inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eldad Kisch

Vanaf het moment dat Eldad Kisch (1937) na een jarenlange carrière als arts in Israël van zijn welverdiende pensioen geniet, sloeg hij een andere weg in. Hij schreef zich in als eerstejaars student aan de Universiteit van Tel Aviv en ging vergelijkende taalkunde studeren. De studie was niet wat hij er van verwachtte, hij vond het ronduit een vervelend vak! Na een jaar haakte hij af en studeerde op eigen houtje verder in de immense bibliotheek van de universiteit. Zijn op- en aanmerkingen legt hij vast in, wat hij noemt, zijn taalkundige columns. Daarnaast is Eldad Kisch nog steeds actief als arts in de vredesbeweging. Ook over zijn ervaringen op dit gebied schrijft hij columns. Van deze columns verscheen in 2012 bij uitgeverij Boekscout zijn boek ‘Uit het Dagboek van een Vredestichtertje’.

zondag 15 oktober 2017

Kort geleden leende ik een boek uit de Universiteitsbibliotheek over vloeken in het Engels. Wat betreft de behandelde specifieke uitdrukkingen heb ik niet zo veel bijgeleerd. Maar als sociaal fenomeen is het zeer interessant – wie vloeken (mannen, vrouwen), sociale status, wanneer, waarom, en welke indruk maakt dat op de omgeving? Die algemene en statistische bevindingen zullen er in het Nederlandse taalgebied niet veel anders uitzien.

Dan zijn er de bewegingen tegen het vloeken. Nederland kent de Bond tegen Vloeken, die dit jaar zijn honderdjarig bestaan viert. Herinnert u zich nog de bordjes in de tram: "Spreek vrijmoedig over God, maar misbruik nooit Zijn Naam", ondertekend met De Bond tegen Vloeken.

Vloeken is niet gezond, werd ons nog in 2004 voorgehouden. Een onderzoek bij het Russische Ananova News door de wetenschapper Gennady Cheurin wees uit dat mannen die veel vloeken, impotent kunnen worden, en vrouwen ontwikkelen mannelijke karakteristieken zoals haar in het gezicht en extra spieren.

Maar het kan nog doller: u weet natuurlijk dat water een inherent geheugen heeft, ten goede en ten kwade. Nadat er enkele uren vloeken werden losgelaten op een glas water, werd dit water uitgegoten over kiemgraan. Slechts 48 procent van de zaadjes met het ‘vuile’ kiemde daadwerkelijk, tegenover 93 procent van de zaadjes die ter controle met schoon water waren bevloeid. Serieus! Kun je zelf thuis controleren.

Een wijd verbreide misvatting is dat mannen meer vloeken dan vrouwen. Modern onderzoek weerlegt dit vooroordeel volkomen. Zeker is dat er tussen de seksen verschillende voorkeuren van woordkeus bestaan. Mannen gebruiken 'sterkere' vloeken dan vrouwen.

Even een kleine zijsprong: modern taalkundig onderzoek, zoals hier bij vloeken, maakt gebruik van corpora, grote reeksen van geschreven werken van allerlei aard (krantenartikelen, brieven, romans) en bandopnames van werkelijke gesprekken; de woorden waarvoor specifieke belangstelling bestaat, worden daar uitgelicht met elektronische middelen. Hun frequentie van gebruik wordt zo bepaald.

Bij vloeken worden er zo mogelijk aantekeningen gemaakt over context, van de sekse van de spreker, zijn/haar leeftijd en sociale status. De laatste jaren wordt er ook genoteerd wie de aangesprokene is, want dat maakt een groot verschil voor de passende keuze van de gekozen Grove Woorden (GW) in een gesprek. Sekse is al genoemd, maar ook huidskleur, intellect, en sociale status van de aangesprokene hebben invloed op het areaal van gekozen woorden.

Het corpus van het gesproken woord is hier van belang, want de corpora van geschreven taal maken voor publicatie vaak een proces van censuur door, waarbij de sappige vloeken niet zelden het loodje leggen.
Het lijkt ook dat mannen zich inhouden bij het gebruik van GW, vergelijkenderwijs, als er dames in het gehoor zijn.

Vloeken neemt een belangrijke vlucht vanaf dat we leren spreken, bereikt een piek rond de 25 jaar en neemt dan duidelijk en snel af naarmate we ouder – en wijzer? – worden. Let wel, de studie van vloeken en GW gaat over duidelijk herkenbare woorden – eufemismen of vervangwoorden zoals gossie, jeminee, tenzij specifiek genoemd als studieobject, doen niet mee!

Het zal niemand verbazen dat het gebruik van vloeken stijgt met het dalen van de sociale klasse, dat wil zeggen dat er aanzienlijk meer wordt gevloekt in het laagste stratum.

Er wordt al eeuwen aan gewerkt om het vloeken te beperken. Ik noemde de Nederlandse Bond tegen Vloeken, maar in Engeland begon dat al veel eerder met koningen en regeringen die het vloeken verboden en bestraften met boetes. Deze vorm van censuur was in de eerste plaats gericht op het verbieden van politieke afwijkende meningen over koning en regering, en verder van alles wat tegen de godsdienst van het land indruiste, dus ketterij. Grove taal, zeker gesproken taal, was veel moeilijker aan te pakken. Een bijzondere plaats nam het gesproken woord van het theater in, waar de censor bij tijd en wijle ook het mes in zette vanwege grove taal, blasfemie en politieke satire.

In het Victoriaanse Engeland werd minder dan ooit gevloekt, omdat dat gewoon niet 'beschaafd' was. De latere BBC kende een krachtige zelfcensuur en pas in en na de Tweede Wereldoorlog kwam er in de ether weer wat leven in de brouwerij, vooral na negen uur ’s avonds, wanneer de kinderen naar bed waren. Met de komst van de televisie was het hek helemaal van de dam. Zo kun je weer rustig damn, shit en fuck horen.

Delen |

Reacties

Salomon Bouman

zondag 15 oktober 2017
Potjandosi

Martin Hopman

woensdag 25 oktober 2017
potverdriedubbeltjes ook goed voor jou Mony? Ik zelf heb een sterke voorkeur voor het woord 'f**k' in alle mogelijke varianten. Ik gebruik het vaak in discussies en commentaren. Als het een beetje fel gaat en als ik echt wat kracht wil bijzetten, gebruik ik het vaak met een soort orgastisch genoegen. Woord echo? Groet.

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Onze Filipijnse verzorgsters
jul 2019Losse flodders
jul 2019Verwarrende woorden
jul 2019De Sjoa en de tweede generatie
jun 2019Tentoonstelling Kabbala
mei 2019Dierbare democratie
mei 2019Eurovisie
mei 2019Alternatieve dodenherdenking
mei 2019De Sjoa en de Wiedergutmachung
apr 2019De Sjoa ruim zeventig jaar later
apr 2019De Yeshayahu Leibovitz Prijs
apr 2019Dieren zijn net mensen
mrt 2019Verkiezingen 2019
mrt 2019Huiskamerpropaganda
mrt 2019Goede raad
feb 2019Medische opleiding
feb 2019HalfJoden
jan 2019Kleinzielig
dec 2018Kroniek
nov 2018UNRWA
nov 2018Black Athena
nov 2018Reacties
nov 2018Meer BDS
okt 2018Een rondje olijvenpluk
okt 2018Frustration
okt 2018Racisme
sep 2018Impressies
sep 2018Levensbeëindiging
aug 2018Vlaggen
jul 2018Hervertaling (hertaling)
jul 2018Broodjes smeren
jun 2018Verjaardag
jun 2018Gaza en wij
mei 2018Israël en de vooruitgang
mei 2018Steun voor Gaza
mei 2018Daar gaan we weer Spelen met vuur
apr 2018Weer Jom HaSjoa
apr 2018Trots
apr 2018Hoe privé is e-mail?
mrt 2018Heeft het zin?
mrt 2018Redigeren
mrt 2018Een duwtje in de goede richting
mrt 2018Taalgebruik door winkels en op reclameborden
mrt 2018Een film van Rolf Orthel: ‘Ik ben mijn herinnering’
feb 2018Droogte
feb 2018Vluchtelingen
feb 2018Qasr el-Yahud
jan 2018Avondje demonstreren
jan 2018De geitenpest
jan 2018Code-switching
jan 2018Umm Zuqa
dec 2017Schokkende gehoorzaamheid
dec 2017Roerige tijden
dec 2017Gezondheidszorg in de Gazastrook
nov 2017Een ongewoon verhaal uit nazi-Duitsland
nov 2017De herdenking van de moord op Jitschak Rabin
okt 2017Vooruitgang
okt 2017Vloeken
sep 2017Politieke vertalingen
sep 2017Stilstand Of eigenlijk achteruitgang
sep 2017Vrijheid van meningsuiting
sep 2017De bewakers van Westerbork - een boekrecensie
aug 2017Roof en diefstal
aug 2017Het gewone leven
aug 2017Landruil
jul 2017Schone elektriciteit voor een Palestijns dorp
jun 2017De verdwenen Jemenitische kinderen
jun 2017Pollard vs Vanunu
jun 2017Tegen de bezetting en voor de vrede
mei 2017De Art Gallery van Umm Al Fachem
mei 2017Coca-cola
mei 2017Een avond van hoop
apr 2017De herdenking van de Sjoa in Israël
apr 2017De haggada van Pesach
apr 2017Hittegolf
mrt 2017De Leibowitz prijs
mrt 2017Ellende in Gaza
mrt 2017Elor Azaria
feb 2017Gaza
feb 2017Gelijkheid en broederschap
feb 2017Een ontroerende bijeenkomst
jan 2017Umm al-Hiran
jan 2017De moderne wereld
dec 2016Komen giften bestemd voor Palestijnen terecht bij terreurorganisaties?
dec 2016De gevaren van het dichterschap
nov 2016Illusoire hoop
nov 2016Het verhaal van Rahieq
nov 2016De bekentenis – een toneelstuk van Motti Lerner
nov 2016Homoseksualiteit in de Bijbel
okt 2016Zo veel te lezen!
okt 2016Stolpersteine
sep 2016Mensen vol goede wil
sep 2016Een koddige discussie
aug 2016Profiling
aug 2016Landmijnen van vijftig jaar geleden
aug 2016Disturbing the Peace
jul 2016De settlers, een nieuwe documentaire van Shimon Dotan
jul 2016Onrustzaaiers
jun 2016Ramadan
jun 2016Het gedoe met de NGO's
mei 2016Choemoes
mei 2016De lessen van de Sjoa
mei 2016ITO-land
apr 2016Qaryut
apr 2016Leenwoorden
mrt 2016Breaking the Silence
mrt 2016BDS
feb 2016Naastenliefde
feb 2016De zwarte lijst
jan 2016Liefde voor het land
jan 2016De Bruiloft van de Haat
dec 2015Demonstratie en droom
dec 2015Na het stenen tijdperk
dec 2015Bestaat er een tweede en derde generatie sjoa-aandoening?
nov 2015Nieuwe CD met chazzanoet uit Groningen
nov 2015Volksverhuizing
nov 2015Rabin
okt 2015Demonstratie
okt 2015Israël nu
sep 2015Breaking the Silence
aug 2015W.G. Sebald
aug 2015Belangrijke beslissingen van het Nederlandse Ministerie van Financiën
aug 2015De Joodse ‘lente’
aug 2015Opruiing
jul 2015Monddood gemaakt
jul 2015Khader Adnan
jun 2015Cholot
jun 2015Geneeskunst
jun 2015Positief denken?
mei 2015Rechtshandhaving onder bezetting
mei 2015Apartheid
apr 2015Alternatieve herdenking van de gevallenen 2015
apr 2015Pesachproblematiek
mrt 2015Maar die kat kwam weer …
mrt 2015Demonstratie zaterdagavond 7 maart
mrt 2015Op naar de vrede
feb 2015Losse flodders
feb 2015Opruiming
jan 2015"Alles is in orde …!"
jan 2015Zekerheden
jan 2015Tunnelvisie
dec 2014Mensenrechten
dec 2014Boeken en kranten
nov 2014Ra'ad Moessa
nov 2014Rabinherdenking
okt 2014Een gewone vrijdag van protest en actie
okt 2014MachsomWatch
okt 2014Het nieuwe (Joodse) jaar
sep 2014Zinloze oorlog
aug 2014Onderhandelen met Hamas
aug 2014Situatie
aug 2014Vijgeblad
jul 2014Schuilkelder
jul 2014De Israël Vredesconferentie
jun 2014Het Klaaglied
jun 2014Meer petities
jun 2014Petitie
jun 2014Een golf van hongerstakers
mei 2014Documentaire over de oorlogsjaren in het N.I.Z.
mei 2014Israël en minderheden
mei 2014Open brief aan mezelf
mei 2014Globalisering en taal
apr 2014Israël boos
apr 2014Immigranten
apr 2014Afleiding
mrt 2014Namen
mrt 2014Het werk met mijn dokters
mrt 2014Ballingschap
mrt 2014Vertaalmachines
feb 2014Boycot en de rest
feb 2014Links actief
feb 2014Junk-mail
feb 2014De autobiografie
jan 2014Doof
jan 2014Een Joods concentratiekamp?
jan 2014De scheidingsmuur
dec 2013Twee ministers van Buitenlandse Zaken uit Nederland
dec 2013Een stukje geschiedenis - 75 jaar geleden
nov 2013Taalverwerving bij adoptie
nov 2013Vertrouwen bouwen
nov 2013Schaamte
nov 2013Woorden
okt 2013Makhoul
okt 2013Het nut van memoires
okt 2013De gevoelswaarde van lettercombinaties
sep 2013Sprekende dieren
sep 2013Een onrechtvaardige wet
sep 2013De spelling van het Nederlands
aug 2013De taal van conflicten
jul 2013Geen woorden, maar daden
jul 2013Voor de vakantie
jul 2013Nostalgie
jun 2013De biologie van de taal
jun 2013Altijd wat
jun 2013Kennismaking
mei 2013De talen van de Joden