inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eldad Kisch

Vanaf het moment dat Eldad Kisch (1937) na een jarenlange carrière als arts in Israël van zijn welverdiende pensioen geniet, sloeg hij een andere weg in. Hij schreef zich in als eerstejaars student aan de Universiteit van Tel Aviv en ging vergelijkende taalkunde studeren. De studie was niet wat hij er van verwachtte, hij vond het ronduit een vervelend vak! Na een jaar haakte hij af en studeerde op eigen houtje verder in de immense bibliotheek van de universiteit. Zijn op- en aanmerkingen legt hij vast in, wat hij noemt, zijn taalkundige columns. Daarnaast is Eldad Kisch nog steeds actief als arts in de vredesbeweging. Ook over zijn ervaringen op dit gebied schrijft hij columns. Van deze columns verscheen in 2012 bij uitgeverij Boekscout zijn boek ‘Uit het Dagboek van een Vredestichtertje’.
Juni 2016 is Eldad van start gegaan met een discussieforum voor (ex-)Nederlanders in Israël.

vrijdag 30 november 2018

Het UNRWA was bedoeld en heeft zich ervoor ingezet om een oplossing van het vluchtelingenprobleem van de Palestijnen en Israël van 1948 en later te bevorderen. De indruk was dat de Verenigde Naties in plaats van de zaken in de goede richting te stuwen, namelijk van opname van die ongeveer zeshonderdduizend personen in de buurlanden, het probleem juist al die jaren in stand hebben gehouden. De aantallen erkende 'vluchtelingen' zijn uitgegroeid tot enkele miljoenen, en we beginnen met de vijfde generatie.

De Arabische landen hebben al die jaren het vluchtelingenprobleem als wapen tegen Israël gebruikt en alle lokale oplossingen tegengewerkt. In die oorspronkelijke periode heeft Israël een ongeveer gelijk aantal Joden dat werd verdreven uit de Arabische landen wél kunnen integreren. Mede op grond van dit 'evenwicht' heeft Israël consequent geweigerd vluchtelingen terug te nemen. Zelfs geen miniem aantal, want dan is het hek van de dam.

Toch is de negatieve indruk die we hier hebben over UNRWA, dat het alleen maar voedsel uitdeelt, niet helemaal terecht.

Op 23 november jongstleden verscheen er een artikel van dr. Maya Rosenfeld in de Engelse editie van Haaretz over het onderwijs dat door UNRWA wordt georganiseerd in de vluchtelingenkampen. De gegevens berusten op haar promotieonderzoek in het vluchtelingenkamp Deheishe. In de jaren zestig van de vorige eeuw begon er een enorme push in het onderwijs in deze kampen, onder leiding van de destijds nieuwe directeur van de organisatie, de Amerikaan dr. John Davis.

Juist de kinderen van vluchtelingen aldaar, onder wie veel meisjes – hun aandeel groeide tot meer dan 42 procent van de leerlingen! –, kregen behoorlijk onderwijs, zodat ze op de Arabische universiteiten verder konden studeren. Veel van deze studenten vonden werk in Arabische landen, vooral aan de rijke Perzische Golf, en konden daar behoorlijk verdienen; dit inkomen kwam ten goede aan de achtergebleven families in de vluchtelingenkampen. Ook door hun contacten met de buitenwereld verwierven deze Palestijnse vrouwen een zekere mate van gelijke rechten, een begin van emancipatie. De golf van onderwijs is sinds het begin van deze eeuw weer in het gedrang gekomen, door politieke en financiële problematiek, maar een basis was gelegd.

Daarmee is het vluchtelingenprobleem verre van opgelost, maar het is duidelijk onjuist dat er niets zou zijn gedaan in al die jaren. Nu is het geld op en stopt alles weer.

(Over een deel van deze gegevens heb ik ook elders geschreven.)

Delen |

vrijdag 23 november 2018

Het overkomt me niet vaak dat ik een boek uit de Universiteitsbibliotheek met zoveel belangstelling en genoegen heb gelezen als het boek dat handelt over een academische controverse waar ik nooit eerder van had gehoord. En hoe zou dat ook kunnen, want het onderwerp van Black Athena ligt ver van de onderwerpen die mij interesseren. Mijn oog viel eigenlijk bij toeval op dit boek.

Het onderwerp van deze echte cause célèbre, een geschil dat de academische kringen in de jaren negentig van de vorige eeuw uitvoerig bezig hield, ging over de oorsprong van de hoogvereerde Griekse filosofie, de voorloper van de westerse beschaving.

Het is niet mijn bedoeling diep op deze zaak in te gaan. De kern van de zaak is dat professor Martin Bernal van de Amerikaanse Cornell University, van oorsprong Engelsman en sinoloog, een serie uitvoerige publicaties wijdde aan de oorsprong van de Grieks-Romeinse filosofie en wetenschappen, die hij beschreef als sterk beïnvloed door de Fenicische (lees: Semitische of Hebreeuwse) en de Afrikaanse (hier Egyptische) gedachtewereld. De georganiseerde academische wereld viel en masse over hem heen. De gedachte dat aan de wieg van de westerse beschaving mogelijk Semitische en/of negroïde elementen zouden hebben gestaan was voor niet weinig blanke wetenschappers onverdraaglijk.

Bernal kreeg verwijten van beunhazerij, onwetendheid (hij had als sinoloog tenslotte niet de juiste achtergrond) tot erger naar zijn hoofd geslingerd. De tegenwerpingen, die zeer uiteenlopend waren, varieerden van Arische superioriteit tot uitgesproken racisme. Zo van: wij blanken hebben al die wijsheid zelf bedacht, en het is niet mogelijk dat die minderwaardige volkeren iets hadden bij te dragen. Vooral de idee van een inbreng van zwarte Afrikanen c.q. Egyptenaren kreeg de wind van voren. Maar ook de Joodse achtergrond van de auteur, die buitengewoon minimaal bleek te zijn, bleef niet ongenoemd.

Ik heb de originele publicaties van Martin Bernal niet gelezen. Zijn werken gelden als moeilijk leesbaar. Maar de hele zaak is prachtig samengevat in het boek Heresy in the University, van Jacques Berlinerblau (Rutgers University Press 1999), een weinig bevooroordeelde schrijver, die zowel professor Bernal als zijn vele tegenstanders op faire wijze aan het woord laat komen, en daarbij de verschillende standpunten duidelijk uitlegt.

Berlinerblau schetst ook de sfeer die in de jaren negentig de norm was aan de belangrijke Amerikaanse en Europese universiteiten, waar neerzien op niet-vakgenoten en mogelijk ook een grote mate van racisme een belangrijke rol speelden. Bernal was een generalist die zich begaf op gebieden die juist niet de zijne waren; hij maakte daarbij ook wel fouten, maar die doen in grote lijnen niet af aan zijn overkoepelende originele idee.

Het boek van Berlinerblau geeft niet alleen een prachtig tijdsbeeld van de universiteiten in de westerse wereld en de daar bestaande bekrompenheid, plus de weigering om nieuwe ideeën, vooral van outsiders, te omarmen.

Berlinerblau is zich er zeer van bewust dat wetenschappers ook maar producten zijn van hun tijdsgewricht, en vooroordelen hebben. Het is onze plicht ons los te maken van die last en de feiten voor zover mogelijk onbevooroordeeld tegemoet te treden.

Of er sindsdien in de academische wereld veel is veranderd, durf ik niet te zeggen. Het boek is sterk aan te bevelen.

Delen |

vrijdag 16 november 2018

Wanneer je je subversief opstelt, zoals ik twee weken geleden deed, leer je de leden van je groep weer eens op een andere manier kennen. Mijn afwijkende mening is me hier niet in dank afgenomen, en niet weinig reacties kwamen er binnen. De teneur van de kritiek is: het bevuilen van eigen nest. Mijn wederwoord is dat het nest al is bevuild door onze grote voormannen en leiders – er valt niets meer te bevuilen. De reacties variëren van: “Haal mij maar van je verspreidingslijst af” en: “Het heeft geen zin” tot: “heulen met de vijand.”

Ik ga er van uit dat voor onjuiste en onmenselijke toestanden ook grove en mogelijk pijnlijke anti-maatregels moeten worden getroffen. Want al die vriendelijke protesten hebben al duidelijk bewezen niets uit te halen bij onze politici, die het hier sinds jaren voor het zeggen hebben. Gelukkig worden ze wel zenuwachtig wanneer ze het begrip BDS horen, en ze trekken fel van leer tegen het verschijnsel, maar ze nemen er niets van mee in de zin van een koerswijziging.

Gelukkig sta ik niet alleen in mijn politieke mening. Professor David Harel, van het Weizmann Instituut, hield in dezelfde dagen dat ik mijn column verspreidde een lezing voor de Hebreeuwse Universiteit, waar ook hij met het idee kwam door weigering van de Europeanen om deel te nemen aan het Eurovisie Songfestival een duidelijk signaal te geven aan onze regering dat we niet verder moeten gaan met de onderdrukking van de Palestijnen. Zijn lezing, in het Ivriet, werd gepubliceerd in het tijdschrift Academia. Dat gaf een goed gevoel.

Daarnaast werd ik gewezen op een actie van de Palestijnen in dezelfde richting.

Eén reactie trof mij als nogal vergaand. In een mededeling aan de voorzitter van een bestuur waar ik ook zitting in heb, niet aan mij persoonlijk, verkondigde een van onze ‘landsmannen’ dat iemand die politiek zo links georiënteerd is als ik nu eenmaal ben, niet de gemeenschap van (ex)-Nederlanders in Israël kan dienen. Dat was voor mij een primeur. Bij zo'n gelegenheid moet ik altijd denken aan de levensvraag van mijn vader, die zich bij dit soort problematiek afvroeg of de persoon in kwestie “meer dom dan slecht is, of meer slecht dan dom.” Deze vraag is toepasselijk in veel situaties.

Juist van de doelgroep, vrienden en kennissen in Europa, kwamen er iets positievere reacties, maar ook daar speelt dat het mogelijk allemaal geen zin heeft; een zekere moedeloosheid.

Ik meen dat het toch moet worden geprobeerd.

May you live in interesting times.

Delen |

vrijdag 2 november 2018

Mijn computer heeft een beter geheugen dan ik. Toen ik deze column BDS wilde noemen, antwoordde hij brutaal: "Sukkel, die titel heb je twee jaar geleden al gebruikt. Bedenk maar wat anders!" Dus herlas ik weer eens wat ik toen schreef, en het trof mij als geheel nieuw, en wat een aardig stukje was het! Zo.

Nu terug naar af. Mijn mening over het nut van de boycot is vrij negatief. Ik denk dat de Israëlische economie er niet van schrikt als de politiek geëngageerde Europeaan wat minder ‘Joodse’ sinaasappeltjes koopt, en mogelijk komen die uiteindelijk van de bezette gebieden en zijn ze geplukt door onderbetaalde Palestijnse arbeiders die zo hun schamele brood verdienen. Ik ga ook hier verder niet op in.

Hoe kunnen de Europeanen Israël wel te pakken nemen? Door ze te raken in onze nationale eer, die veel belangrijker en kwetsbaarder is dan onze stevige economie. En waar zit dan die zachte onderbuik? Bij het komende Eurovisie Songfestival natuurlijk. Als geen van de Europese landen meedoen, wordt het een totale afgang. Er moet dan wél heel duidelijk worden gezegd dat dit wapen wordt gebruikt tegen de uitzichtloze bezetting bij een buurvolk.

Dat gaat niet vanzelf – daar moet van onderop aan worden gewerkt.

Delen |

vrijdag 26 oktober 2018

Is dat niet wat veel Arabieren binnen acht dagen, al is het voor het goede doel van vrede en verdraagzaamheid? Een week geleden op sjabbat naar de Westelijke Jordaanoever met mijn artsen, vrijdagochtend een cursus van de Israel Medical Association over Arabische cultuur en medische termen voor het dagelijks gebruik in de omgang met Arabische patiënten, en afgelopen sjabbat alweer naar de Westelijke Jordaanoever, ditmaal voor de olijvenpluk en samen met mijn echtgenote Annelien. Ja, wel veel.

Vooral die olijvenpluk is op mijn leeftijd nogal intensief. Pijn in mijn voeten van het lange staan en in mijn handen van het eindeloos ritsen van olijven van de takken op grote grondzeilen onder de bomen.

Wij, Annelien en ik, waren ditmaal in het dorp Burin, bekend om de voortdurende ellende van aanvallen van de nederzetters, vooral uit het notoire Yitzhar, maar ook van andere nederzettingen in de omgeving. We hadden nog geluk: toen we nog niet lang aanwezig waren in de ons aangewezen olijfboomgaard, en de nederzetters kennelijk klaar waren met bidden, zagen we ze van hun nederzetting op de heuvel tegenover ons naar beneden lopen in onze richting, naar de heuvel waar wij ijverig aan het werk waren met de olijvenpluk op Palestijns gebied. Hun bedoelingen zijn niet precies vriendschappelijk, zoals welbekend! Gelukkig stond er een legerauto paraat op hun route, waarin ook grenspolitie, en die zei zoiets als: "Jongens, deze sjabbat even kalm aan, niet doorlopen." Wij hoorden veel geschreeuw, maar kennelijk had de opdracht toch voldoende indruk gemaakt en wij werden ditmaal met rust gelaten.

Wat later deden inwoners van een andere onvriendelijke nederzetting aan de overkant van de hoofdweg wel pogingen om enkele velden van Burin in brand te steken. Je kon de figuren duidelijk vanuit onze boomgaard zien met rookwolken en al. Gelukkig lukte het maar heel gedeeltelijk en het vuur was snel uit. Later bleek dat het leger hier gewoon had toegekeken en niet had ingegrepen. Dat is gebruikelijk, of ze kiezen openlijk de kant van de nederzetters.

Ditmaal konden we de Palestijnse gastheren dus ongestoord helpen de olijvenoogst tijdig binnen te halen, voordat hun bomen weer eens in brand werden gestoken, omgehakt of de olijven gewoon werden gestolen door de gewapende en overmachtige nederzetters. Geen aangename buren.

Onze gastheer wees mij op een van zijn boomgaarden die veel dichter bij Yitzhar ligt. Die is nog geplant door zijn grootvader, maar werd een paar jaar geleden degelijk in brand gestoken door de nederzetters. De wortels van de bomen zijn tot in de grond verbrand. De enige oplossing is nieuwe bomen te planten. Dat vereist in het begin dagelijkse verzorging, en dat is onder de huidige omstandigheden niet mogelijk. Dus ligt zijn boomgaard daar maar, onbereikbaar en braak.

En steeds weer, na deze contacten met de Palestijnen, en een gezamenlijke lunch met onze gastheren en hun familie, dringt zich de gedachte op dat het mogelijk moet zijn in vrede te leven met deze mensen, die niet zoveel van ons verschillen, ware het niet vanwege de onwil van onze leiders de impasse te doorbreken.

En niet alles is zo somber: het bedoeïenendorp Khan al Ahmar heeft even rust gekregen, en Lara Alqasem mag uiteindelijk toch in Israël studeren! Heeft het gezonde verstand het gewonnen van de waanzin?

Delen |
nov 2018UNRWA
nov 2018Black Athena
nov 2018Reacties
nov 2018Meer BDS
okt 2018Een rondje olijvenpluk
okt 2018Frustration
okt 2018Racisme
sep 2018Impressies
sep 2018Levensbeëindiging
aug 2018Vlaggen
jul 2018Hervertaling (hertaling)
jul 2018Broodjes smeren
jun 2018Verjaardag
jun 2018Gaza en wij
mei 2018Israël en de vooruitgang
mei 2018Steun voor Gaza
mei 2018Daar gaan we weer Spelen met vuur
apr 2018Weer Jom HaSjoa
apr 2018Trots
apr 2018Hoe privé is e-mail?
mrt 2018Heeft het zin?
mrt 2018Redigeren
mrt 2018Een duwtje in de goede richting
mrt 2018Taalgebruik door winkels en op reclameborden
mrt 2018Een film van Rolf Orthel: ‘Ik ben mijn herinnering’
feb 2018Droogte
feb 2018Vluchtelingen
feb 2018Qasr el-Yahud
jan 2018Avondje demonstreren
jan 2018De geitenpest
jan 2018Code-switching
jan 2018Umm Zuqa
dec 2017Schokkende gehoorzaamheid
dec 2017Roerige tijden
dec 2017Gezondheidszorg in de Gazastrook
nov 2017Een ongewoon verhaal uit nazi-Duitsland
nov 2017De herdenking van de moord op Jitschak Rabin
okt 2017Vooruitgang
okt 2017Vloeken
sep 2017Politieke vertalingen
sep 2017Stilstand Of eigenlijk achteruitgang
sep 2017Vrijheid van meningsuiting
sep 2017De bewakers van Westerbork - een boekrecensie
aug 2017Roof en diefstal
aug 2017Het gewone leven
aug 2017Landruil
jul 2017Schone elektriciteit voor een Palestijns dorp
jun 2017De verdwenen Jemenitische kinderen
jun 2017Pollard vs Vanunu
jun 2017Tegen de bezetting en voor de vrede
mei 2017De Art Gallery van Umm Al Fachem
mei 2017Coca-cola
mei 2017Een avond van hoop
apr 2017De herdenking van de Sjoa in Israël
apr 2017De haggada van Pesach
apr 2017Hittegolf
mrt 2017De Leibowitz prijs
mrt 2017Ellende in Gaza
mrt 2017Elor Azaria
feb 2017Gaza
feb 2017Gelijkheid en broederschap
feb 2017Een ontroerende bijeenkomst
jan 2017Umm al-Hiran
jan 2017De moderne wereld
dec 2016Komen giften bestemd voor Palestijnen terecht bij terreurorganisaties?
dec 2016De gevaren van het dichterschap
nov 2016Illusoire hoop
nov 2016Het verhaal van Rahieq
nov 2016De bekentenis – een toneelstuk van Motti Lerner
nov 2016Homoseksualiteit in de Bijbel
okt 2016Zo veel te lezen!
okt 2016Stolpersteine
sep 2016Mensen vol goede wil
sep 2016Een koddige discussie
aug 2016Profiling
aug 2016Landmijnen van vijftig jaar geleden
aug 2016Disturbing the Peace
jul 2016De settlers, een nieuwe documentaire van Shimon Dotan
jul 2016Onrustzaaiers
jun 2016Ramadan
jun 2016Het gedoe met de NGO's
mei 2016Choemoes
mei 2016De lessen van de Sjoa
mei 2016ITO-land
apr 2016Qaryut
apr 2016Leenwoorden
mrt 2016Breaking the Silence
mrt 2016BDS
feb 2016Naastenliefde
feb 2016De zwarte lijst
jan 2016Liefde voor het land
jan 2016De Bruiloft van de Haat
dec 2015Demonstratie en droom
dec 2015Na het stenen tijdperk
dec 2015Bestaat er een tweede en derde generatie sjoa-aandoening?
nov 2015Nieuwe CD met chazzanoet uit Groningen
nov 2015Volksverhuizing
nov 2015Rabin
okt 2015Demonstratie
okt 2015Israël nu
sep 2015Breaking the Silence
aug 2015W.G. Sebald
aug 2015Belangrijke beslissingen van het Nederlandse Ministerie van Financiën
aug 2015De Joodse ‘lente’
aug 2015Opruiing
jul 2015Monddood gemaakt
jul 2015Khader Adnan
jun 2015Cholot
jun 2015Geneeskunst
jun 2015Positief denken?
mei 2015Rechtshandhaving onder bezetting
mei 2015Apartheid
apr 2015Alternatieve herdenking van de gevallenen 2015
apr 2015Pesachproblematiek
mrt 2015Maar die kat kwam weer …
mrt 2015Demonstratie zaterdagavond 7 maart
mrt 2015Op naar de vrede
feb 2015Losse flodders
feb 2015Opruiming
jan 2015"Alles is in orde …!"
jan 2015Zekerheden
jan 2015Tunnelvisie
dec 2014Mensenrechten
dec 2014Boeken en kranten
nov 2014Ra'ad Moessa
nov 2014Rabinherdenking
okt 2014Een gewone vrijdag van protest en actie
okt 2014MachsomWatch
okt 2014Het nieuwe (Joodse) jaar
sep 2014Zinloze oorlog
aug 2014Onderhandelen met Hamas
aug 2014Situatie
aug 2014Vijgeblad
jul 2014Schuilkelder
jul 2014De Israël Vredesconferentie
jun 2014Het Klaaglied
jun 2014Meer petities
jun 2014Petitie
jun 2014Een golf van hongerstakers
mei 2014Documentaire over de oorlogsjaren in het N.I.Z.
mei 2014Israël en minderheden
mei 2014Open brief aan mezelf
mei 2014Globalisering en taal
apr 2014Israël boos
apr 2014Immigranten
apr 2014Afleiding
mrt 2014Namen
mrt 2014Het werk met mijn dokters
mrt 2014Ballingschap
mrt 2014Vertaalmachines
feb 2014Boycot en de rest
feb 2014Links actief
feb 2014Junk-mail
feb 2014De autobiografie
jan 2014Doof
jan 2014Een Joods concentratiekamp?
jan 2014De scheidingsmuur
dec 2013Twee ministers van Buitenlandse Zaken uit Nederland
dec 2013Een stukje geschiedenis - 75 jaar geleden
nov 2013Taalverwerving bij adoptie
nov 2013Vertrouwen bouwen
nov 2013Schaamte
nov 2013Woorden
okt 2013Makhoul
okt 2013Het nut van memoires
okt 2013De gevoelswaarde van lettercombinaties
sep 2013Sprekende dieren
sep 2013Een onrechtvaardige wet
sep 2013De spelling van het Nederlands
aug 2013De taal van conflicten
jul 2013Geen woorden, maar daden
jul 2013Voor de vakantie
jul 2013Nostalgie
jun 2013De biologie van de taal
jun 2013Altijd wat
jun 2013Kennismaking
mei 2013De talen van de Joden