sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eldad Kisch

Vanaf het moment dat Eldad Kisch (1937) na een jarenlange carrière als arts in Israël van zijn welverdiende pensioen geniet, sloeg hij een andere weg in. Hij schreef zich in als eerstejaars student aan de Universiteit van Tel Aviv en ging vergelijkende taalkunde studeren. De studie was niet wat hij er van verwachtte, hij vond het ronduit een vervelend vak! Na een jaar haakte hij af en studeerde op eigen houtje verder in de immense bibliotheek van de universiteit. Zijn op- en aanmerkingen legt hij vast in, wat hij noemt, zijn taalkundige columns. Daarnaast is Eldad Kisch nog steeds actief als arts in de vredesbeweging. Ook over zijn ervaringen op dit gebied schrijft hij columns. Van deze columns verscheen in 2012 bij uitgeverij Boekscout zijn boek ‘Uit het Dagboek van een Vredestichtertje’.
Juni 2016 is Eldad van start gegaan met een discussieforum voor (ex-)Nederlanders in Israël.

vrijdag 28 april 2017

De herdenking van de Sjoa is geen makkelijke dag hier in Israël. Een paar dagen tevoren krijgen we al tv-programma's over dit zware onderwerp. Aan de vooravond van de dag zelf was er juist een programma met de hier en in Nederland bekende Avraham Roet in een centrale rol, over zijn ervaringen in de Sjoa. Roet reisde zo'n drie jaar geleden met zijn zoons naar Nederland op een soort roots programma, waar hij zijn verschillende woningen in Amsterdam bezocht, en ook, onder andere, het dorp waar hij was ondergedoken. Ik geef hier geen volledige recensie van die uitzending, maar opvallend was zijn totale afkeuring van de houding van de Nederlandse bevolking, die hij in hun algemeenheid zag als passieve, en vaak actieve deelnemers aan de Jodenvervolging. Zo'n eenzijdig beeld kregen we zelden voorgeschoteld.

Het is waar dat de Nederlanders vele jaren een overdreven goede naam hadden in Israël om hun heldhaftige houding tijdens de Tweede Wereldoorlog, en die lof en bewondering is de laatste decennia aardig ontkracht. Maar bij Avraham Roet kon er geen goed woord af. Bij de boerderij waar hij twee jaar lang ondergedoken was, kwam hij er niet toe zijn onderduikgevers met name te noemen. Hij vermeldde wel de varkens waar hij boven lag, op de hooizolder.

De volgende dag kregen wij een aanzienlijk beter uitgebalanceerde herdenking van de Sjoa door Elah, een organisatie die psychische begeleiding geeft aan Sjoa-overlevenden. Zij organiseren deze dag al vele jaren – hij wordt goedbezocht door (oud)-Nederlanders hier te lande. Na enkele toespraken, waarin de huidige ambassadeur van Nederland in Israël overigens steeds zo'n juiste toon weet te treffen, werden er zes kaarsen aangestoken door overlevenden, die summier ieder hun verhaal vertelden. Mij troffen vooral de woorden van Noomi Rinat, dat we niet alleen moeten herdenken, maar dat we van de Sjoa ook iets moeten leren, meenemen, en doen voor anderen.

De dag werd besloten met een film over de zoektocht van drie broers, oorspronkelijk uit Italië, die na de oorlog in Israël kwamen wonen en nu, zeventig jaar later, in Toscane de grot gingen zoeken waar ze zich tijdens de oorlog, na vele omzwervingen door Italië, met nog andere familieleden moesten verstoppen. Er is in die jaren nogal wat veranderd in de omgeving. Bij tijd en wijle vol humor brengen ze hun tocht tot een goed einde.

Ten slotte: de datum voor deze herdenkingsdag is niet toevallig gekozen. De jonge staat Israël had de behoefte uit de gigantische moordpartij van de Sjoa juist het Joodse verzet te tillen, en verkoos daarom met de datum van het begin van de opstand in het getto van Warschau dit aspect van heldhaftige weerstand te benadrukken.

Delen |

vrijdag 21 april 2017

Pesach ligt weer achter ons en we stevenen nu af op modernere feest- en gedenkdagen – Jom Hasjoa en Jom Hazikaron (zo'n beetje 4 mei) en meteen daarop Jom Ha'atsmaoet.

De haggada van Pesach zou ons te denken moeten geven. Over vrijheid, bevrijding van het juk van slavernij. Elk jaar worden wij eraan herinnerd dat we het niet goed hadden daar in Egypte, en wij moeten het feest van de vrijheid beleven alsof wij zelf die bevrijding hebben meegemaakt. Vaak vraag ik me af: wat doen wij daarmee? De orthodoxen net zo min als de klokvrijen, die het feest zien als een nationaal feest of gewoon een gezellig familiefeest. Is dit niet een les voor de hele mensheid? Moeten alleen de Joden worden bevrijd?

Een aardig initiatief kwam van de kant van een uitgever, SISO (Save Israel, Stop Occupation), die enkele dagen geleden een nieuwe haggada uitgaf, de Jubileum Hagadah, waarin de connectie met onze eigen onvrije buren zeer duidelijk tot uiting komt. Het dagblad Haaretz voegde een eenvoudige versie als bijlage bij de krant van zondag, net op tijd voor de seder op maandagavond. Er is een versie in het Ivriet en een in het Engels. De tekst van de haggada blijft onveranderd, maar in katerntjes die niets aan duidelijkheid te wensen over laten, worden wij er met de neus op gedrukt dat wij al vijftig jaar bezetters zijn van een buurvolk. Vele vooraanstaande personen van links werden uitgenodigd hun mening te geven, en het liegt er niet om. Met al onze mooie frasen op die gezellige feestavond schieten we als volk lelijk te kort.

Ik heb me er de laatste maanden veel mee beziggehouden hoe we vijftig jaar bezetting moeten 'vieren', en dit is zeker een weg om onze kinderen en kleinkinderen een kleine dosis redelijke twijfel bij te brengen of het allemaal zo edel is wat we hier doen.

De komende nationale feestdagen mogen best met trots worden gevierd, maar het is geen schande daarbij niet te vergeten dat de Palestijnen de zaak even anders bekijken. Daarom is het zo'n mooi, leerzaam gebruik om bij de Pesach seder, wanneer de tien plagen aan de orde komen en wij elke keer dat er een plaag wordt genoemd een druppel wijn uit ons volle glas verspillen, ons te realiseren dat met deze overwinning ook mensenlevens waren gemoeid.

Delen |

vrijdag 7 april 2017

Het is vandaag buitengewoon heet voor de tijd van het jaar, in mijn tuin geeft de thermometer 33 °C aan, en de krant belooft zelfs 34 °C in deze buurt. Dit alles zou voor mijn lezers waarschijnlijk zonder enig belang zijn, ware het niet dat vanavond de jaarlijkse Algemene Vergadering van Physicians for Human Rights plaatsvindt, en ik heb beloofd te komen, want die organisatie gaat me aan het hart. Er is echter een andere activiteit die mij in de wielen zal rijden: er is vanavond óók een hardloopwedstrijd voor dames georganiseerd. Nu is het niet het hardlopen of mijn gender die mij in de weg staat, ik ben noch hardloper, noch dame, maar de wedstrijd speelt zich af in zuidelijk Tel Aviv, grens Jaffa, precies waar het kantoor van PHR is. Alle belangrijke toegangswegen naar mijn einddoel zijn afgesloten van ver voor het begin van de vergadering tot na het verwachte einde van onze deliberaties.

Het gaat niet alleen om de vergadering, ook mijn verzameling geneesmiddelen moet ik snel afgeven, want de laatste datum van frisheid nadert. Wij staan bekend als een willig adres voor vrienden en kennissen voor het afleveren van geneesmiddelen die niet langer nodig zijn, of van overleden familieleden, om door te spelen aan onze Palestijnse patiënten. Maar ze moeten nog niet verlopen zijn, want dat is tegen de wet. Vroeger waren we daar niet zo streng mee, en onderzoek van onder meer het Amerikaanse leger heeft uitgewezen dat pillen na dato nog jaren potent werkzaam blijken, maar we willen geen gezeur en gedonder.
Ik zal dus een ruime omtrekkende beweging moeten maken om vanavond mijn doel te bereiken, mijn belangstelling te tonen, en mijn zakken met geneesmiddelen af te leveren, als die ondertussen niet gedeeltelijk verlopen zijn.

Zo zie je maar waar een mens zich zorgen over kan maken, terwijl in Israël de vrijheid van de pers en de democratie langzaam afbrokkelen met onze steeds verder naar rechts draaiende regeerders.

Ook even wat goed nieuws. De Israëlische onderzoeker Ray Kaempfer, die sommigen van jullie kennen uit de zionistische jeugdbeweging in Nederland, heeft zojuist gepubliceerd dat stress (waar we hier gelukkig geen gebrek aan hebben) ook ergens goed voor is: stress bevordert de productie van hemoglobine. Mogelijk een idee voor de export.

Delen |

vrijdag 24 maart 2017

Op vrijdag 17 maart werd de Yeshayahu Leibowitz prijs uitgereikt aan personen die zich hebben ingezet om begrip en verbroedering tussen Joden en Arabieren te bevorderen en specifiek om de bezetting door Israël van Palestijnse gebieden te beëindigen, of tenminste de gevolgen daarvan te verzachten. Dit is een jaarlijks weerkerende ceremonie, georganiseerd door Yesh Gvul. De uitreiking vond plaats in het Tsavta theater in Tel Aviv in aanwezigheid van ruim driehonderd belangstellenden, allen actief in het verzet tegen de bezetting. Een mooie gelegenheid om ons zelf een klopje op de rug te geven, want niemand anders doet het.

Dit jaar werd de prijs uitgereikt aan Chana Barag van Machsom Watch, die al vele jaren onvermoeibaar hulp geeft aan Palestijnen die op willekeurige wijze moeilijkheden ondervinden bij de controleposten in de buurt van Jeruzalem. Zij is ook actief bij de organisatie Yesh Din. De andere ontvanger was een Arabische advocaat, Hasan Djabarin, oprichter van en activist bij Adala. Hij treedt in rechtszaken veelvuldig op voor Arabische Israeli's en Palestijnen die onrecht wordt aangedaan. Hij heeft daar veel werk aan.

Professor Yeshayahu Leibowitz was de eerste die waarschuwde dat de overwinning in 1967, met de daaropvolgende bezetting van de Palestijnse gebieden, ons duur zou komen te staan, en zou leiden tot morele vernietiging van alles wat tot dan goed was in Israël. Een citaat van hem uit 1988:
"Als de huidige toestand [van bezetting] voortduurt, dan is de hooliganisatie – of moeten we eerder zeggen: de nazificatie – van de bevolking en de gemeenschap in Israël onvermijdelijk."

Zijn waarschuwingen, als een profeet in Israël, lijken meer en meer bewaarheid te worden, maar een meerderheid hier wil daar niet aan.

De aanwezigen bij zo'n prijsuitreiking zijn uit de aard der zaak al overtuigd. Twijfelaars en rechtsen mijden deze gelegenheden als de pest. De ceremonie werd geleid door een zeer sociaal bewogen vrome vrouw, Lea Shakdiel, links en feministe, lid van de organisatie Oz Veshalom; zij is een bijzondere vrouw, en een ongebruikelijke combinatie van orthodoxie en verlichting.

De eerste prijswinnares werd ingeleid door een ander actief lid van Machsom Watch,
Yehudit Alkana, die vertelde over het nuttige werk van de leden van MW en de vele uren die Chana daaraan besteedt, dag en nacht. Daarna was de beurt aan Chana Barag om te spreken over de vele gevallen die ze zich door de jaren heen herinnerde, waarin door ingrijpen van haar en medeleden oplossingen konden worden gevonden voor de aaneenschakeling van problemen die rijzen bij de controleposten en door de bezetting.

Een muzikaal intermezzo werd verzorgd door een alleraardigst ensemble van snaarinstrumenten. Daarna ging de aandacht naar Hasan Djabarin. Hij werd ingeleid door een bekende advocaat, Avigdor Feldman, die veelvuldig optreedt als verdediger van ngo's die zich inzetten voor de vrede en tegen de bezetting. Hij liet zich zeer laatdunkend uit over de rechters van de Israëlische Hoge Raad, die een instrument worden in de handen van de politici – enkele uitzonderingen daargelaten. Zij zullen zich ooit moeten verantwoorden voor het witwassen van het onrecht van de eindeloos voortdurende bezetting.

Hasan Djabarin vroeg zich af of wij geen legitimatie geven aan onze gerechtshoven door daar te verschijnen in alle zaken van onrecht. Misschien is het beter die instanties te negeren, want nú kunnen ze zeggen: Kijk ons eens, wij geven iedereen gelegenheid om te klagen. Maar onrecht blijft onrecht. Hij haalde voorbeelden aan van Noord-Ierland en Zuid-Afrika in de donkerste periodes van die landen. Precedenten uit Zuid-Afrika worden nu gebruikt voor Israëlische rechtbanken. Zijn conclusie is dat we moeten blijven volhouden zolang er hoop is dat hier ooit een einde aan komt.

De bijeenkomst werd afgesloten door de advocaat van Yesh Din, Yishai Mack, die een actie opzet om dienstplichtigen die weigeren vanwege gewetensbezwaren gelijk te stellen met jonge vrouwen die verklaren dat ze vroom zijn en zo zonder meer de militaire dienst ontlopen. Dit in tegenstelling tot de huidige situatie, waarin de meisjes die dienst weigeren op principiële gronden rechtstreeks de militaire gevangenis in gaan; er zitten er nu drie hun straf uit, twee van hen al meer dan honderd dagen. Een kort geding inzake die gelijkstelling zal dezer dagen voor de rechtbank worden ingediend, waarbij het publiek wordt opgeroepen als een soort 'mede-aanklager' op te treden. Ik ben bang dat daar niet veel van terecht zal komen.

Delen |

vrijdag 17 maart 2017

Er mag soms best iets goeds worden gezegd over de Israëlische samenleving. Op 7 maart was er op Channel 10 van de Israëlische televisie een uitzending over de medisch-humanitaire catastrofe die huishoudt in de Gazastrook. Het is belangrijk dat een ruimer publiek, binnen en buiten Israël, hierover wordt voorgelicht. Ik berichtte daarover recentelijk, bij monde van de coördinator van Physicians for Human Rights, Salah Hadj Yichyeh, in de Nieuwsbrief van Crescas en de inhoud van de televisie-uitzending schilderde ook een somber beeld van de medische problemen aldaar, die nog ernstiger worden door gebrek aan water en elektriciteit en door de werkeloosheid. Daarbij komt vaak de onwil van de Israëlische autoriteiten om ernstig zieke Palestijnen toe te staan hun medische heil buiten de Gazastrook te zoeken.

De Israëlische politiek ten aanzien van Gaza berust op het dwaze idee dat Hamas zal verdwijnen als we de situatie in Gaza onleefbaar maken. Dat aspect van onleefbaarheid hebben we aardig voor elkaar. Ik zie de oplossing van ons geschil precies andersom: laat de bewoners daar behoorlijk leven, hun brood verdienen – dan hebben ze geen tijd voor al die burenruzies. Gooi de grenzen open, zo nodig wél met controle; laat de Gazanen in Israël werken als ze dat willen. Eén minister heeft het zeer terecht over het bouwen van een haven daar. De details zijn níet zo eenvoudig: voorlopig zal ook voor veiligheid Israëlische controle nodig zijn. Een soort van samenwerking. Dat is een stap in de juiste richting, alleen ontbreekt bij de huidige regering het gezonde verstand om dat in te zien. Ook de sterke beperkingen van het huidige Egyptische regime op vrij verkeer in en uit Gaza maken de zaken nog moeizamer.

Even iets anders: toen de wereld nog normaal was, had Turkije ongetwijfeld zonder verwijl Nederland de oorlog verklaard toen de Turkse minister van Buitenlandse Zaken zo onheus werd bejegend door Nederland. Ten minste één kruiser dreigend voor de haven van Rotterdam heen en weer laten varen. Die goede oude tijd.

Delen |
apr 2017De herdenking van de Sjoa in Israël
apr 2017De haggada van Pesach
apr 2017Hittegolf
mrt 2017De Leibowitz prijs
mrt 2017Ellende in Gaza
mrt 2017Elor Azaria
feb 2017Gaza
feb 2017Gelijkheid en broederschap
feb 2017Een ontroerende bijeenkomst
jan 2017Umm al-Hiran
jan 2017De moderne wereld
dec 2016Komen giften bestemd voor Palestijnen terecht bij terreurorganisaties?
dec 2016De gevaren van het dichterschap
nov 2016Illusoire hoop
nov 2016Het verhaal van Rahieq
nov 2016De bekentenis – een toneelstuk van Motti Lerner
nov 2016Homoseksualiteit in de Bijbel
okt 2016Zo veel te lezen!
okt 2016Stolpersteine
sep 2016Mensen vol goede wil
sep 2016Een koddige discussie
aug 2016Profiling
aug 2016Landmijnen van vijftig jaar geleden
aug 2016Disturbing the Peace
jul 2016De settlers, een nieuwe documentaire van Shimon Dotan
jul 2016Onrustzaaiers
jun 2016Ramadan
jun 2016Het gedoe met de NGO's
mei 2016Choemoes
mei 2016De lessen van de Sjoa
mei 2016ITO-land
apr 2016Qaryut
apr 2016Leenwoorden
mrt 2016Breaking the Silence
mrt 2016BDS
feb 2016Naastenliefde
feb 2016De zwarte lijst
jan 2016Liefde voor het land
jan 2016De Bruiloft van de Haat
dec 2015Demonstratie en droom
dec 2015Na het stenen tijdperk
dec 2015Bestaat er een tweede en derde generatie sjoa-aandoening?
nov 2015Nieuwe CD met chazzanoet uit Groningen
nov 2015Volksverhuizing
nov 2015Rabin
okt 2015Demonstratie
okt 2015Israël nu
sep 2015Breaking the Silence
aug 2015W.G. Sebald
aug 2015Belangrijke beslissingen van het Nederlandse Ministerie van Financiën
aug 2015De Joodse ‘lente’
aug 2015Opruiing
jul 2015Monddood gemaakt
jul 2015Khader Adnan
jun 2015Cholot
jun 2015Geneeskunst
jun 2015Positief denken?
mei 2015Rechtshandhaving onder bezetting
mei 2015Apartheid
apr 2015Alternatieve herdenking van de gevallenen 2015
apr 2015Pesachproblematiek
mrt 2015Maar die kat kwam weer …
mrt 2015Demonstratie zaterdagavond 7 maart
mrt 2015Op naar de vrede
feb 2015Losse flodders
feb 2015Opruiming
jan 2015"Alles is in orde …!"
jan 2015Zekerheden
jan 2015Tunnelvisie
dec 2014Mensenrechten
dec 2014Boeken en kranten
nov 2014Ra'ad Moessa
nov 2014Rabinherdenking
okt 2014Een gewone vrijdag van protest en actie
okt 2014MachsomWatch
okt 2014Het nieuwe (Joodse) jaar
sep 2014Zinloze oorlog
aug 2014Onderhandelen met Hamas
aug 2014Situatie
aug 2014Vijgeblad
jul 2014Schuilkelder
jul 2014De Israël Vredesconferentie
jun 2014Het Klaaglied
jun 2014Meer petities
jun 2014Petitie
jun 2014Een golf van hongerstakers
mei 2014Documentaire over de oorlogsjaren in het N.I.Z.
mei 2014Israël en minderheden
mei 2014Open brief aan mezelf
mei 2014Globalisering en taal
apr 2014Israël boos
apr 2014Immigranten
apr 2014Afleiding
mrt 2014Namen
mrt 2014Het werk met mijn dokters
mrt 2014Ballingschap
mrt 2014Vertaalmachines
feb 2014Boycot en de rest
feb 2014Links actief
feb 2014Junk-mail
feb 2014De autobiografie
jan 2014Doof
jan 2014Een Joods concentratiekamp?
jan 2014De scheidingsmuur
dec 2013Twee ministers van Buitenlandse Zaken uit Nederland
dec 2013Een stukje geschiedenis - 75 jaar geleden
nov 2013Taalverwerving bij adoptie
nov 2013Vertrouwen bouwen
nov 2013Schaamte
nov 2013Woorden
okt 2013Makhoul
okt 2013Het nut van memoires
okt 2013De gevoelswaarde van lettercombinaties
sep 2013Sprekende dieren
sep 2013Een onrechtvaardige wet
sep 2013De spelling van het Nederlands
aug 2013De taal van conflicten
jul 2013Geen woorden, maar daden
jul 2013Voor de vakantie
jul 2013Nostalgie
jun 2013De biologie van de taal
jun 2013Altijd wat
jun 2013Kennismaking
mei 2013De talen van de Joden