Luiken dicht?

Salomon Bouman

vrijdag 25 november 2022

Verliest Israël de blik op de buitenwereld? Netanjahoe is er nog niet in geslaagd de meest rechts regeringscoalitie uit Israëls geschiedenis te formeren, waarin orthodoxe partijen co-existeren met fanatieke religieuze zionisten en de uit een andere vaatje tappende Likoed-partij.

Het is voor Israël en de grote diaspora te hopen dat onder druk van de rechtse en ook religieuze extremisten de luiken niet dicht gaan en dat Israël zich dan met de Tora als gids misschien wel naar binnen keert, maar hopelijk op weg naar een gemátigde theocratie.

Ik lees deze dagen een boeiend boek: Chums: How a Tiny Caste of Oxford Tories Took over the UK. Het is van de hand van Simon Kuper, die deze ontwikkeling van binnenuit in Oxford heeft kunnen waarnemen en analyseren.

Ik zal in het kort de essentie van dit boek weergeven en projecteren op de Israëlische situatie.

Studenten in Oxford werden in de tijd dat Simon Kuper er studeerde gedrild in Latijn en Grieks. Ze werden niet opgeleid voor de moderne wereld maar wel ingewijd in de glorieuze geschiedenis van het Britse imperium.

De studenten uit een elitaire achtergrond die in Oxford werden gevormd, leverden tal van Britse premiers, van wie de Brexit-premier Boris Johnson de bekendste is. Ook hij excelleerde in oude talen en had een romantisch beeld van wat Engeland zou moeten zijn. Los van de Europese Gemeenschap, om zichzelf te kunnen zijn, om de historische Britse waarden te koesteren.

Vanuit een totaal andere achtergrond geven de recente verkiezingen aan dat zich in Israël een vergelijkbare ontwikkeling voordoet. De intensieve studie van Grieks en Latijn is vergelijkbaar met de steeds belangrijker plaats van de Tora in de Israëlische samenleving. Israël is aan het ‘verjoodsen.’ Niet alleen in religieuze zin maar ook in nationalistische zin.

Hoe kan het ook anders? In Israël zijn sedert de stichting van de staat vier generaties opgegroeid, gevormd op Israëlische scholen waar de Tora onderdeel is van het lesprogramma. Voor agnostische Israëli’s is de Tora als morele wegwijzer en geschiedenisboek even belangrijk als de religieuze inspiratiebron voor orthodoxe Joden.

Deze week las ik een interview in Trouw met David Grossman, waarin deze grote schrijver met klem verklaart dat God niet bestaat, maar dat hij toch iedere week met twee vrienden discussieert over en studeert op Tenach.

Grossman heeft zijn ramen wél lopen staan voor de buitenwereld, in tegenstelling tot degenen die zich onder de rechtse vlag opstellen.

De ‘verjoodsing ‘ van Israël zoals ik dat begrijp, is een natuurlijk proces dat zich ongetwijfeld zal voortzetten en de Israëlische politiek meer naar binnen zal keren. “Sluit Israël de ramen voor de diaspora?”, vroeg de krant Haaretz zich af. Heeft de Britse Brexit voor Israël de symbolische betekenis dat aan verworven democratische waarden kan worden getornd?

Dat is de test waar Netanjahoe dezer dagen voor staat bij de vorming van een nieuwe regering. Buigt hij voor het extreem religieus geïnspireerde nationalisme of lukt het hem Israël in democratische banen te houden, zónder inbreuk op hogere waarden en mét perspectief – hoe mager ook – voor een oplossing van het conflict met de Palestijnen?

7 + 3 = ?
Als altijd weer een lezenswaardige bijdrage van Bouman. Maar wat wordt bedoeld met onsympathieke woorden als 'fanatiek' en 'extreem' religieus. Een rhetorische vraag, want men kan n.m.m. nooit religieus genoeg zijn. Vaak echter worden zaken religieus bestempeld die dat niet zijn en zelfs het tegendeel en hierop wordt in dezen mogelijk gedoeld.

Columns 2022

Columns 2021

Columns 2020

Columns 2019

Columns 2018

Columns 2017

Columns 2016

Columns 2015

Columns 2014

Columns 2013

Columns 2012

Columns 2011

Columns 0000

Bekijk hier ons gerelateerde cursus aanbod

Salomon Bouman Item in samenwerking met Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland. Het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland is opgericht in 1919 in navolging van soortgelijke genootschappen in het buitenland, die voortkwamen uit de traditie van de Wissenschaft des Judentums. Van oudsher organiseert het genootschap lezingen waarin joodse wetenschap in de ruime zin van het woord centraal staat. Er worden lezingen gehouden over joodse cultuur, religie, geschiedenis, literatuur, medische onderwerpen, fysica, filosofie, muziek, of een combinatie daarvan. Het genootschap organiseert 6 à 7 lezingen per jaar. Deze worden altijd op zondag gehouden. De contributie bedraagt € 25 per jaar. meer informatie: genootschapjoodsewetenschap.nl
Demografische veranderingen in Israel

In zijn lezing legt Salomon Bouman de nadruk op de grote veranderingen in Israël in de jaren voor en na de oorlog van 1967. Hij belicht het belang van die oorlog voor de diaspora en met name voor de...

Shelly Bodenheimer
Online privéles Ivriet

Wil je in eigen tempo, op jouw niveau vanuit huis Ivriet leren? Geen reistijd meer en wel persoonlijke begeleiding? Dat kan! Je maakt eerst onze toets zodat we alvast een beetje weten wat je niveau...

Emanuel Tov
De Dode Zeerollen - introductie

Sinds de vondst van deze teksten in 1947 houden de Dode Zeerollen de wetenschap bezig. Deze lezing vertelt wat de Dode Zeerollen eigenlijk zijn, hoe, waar en door wie zijn ze gevonden en wat hun...

Doneren

Crescas kan niet zonder jouw steun. Met elke donatie, hoe klein ook, steun je onze activiteiten en zorg je dat wij nog meer voor Joods Nederland kunnen betekenen.