inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Salomon Bouman

Salomon Bouman (1937) was gedurende 37 jaar correspondent voor NRC-Handelsblad, De Standaard en de Nederlandse radio in Israël. Alvorens zich in 1965 in Israël te vestigen was hij parlementair verslaggever van Het Parool. Bouman studeerde internationale betrekkingen aan Science Po in Parijs en aan de Johns Hopkins University, SAIS, School for Advanced International Studies in Bologna. Voor NRC-Handelsblad berichtte hij ook uit Washington, Cairo, Amman, Cameroen, Duitsland en de meeste Oost-Europese landen. Hij woont nu in Bilthoven. Bouman heeft een zoon en dochter in Israël en vier Israëlische kleinkinderen. De afgelopen drie jaar heeft Salomon Bouman twee boek gepubliceerd: 'Israel tussen hoop en vrees, van socialistische pioniersgeest naar kapitalisme. Uitgegeven door AUP, Amsterdam University Press. En een roman 'Ontmoeting en misverstand', heilig is de drager van onheil, uitgegeven door Amphora, Amsterdam.

vrijdag 10 juli 2020

Het vooruitzicht op een vredesregeling tussen Israël en de Palestijnen verdampt naar mate de tijd verstrijkt als sneeuw voor de zon. Het Amerikaanse ‘vredesplan van de eeuw’ is een dooddoener.

Wat is dan Israëls toekomst zonder vrede?

Internationaal bekende Israëlische schrijvers als David Grossman, Amos Oz en recentelijk ook Nir Baram hebben zich die vraag gesteld. Ze komen uit de humanistische hoek van het zionisme en verwerpen het messiaanse zionisme dat na 1967 de drijfveer is geworden voor de ontkenning van Palestijnse rechten.

Grossman en Baram hebben gemeen dat ze op grond van eigen waarneming – gesprekken met Palestijnen en kolonisten – tot het inzicht zijn gekomen dat de Israëlisch-Palestijnse politiek in een gevaarlijke impasse is geraakt. Grossman legde in de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn bevindingen neer in een toen zeer opzienbarend boek Over de grens (The Yellow Wind). Hij zag de trend, hij zag de negatieve invloed van de bezetting op de Israëlische democratie.

Nir Baram (zoon van een socialistische minister) reisde twee jaar door de bezette gebieden. Zijn ervaringen en observaties legde hij neer in een, dit jaar in het Nederlands verschenen boek Een land zonder grenzen.

Het is een belangwekkend document, maat ook een literair hoogstandje.

Als correspondent voor NRC heb ik ook jaren gereisd in de bezette gebieden en met Palestijnen, kolonisten en notabelen gesproken. Nu bijna een kwart eeuw geleden. Door het lezen van Barams diepgaande gesprekken met Palestijnen, kolonisten en de beschrijving van wat hij zag, heb ik een duidelijker beeld gekregen van de huidige, zeer gecompliceerde situatie in bezet gebied, waar 700.000 kolonisten zich vermengen met 2,5 miljoen Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever, het geannexeerde deel van Oost-Jeruzalem inbegrepen.

Nir Baram heeft het geloof in een twee-staten-oplossing en een kleine Palestijnse staat naast Israël, opgegeven. Deze, in het Oslo-akkoord uit 1993 ingebouwde optie is door de grote veranderingen in bezet gebied niet reëel meer. Wat dan? Handhaven van de status quo? Ook dat lijkt Baram op den duur een onhoudbare situatie. En zo komt hij op de gedachte dat er misschien tóch een staat moet komen van de rivier de Jordaan tot aan de zee: het vroegere Britse mandaatgebied over Palestina. Een staat waar Joden en Palestijnen dan gelijke rechten hebben. Dat is het oude standpunt van de PLO, dat door alle Israëlische leiders hartstochtelijk is verworpen. Maar, zo redeneert Baram, de vestiging van zoveel Israëli’s in bezet gebied wijst in wezen de weg naar een eenheidsstaat, als Israël tenminste geen apartheidsstaat wil worden en gaan heersen over Palestijnen zonder rechten.

Ik heb de indruk dat Baram door zijn reis en bevindingen naar die conclusie, die ongetwijfeld door zijn Mapai-vader zou zijn verworpen, is toegegroeid.

Er is nog een andere Israëlische schrijver die onlangs in een krantenartikel tot de conclusie kwam dat de enige uitweg uit het conflict een eenheidsstaat is: A.B. Yehoshua.

De in 2018 overleden schrijver Amos Oz toonde zich in zijn laatste boek, De laatste lezing, niet gecharmeerd van het idee van Israëli’s en Palestijnen samen in één staat.

In 2004 publiceerde Amos Oz het boek Hoe genees je een fanaticus. In dat boek ontrafelt hij het messiaanse zionisme dat zich na 1967 van een deel van de Israëlische samenleving meester heeft gemaakt. Dat gegeven: de onderwerping van de Palestijnen in de bezette gebieden, heeft hem sindsdien niet meer losgelaten. Hij werd een vredesactivist. Niet op pleinen, maar in woord en in zijn literatuur.

Als hij het woord neemt, een lezing geeft, klinkt zijn waarschuwing door in de voor hem zo kenmerkende literaire stijl.

Dat maakt de lezing ‘Hoe moet het verder met Israël’, die hij in 2008 hield voor studenten in Tel Aviv, zowel qua inhoud als stijl zo belangrijk voor het inzicht in de worsteling van één van Israëls belangrijkste schrijvers met de bezetting.

Die prangende vraag stelde hij zich in De laatste lezing. Zijn antwoord was ondubbelzinnig duidelijk: als Israël niet kiest voor een twee-staten-oplossing, dat wil zeggen een Palestijnse staat naast Israël, heeft de in 1948 gestichte Joodse staat, als staat voor Joden en als de enige veilige vluchthaven voor Joden, geen toekomst.

Die indringende waarschuwing is het testament dat hij heeft achtergelaten.

Vergis u niet. Nadrukkelijk zei Amos Oz dat hij geen (naïeve) pacifist is maar een strijder voor vrede. Vrede voor Israël met een Joodse meerderheid. Een land dat zich met geweld moet verdedigen. Dat is de essentie van zijn denken. Het is de rode draad die door zijn lezing liep, een gedachte waaraan hij tot zijn dood in 2018 heeft vastgehouden.

Met dat in gedachten verwierp hij het idee van een binationale staat of een eenheidsstaat tussen de rivier Jordaan en de Middellandse Zee. Zo’n staat zal onherroepelijk een Arabische meerderheid krijgen: een schrikbeeld voor de Joodse minderheid. Amos Oz herinnerde er aan dat in 1967, toen Israël de Westelijke Jordaanoever bezette, Ramallah een grote christelijke meerderheid kende en Bethlehem, de geboorteplaats van Jezus, evenzeer. “Die christenen zijn er niet meer”, richtte hij zich bij wijze van waarschuwing tot Israëlische intellectuelen die wél in een eenheidsstaat geloven, in een vreedzame symbiose tussen Joden en Arabieren zoals ten tijde van Al-Andalus in Spanje.

In weerwil van dit historische voorbeeld, van de zeshonderd jaar durende Joodse bloeitijd in Spanje, zag Oz geen toekomst voor de grote Joodse gemeenschappen in de Arabische wereld.

Het is opvallend dat Amos Oz zich in zijn gesproken (lezing) testament ook zo duidelijk en zo krachtig als een Joodse, zionistische nationalist manifesteerde. Nationalist niet om te overheersen maar om Joden een veilige plaats onder de zon in Israël te bieden. De enige veilige plaats, zei hij met een blik op de pogroms in Oost-Europa en de Sjoa. Onder invloed van het historische lot van de Joden hield de humanist Amos Oz de studenten in Tel Aviv voor geen vertrouwen in de mensheid te hebben. Niet in de Palestijnen, niet in de Arabieren en evenmin in de christelijke wereld. De grenzen sloten zich voor Joden in nood vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog, zei hij, zoals familieleden ervoeren die geen visa kregen toen de dood op de loer lag.

In De laatste lezing klinkt het pessimisme van Amoz Oz door als een waarschuwing om de historische kans op een blijvende Joodse staat niet te verkwanselen. Wie zal de leider zijn die hoop biedt en de weg wijst naar een twee-staten-oplossing? “Dat weet ik niet”, zei hij. “Ik denk”, vervolgde hij, “dat de meeste Israëli’s diep in hun hart weten dat ze die operatie (deling, sb) moeten uitvoeren.” “Het is moeilijk”, erkende hij. “Maar niets is onomkeerbaar. Het is een kwestie van leiderschap.”

   Deel dit bericht: Facebook  Facebook

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2020Libanon
aug 2020Geen uitweg
jul 2020Trump en Netanjahoe
jul 2020China
jul 2020Rutte
jul 2020Nir Baram
jul 2020Ultimatum
jun 2020Plan Trump
jun 2020Changes
jun 2020George Floyd
jun 2020Te hoog spel
mei 2020Rechters in Jeruzalem
mei 2020Mandelblit
mei 2020Ben-Goerion
mei 2020Hoog spel
mei 2020Calmeyer
apr 2020Corona
apr 2020Eenheid
mrt 2020Harry
mrt 2020Einde
mrt 2020Arabisch protest
mrt 2020Het ware gezicht
feb 2020Sanders
feb 2020Raja Bandar
feb 2020Raoul
feb 2020Geschiedenis
jan 2020Doodsteek
jan 2020Gas
jan 2020Pers
jan 2020Iran
dec 2019Jonathan
dec 2019Krijt
dec 2019Efraim
nov 2019Crisis
nov 2019Provocatie
nov 2019Taxi
nov 2019Rabin
nov 2019Protest?
okt 2019Kanariepiet
okt 2019Sport
okt 2019Sjana tova
sep 2019Apartheidsstaat?
sep 2019Verkiezingen
sep 2019Judea en Samaria
sep 2019Peilingen
aug 2019Trump
aug 2019Waarschuwing
aug 2019Haat
aug 2019Els
jul 2019Peretz
jul 2019Barak
jul 2019Lakmoestest
jun 2019Assimilatie
jun 2019Verdelers
jun 2019Verrechtsing
jun 2019Aangebrand
mei 2019Hightech
mei 2019Droomvrede
mei 2019Donkere wolken
mei 2019Gaza
mei 2019Excessen
apr 2019Geen Palestijnse staat
apr 2019Zure vruchten
apr 2019Verkiezingen
mrt 2019Vergif
mrt 2019Ilhan Omar
mrt 2019Mark Blaisse
mrt 2019Amandelen
mrt 2019Macht
feb 2019Polen
feb 2019Knops
feb 2019Gantz
feb 2019Analyse
jan 2019Democratie
jan 2019Oz
dec 2018Yaniv Sagee
dec 2018Netanjahoe
nov 2018Haat
nov 2018Luns en de Golan
nov 2018Mini-oorlog
nov 2018Jan Brokken
nov 2018Pittsburgh
okt 2018De Amerikaanse Israël-lobby
okt 2018israël en Saoedi-Arabië
okt 2018Songfestival
okt 2018Twee maal Israël
sep 2018Naar sjoel
sep 2018UNRWA
aug 2018Indië
aug 2018Krom denken
aug 2018Overpeinzingen
aug 2018Hitler
jul 2018Israël rechts
jun 2018Zuurstof
jun 2018Ballon
jun 2018Diner
jun 2018Sjoel Deventer
mei 2018Anne
mei 2018Toch
mei 2018Geen akkoord
mei 2018Ze doen ons niets
apr 2018Moed
apr 2018Iran
apr 2018Weer
mrt 2018Haggada
mrt 2018Kim en Trump
mrt 2018Boek Hinke Piersma
mrt 2018Syrië
feb 2018Grossman
feb 2018Israël en Poetin
feb 2018Netanjahoe
feb 2018Protesten
jan 2018Impressie
jan 2018Film
jan 2018Dr. Aref
jan 2018Israëlische Arabieren
dec 2017Ambassadeurs
dec 2017Fiddler
dec 2017Trump
dec 2017Koeweitse schrijver
nov 2017Storm
nov 2017Aardbeving
nov 2017Herdenking Rabin
nov 2017Verwarrend
okt 2017Hightech perikelen
okt 2017Netanjahoe
okt 2017De Iraanse deal
okt 2017Trump moment
okt 2017Duitsland
sep 2017RM in Londen
sep 2017Mossad
sep 2017Channa
sep 2017Generaals
aug 2017Angst
aug 2017Kritiek
aug 2017Kushner
jul 2017Twitter
jun 2017Vrouwen
jun 2017Leugendetector
jun 2017Dan Bavly
jun 2017Fake News
mei 2017Geld stinkt niet
mei 2017Torpedo
mei 2017Onmacht
mei 2017Vrede?
apr 2017Sjoa
apr 2017Explosie
apr 2017Assad
mrt 2017Hamas
mrt 2017Merkel
mrt 2017Trump de Messias?
mrt 2017God
mrt 2017Een zwarte lijst
feb 2017Verwarring
feb 2017Witte Huis
feb 2017Zaken doen met Trump
feb 2017Trump behagen
jan 2017Ma’alé Adomiem
jan 2017Net Trump
jan 2017Vijf ex-chef-stafs
jan 2017Donald en Benjamin
dec 2016Friedman
dec 2016Ronit
dec 2016Pijnlijk
dec 2016Brand in Israël
nov 2016Israël en Trump
nov 2016Trump
nov 2016Qatar
okt 2016Israëlische Arabieren
sep 2016Peres
sep 2016NYT
sep 2016Nir
sep 2016Hillary
sep 2016China
aug 2016Poetin-Netanjahoe
aug 2016Hedy
aug 2016Ankie
jul 2016Bloeme Evers
jul 2016Dyab Abou Jahjah
jun 2016Asscher
jun 2016Trump
jun 2016De tijd dringt
jun 2016Lieberman
mei 2016Harakiri
mei 2016Een naar gevoel
apr 2016Moeilijk
apr 2016Andere wind
mrt 2016EU-crisis
mrt 2016Dustin
mrt 2016Zege Sanders
mrt 2016Joden in de familie
feb 2016Mead
feb 2016Olmert
feb 2016Bernie Sanders
feb 2016Vrouwen bij de Klaagmuur
jan 2016Joodse gezanten
jan 2016Gelijk
jan 2016Angst
jan 2016Geld
dec 2015Silvan
dec 2015Zee
dec 2015Sarid
dec 2015IDFA
nov 2015Nogmaals ISIS
nov 2015ISIS
nov 2015Tot de vulkaan uitbarst
nov 2015Rabin
okt 2015Eurotherapie
okt 2015TV-beelden
okt 2015Kafka
sep 2015Hek
sep 2015Barenboim
aug 2015Onthullingen
aug 2015Boemerang
aug 2015Doodstraf
aug 2015Gay Parade
jul 2015Turkije
jul 2015Wenen
jul 2015Drie maal schaamte
jul 2015Michael Oren
jun 2015Druzen
jun 2015EU – Griekenland – VS - Rusland
jun 2015Voet
jun 2015Rivlin
mei 2015Goochelen
mei 2015Nieuwe regering
mei 2015Anne Frank
apr 2015Getallen
apr 2015KNVB
apr 2015Pesach
mrt 2015Telefoontje
mrt 2015Rozen met doornen
mrt 201517 Maart
mrt 2015Bibi in de Senaat
feb 2015Angst
feb 2015Vete
feb 2015Machtsevenwicht
jan 2015Arabische partij
jan 2015Vrouwen
jan 2015Moord
jan 2015Livni
dec 2014Islammacht
dec 2014Hillary
dec 2014Democratie
nov 2014Komedie
nov 2014Sarona
nov 2014Moord
nov 2014Ha’aretz
okt 2014Intifada?
okt 2014Dollars voor Gaza
okt 2014ISIS
okt 2014Monster
sep 2014Sjana tova!
sep 2014Dialoog
sep 2014Intern zielsdebat
sep 2014Opiniepeiling
aug 2014Voor afwijkende meningen is geen plaats
aug 2014Moord
aug 2014Bovenmenselijke moed
aug 2014Bestand
jul 2014Gaza-oorlog
jul 2014Te lang
jun 2014Israël en de Palestijnse economie
jun 2014Pius de Twaalfde
jun 2014Houthakker gezocht
jun 2014Rivlin
mei 2014Paus Franciscus
mei 2014Anti-Defamation League
mei 2014Amos Oz
mei 2014Hamas
apr 2014De woede van Obama
apr 2014Geen vrede
apr 2014Corruptie en bezetting
mrt 2014Staking bij ‘buitenlandse zaken’
mrt 2014Heidegger en Arendt
mrt 2014CIDI en antisemitisme
mrt 2014Kerry als piloot
feb 2014Alice Herz-Sommer
feb 2014Water
feb 2014Premier Lieberman
feb 2014Kerry
jan 2014Shulamit Aloni
jan 2014Ivriet
jan 2014Van Bommel
jan 2014Ontboezeming
jan 2014Nieuwjaar
dec 2013De Russen komen
dec 2013Afrikanen
dec 2013Druk op Bibi
dec 2013Arik Einstein
nov 2013Iran-akkoord
nov 2013Het gewicht van de geschiedenis
nov 2013Kinderen van Teheran
nov 2013Christenen in Jeruzalem
nov 2013Goed en slecht nieuws
okt 2013Qatar
okt 2013Spijkerbroek en Twan
okt 2013Peres in Nederland
sep 2013Robama
sep 2013Bach
sep 2013Een ander Midden-Oosten
aug 2013Advies aan minister Timmermans
jul 2013Ron Demer
jul 2013Spionage
jun 2013Bedoeïenen
jun 2013Peres
jun 2013Yoram Kaniuk
jun 2013Haat
mei 2013Hannah Arendt
mei 2013Vluchten
mei 2013Koninkrijk
apr 2013Conclusie
apr 2013Voices of the Levites
apr 2013Islam
apr 2013Gas
mrt 2013Obama tovert
mrt 2013Obama in Israël: 'Yes you can'.
mrt 2013Kritiek op Nederland
mrt 2013Foto
mrt 2013Lincoln
feb 2013IJsjes
feb 2013Hartman
feb 2013Obama naar Israël
feb 2013Egypte
jan 2013Er is toekomst
jan 2013Amerikaans isolationisme
jan 2013Nieuwe verhoudingen
jan 2013Peres
dec 2012Emoties
dec 2012Omroep
dec 2012Straffen
nov 2012Verrassingen
nov 2012Als tropische regen
nov 2012Van Agt
nov 2012Indianenverhaal
nov 2012Tafelgesprek
okt 2012De Palestijnse kwestie slaapt
okt 2012Fiets
okt 2012Vervroegde algemene verkiezingen
okt 2012Voetbal
sep 2012China – Japan
sep 2012Wilders en koosjer slachten
aug 2012Schiphol
aug 2012WC in Keulen
jul 2012Atoombom op Teheran
jun 2012Mosri
jun 2012Wonder
jun 2012Vandalisme
jun 2012Tussen hoop en angst
jun 2012Dibi
mei 2012Robben
mei 2012De val van het Nederlandse kabinet
mei 2012Benzion Netanyahoe
mei 2012Gas
apr 2012Dhimmi en Wilders …
apr 2012Macht en fictie
apr 2012Philip Mok is niet meer
apr 2012Rabbijn en Islamiet
mrt 2012Verrader
mrt 2012Barak’s appartement
mrt 2012Beurs omhoog, raketten naar beneden
mrt 2012Obama en Netanyahoe
mrt 2012Paranoia
feb 2012NRC
feb 2012Besnijdenis
feb 2012Syrië
feb 2012Birobidjan
jan 2012Netanyahoe en de pers
jan 2012Goed nieuws uit Israël
jan 2012Charedisch vogeltje
dec 2011Internet
dec 2011Minaret
dec 2011Geen reden voor Israëlische angst
dec 2011Brug te ver
nov 2011Naakt
nov 2011Angst
nov 2011Na de vrijlating van Gilad Shalit
okt 2011Knoop
okt 2011Hoofdstad
sep 2011De geest van Netanyahoe
sep 2011Grote risico’s
sep 2011Zoveel dreigementen
sep 2011Zuur Turks fruit
aug 2011Nog meer lente …
jul 2011Leve de waarheid!
mei 2011Het ene geluid is het andere niet ...
apr 2011Vrijheid van godsdienst