sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Salomon Bouman

Salomon Bouman (1937) was gedurende 37 jaar correspondent voor NRC-Handelsblad, De Standaard en de Nederlandse radio in Israël. Alvorens zich in 1965 in Israël te vestigen was hij parlementair verslaggever van Het Parool. Bouman studeerde internationale betrekkingen aan Science Po in Parijs en aan de Johns Hopkins University, SAIS, School for Advanced International Studies in Bologna. Voor NRC-Handelsblad berichtte hij ook uit Washington, Cairo, Amman, Cameroen, Duitsland en de meeste Oost-Europese landen. Hij woont nu in Bilthoven. Bouman heeft een zoon en dochter in Israël en vier Israëlische kleinkinderen.

vrijdag 23 februari 2018

Ik moest denken aan Colin Powell, die ongelukkige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken die voor de leden van de VN-Veiligheidsraad een tekenfilmpje vertoonde dat moest aantonen dat de Iraakse dictator Saddam Hoessein massavernietigingswapens produceerde en met treintjes vervoerde. Ik moest aan hem denken toen Benjamin Netanjahoe tijdens de Veiligheidsconferentie in München zwaaide met een stuk van de boven Israël neergeschoten Iraanse drone.

In opdracht van president George W. Bush loog de Amerikaan. Dat deed Netanjahoe niet. Zou de Israëlische premier echt denken dat zijn wereldgehoor daar in Duitsland Iran als het grootste gevaar voor de wereldvrede ziet en natuurlijk ook voor zijn land. Was hij voor het gemak even vergeten dat Noord-Korea wel atoomwapens heeft en Iran (nog) niet?
Verscheen hij voor de leiders van de wereld om een aanval tegen de nucleaire installaties van Iran aan te kondigen? Ja, indirecte verbale agressie. Daar zijn de ayatollahs ook goed in. Dreigen, dreigen. Heeft Poetin dat signaal opgevangen? De Rus heeft de ayatollahs onverwachts op het hart gebonden te stoppen met het dreigen de Joodse staat te vernietigen.

Binnenkort is Netanjahoe weer in Washington. Zal hij daar de plannen voor een preventieve oorlog tegen Iran met president Trump bespreken? Trump is toch ook een verbale vechtersbaas tegen Iran en Noord-Korea, voor en na de Olympische Spelen!

Beiden, Trump en Netanjahoe, hebben met ernstige binnenlandse problemen te kampen. Corruptieschandalen rond Netanjahoe stapelen zich op, terwijl Trump zich lijkt te verstrikken in Russiagate, illegale geldzaken met de Russische top en ontkenning van Russisch beïnvloeding van de Amerikaanse verkiezingscampagne ten gunste van Trump.

Is dat gevaarlijk voor beider beoordelingsvermogen? Zoeken zij afleiding in oorlog? Het is niet te geloven, maar honderd procent sluit ik deze stoute gedachte niet uit. Misschien is Netanjahoe wat voorzichtiger dan Trump, omdat zijn land in het hart van het Midden-Oosten ligt en de Verenigde Staten er ver vandaan, en Israël dus de zwaarste klappen krijgt te incasseren bij een nieuwe oorlog. En dan denk ik niet in de eerste plaats aan instortende huizenblokken onder raketgeweld (uit de arsenalen van Hezbollah) maar aan gesneuvelde soldaten en dode burgers. Na zoveel oorlog en geweld is een dergelijk scenario een oorlog te veel!


Tot grote blijdschap van de uitgeverij Cossee heeft David Grossman eindelijk de Israël Prijs voor Literatuur gekregen, misschien een opstapje naar de Nobelprijs. Grossman zit stevig in de portefeuille van deze Amsterdamse uitgeverij. Vandaar die Amsterdamse vreugde en trots op hun man in Israël.

Dat gevoel deelde ik natuurlijk, totdat ik werd geconfronteerd met een oproep aan David deze begerenswaardige prijs niet uit de “bevuilde” handen van Netanjahoe in ontvangst te nemen. Avigdor Feldmann, de bekende Israëlische mensenrechten jurist/advocaat heeft in een artikel in Haaretz de schrijver op het hart gedrukt niet naar de ceremonie te gaan. Netanjahoe’s besluit illegale, asielzoekende Afrikanen het land uit te zetten maakt hem voor Feldmann een man die de lessen van de Sjoa niet heeft geleerd en mensenrechten voor politiek gewin verkwanseld.

Bovendien heeft Netanjahoe in het verleden alles in het werk gesteld om te verhinderen dat Grossman die fel begeerde prijs zou krijgen. David Grossman staat bij Netanjahoe op de zwarte lijst omdat hij voor Palestijns zelfbeschikkingsrecht is en tegen de durende bezetting.
Al in 1984 was Grossman een van de eersten die waarschuwde voor de gevolgen van de bezetting in zijn boek Over de grens (The Yellow Wind). Zou Netanjahoe dat boek hebben gelezen?

Delen |

vrijdag 16 februari 2018

Stonden er Russische adviseurs achter de anti-luchtdoelraket die een Israëlische F-16 straaljager boven Syrië raakte, waarna het vliegtuig in het noorden van Israël neerstortte? Deze vraag kan ik niet beantwoorden. Ik weet het niet. Ik weet wel dat een anti-luchtdoelraket van het modernste Russische type moet zijn (Pantsyr S-1 of S-300), waarover Syrië van de welwillende Vladimir Poetin de beschikking heeft gekregen.

Gelukkig ontsnapten de twee piloten aan Syrische gevangenschap doordat ze in Israël op de grond kwamen. Dat is het enige luchtpuntje voor Israël.

Ik neem aan dat de lezers weten hoe het begon. Hoe Israël aan de rand van een nieuwe oorlog leek te staan. Een Iraanse drone zou het Israëlische luchtruim zijn binnengedrongen en werd volgens militaire kringen in Tel Aviv boven Israëlisch grondgebied onderschept en neergeschoten. In reactie op deze Iraanse provocatie zette Israël een zware luchtaanval in op de plek diep in Syrië waar de Iraanse drone werd gelanceerd, waarbij ook Syrische anti-luchtdoelbatterijen werden vernietigd. Was Iran er op uit een oorlog met Israël (via Hezbollah) te provoceren?

Israël staat voor een nieuwe strategische situatie in Syrië. Netanjahoe kan duizend maal in Moskou aan de voeten van Poetin liggen, maar de Rus stelt de Russische belangen in Syrië boven zijn persoonlijke sympathie voor de Israëlische leider.

Het afvuren van de Russische anti-luchtdoelraket, gevolgd door een telefonisch onderhoud tussen Netanjahoe en Poetin, heeft tot gevolg dat het Syrische luchtruim voor de sterke Israëlische luchtmacht is afgesloten. Er komt dus een einde aan de Israëlische luchtaanvallen in Syrië tegen Iraanse wapentransporten via Syrië naar Hezbollah in Libanon en aan aanvallen tegen de opbouw van de Iraanse militaire capaciteit in Syrië.

In andere woorden: Poetin heeft de Syrische president Basjir Assad in bescherming genomen tegen Netanjahoe. Zo simpel is het. Dat is vanaf het begin van de Syrische burgeroorlog een constant gegeven in de Russische machtspolitiek in het Midden-Oosten. Poetin heeft via de Syrische tragedie vrij spel gekregen op het ingewikkelde speelveld in het Midden-Oosten.

De presidenten Barack Obama en Donald Trump hebben geen tegenwicht gegeven aan de hernieuwde Russische invloed in het Midden-Oosten. (Tot 1973, de Jom Kipoeroorlog, was Moskou in Caïro, Damascus en Bagdad een belangrijke speler in dit olierijke deel van de wereld.)

Israël zit als gevolg van de veranderende machtsverhoudingen in het Midden-Oosten klem tussen Moskou en Washington. Poetin sluit het Syrische luchtruim voor de Israëlische luchtmacht, terwijl Trump afwijzend staat tegenover Israëls negeren van deze nieuwe realiteit.

Israël staat er evenals vóór het uitbreken van de oorlog in 1967 alleen voor! Iran, Hezbollah en Syrië spinnen er garen bij en genieten van de foto’s van de neergehaalde Israëlische F-16.

Ik kan me een situatie voorstellen waarin de dreiging voor Israël zo ernstig wordt dat het Israëlische leiderschap de geostrategische situatie negeert en een preventieve oorlog begint tegen Iran en Hezbollah en ondanks de waarschuwingen van Poetin toch het Syrische luchtruim binnendringt.

Enkele dagen geleden leek dit scenario zich al te voltrekken.

Ik weet niet of Trump in samenspraak met Poetin het oorlogsgevaar heeft bezworen. Jeruzalem als Israëls hoofdstad erkennen is wat anders dan Amerikaanse bereidheid het voor Israël niet alleen diplomatiek maar ook militair op te nemen.

Of – het is een Machiavellistische gedachte – is dit hét moment om de nucleaire infrastructuur van Iran te vernietigen? Netanjahoe en Trump dreigen voortdurend met de militaire optie tegen de ajatollahs in Teheran. Maar ook daar heeft Poetin strategische belangen. Iran en Syrië zitten stevig in de Russische invloedssfeer.

Dat Trump tot de conclusie schijnt te komen dat zijn vurige wens om een vredesdeal tussen Israël en de Palestijnen te forceren op de werkelijkheid vastloopt, irriteert hem in hoge mate. Tijdens een vraaggesprek met Israel Hayom (11 februari 2018) zegt Trump dat de Palestijnen er niet op uit zijn vrede te sluiten. “Ik ben er ook niet zeker van dat Israël vrede wil sluiten”, vervolgt hij.

Heeft Trump zijn grote vriend Netanjahoe doorzien?

Delen |

vrijdag 9 februari 2018

Israëls premier Benjamin Netanjahoe is niet mijn favoriet. Zijn anti-Palestijnse politiek staat een eervol vergelijk met de Palestijnen in de weg.

Bleef het daar maar bij. Om die politiek te kunnen voortzetten ondermijnt Netanjahoe, gesteund door de nationalistische meerderheid in de Knesset, de Israëlische democratie. Het lijkt wel of we in Jeruzalem te maken hebben met een kopie van de Amerikaanse president Donald Trump. Ook Netanjahoe heeft kritiek op de rechtsgang en de politie. Ook Netanjahoe ligt wegens vermeende corruptie onder vuur.

Ik kan me wel voorstellen hoe hij denkt en hoe hij zich voelt: IK Netanjahoe ben de enige leider in het Joodse land die garant kan staan voor Israëls veiligheid en het behoud van Judea en Samaria. Een opdracht die zijn briljante vader Benzion Netanjahoe (schrijver van een imposant boek over de Inquisitie) er bij hem heeft ingepompt. In de beoordeling van het doen en laten van Benjamin is het van belang erbij stil te staan dat zijn vader het in de conclusie van zijn boek heeft over eeuwig durend gevaar voor Joden. De Inquisitie is volgens de vader slechts een fase in het eeuwige lot van de Joden. Voor hem was de nazi-moord op ons volk, historisch bezien, geen verrassing.

Zijn zoon is zozeer doordrongen van deze ‘waarheid’ dat hij gedreven door een soort Messiaanse drift ten koste van heel veel aan de macht wil blijven.

Ondanks mijn kritiek op zijn doen en laten heb ik wel respect voor zijn tomeloze energie om Israël te ‘redden’ volgens zijn zionistische geloofsbelijdenis.

Hij is nu bijna tien jaar aan de macht. In die tijd heeft hij zijn machtspositie dermate versterkt dat het lijkt alsof er geen enkele politicus is die hem zou kunnen uitdagen, laat staan opvolgen. Het is een bizarre situatie. Israël is gewend aan een democratisch dictator.

Een politieke vechtersbaas voor zijn land ook – of juist – in de internationale arena. Ik vond het een staaltje van politieke moed (maar wel dom) om het in het hol van de leeuw, het Amerikaanse Congres, op te nemen tegen de Amerikaanse president Barack Obama wegens diens geïnitieerde atoomdeal met Iran.

Netanjahoe heeft de opvolger van Obama in het Witte Huis, Donald Trump, er ook van overtuigd dat die deal op de schop moet. Zo niet, dan heeft Iran in een termijn van tien jaar een atoomwapen. Als de internationale gemeenschap het Iraanse atoomgevaar niet kan keren, zal Israël dat volgens Netanjahoe op eigen kracht doen. Grootspraak? Nee, het is een innerlijke overtuiging dat het moet, om Israël veilig te stellen.

Netanjahoe heeft zich in de internationale arena ontwikkeld tot een staatsman voor wie de deuren van alle wereldleiders opengaan. Hij is dikke maatjes met de president van India, heeft een welkom oor bij Poetin, en is van harte welkom op het hoogste niveau in Beijing. Ook in soennitisch-Arabische landen wordt hij gewaardeerd en zelfs gezien als een strategische aanwinst tegen Iran. In de Europese Unie ligt hij wat moeilijker, maar in Berlijn en in wat mindere mate in Den Haag wordt hij gezien als een verantwoordelijk leider.

Nooit eerder heeft een Israëlische leider zo’n wijd vertakt internationaal netwerk van relaties opgebouwd. Je kunt hem verguizen, maar hem kan niet worden ontzegd dat hij voor Israël een internationaal veiligheidsbaken is.

Ik laat even buiten beschouwing de corruptieschandalen waarin hij is verwikkeld en waar hij zich waarschijnlijk uit los zal weten te maken. Ook het vreemde gedrag van zijn vrouw Sarah doet er in wezen niet toe.

Wat telt, is dat aan het roer van Israël een bezeten leider staat die weet wat hij wil en de die gevaren waaraan zijn land nu en in de toekomst blootstaat, onderkent.

Zou zijn opvolger – want Netanjahoe is ook maar een mens – van links of rechts dat niet inzien?

Delen |

vrijdag 2 februari 2018

De karikatuur spreekt voor zichzelf: de minister van Defensie Avigdor Lieberman zit in een tank, de loop dreigend naar voren gericht, een vluchtende charedi in Ashdod achterna. Vertekening van de realiteit natuurlijk. Wat steekt er achter? Om zijn regeringscoalitie bij elkaar te houden is premier Benjamin Netanjahoe gezwicht voor de eis van de charediem (God vrezenden) dat winkels op de heilige sjabbat moeten worden gesloten.

In Ashdod, waar een hoog percentage Russische immigranten woont voor wie de sjabbat geen enkele betekenis heeft, is het gedwongen sluiten van supermarkten onder druk van de charediem niet alleen onbegrijpelijk maar ook onaanvaardbaar. En zoals dat hier gaat, wordt er op sjabbat in Ashdod massaal gedemonstreerd tegen de sluiting van supermarkten. Reden voor minister Lieberman zich bij de demonstranten aan te sluiten. Met wellicht vervroegde verkiezingen in het vooruitzicht speculeert hij op de mogelijkheid – zelf een Russische immigrant – Russische immigranten van Likoed af te troggelen en voor zijn partij te winnen.

Het ‘Ashdod-incident’ weerspiegelt de oplopende spanningen tussen de orthodoxie en seculiere segmenten in de Israëlische samenleving.

Rabbijnen, voornamelijk uit de hoek van de charediem, verzetten zich op religieuze gronden tegen het samen dienen van vrouwen en mannen in Tsahal, het Israëlische leger. Een oud thema, dat aan kracht wint naarmate de invloed van de religie op de politiek toeneemt. Moeten soldaten – mannen en vrouwen – de rabbijn gehoorzamen of de chefstaf, wiens ontslag door een belangrijke rabbijn wordt geëist? Het antwoord is duidelijk: de chefstaf moet natuurlijk worden gehoorzaamd in het nationale belang en niet de rabbijn die wel kan bidden maar niet meer dan dat. Voor ultra-orthodoxe rabbijnen is het nationale belang ondergeschikt aan de religie. Het is een geladen emotioneel conflict dat grote spanningen in de samenleving oproept.

Dat gebeurde ook met het verhaal van het zestienjarige roodharige Palestijnse meisje Ahed Tamini, dat een soldaat in bezet gebied een of meer klappen in het gezicht had gegeven nadat haar neef tijdens een demonstratie door een rubberkogel aan zijn hoofd werd gewond.

Ahed Tamini is door een militaire rechter als een gevaarlijke terroriste gebrandmerkt en zou door een militaire rechtbank in weerwil van haar jeugdige leeftijd enkele jaren gevangenisstraf kunnen krijgen. Het bizarre van deze zaak is dat de Shin Bet, de binnenlandse veiligheidsdienst, is nagegaan of dit roodharige meisje wel echt Palestijns is! Ze zou toch ook, ik noem maar iets, een meisje uit Amsterdam kunnen zijn dat de zaak hier tegen Israël komt opstoken? Ingewijden zijn ervan overtuigd – een vergelijkbare gedachtegang – dat Ahed Tamini een ‘show’ opvoerde die door haar Palestijnse moeder met een videocamera werd opgenomen om de Israëlische bezettingsmacht zwart te maken. Die opzet mislukte, want de soldaat die de klappen incasseerde, reageerde niet op deze provocatie.

Het is even onbegrijpelijk als kortzichtig dat het Israëlische leger enkele uren later Ahed Tamini arresteerde en van haar zo een Palestijnse heldin maakte.

De kwestie ‘Tamini’ heeft Jehonatan Geffen, een zeer populaire en geliefde songwriter en zanger, zo geroerd dat hij een lied voor haar heeft gecomponeerd waarin hij dit Palestijnse meisje vergelijkt met Jeanne d’Arc en zelfs Anne Frank.

Er ging een storm van verontwaardiging door het land wegens Geffens, ook voor mij raadselachtige beslissing Anne Frank er bij te halen. Minister Lieberman verbood de onafhankelijk opererende legerzender liedjes van Geffen uit te zenden. Natuurlijk kwam liberaal Israël in opstand tegen het uit de ether bannen van de populaire liedjes van deze zanger/componist.

Nog feller liepen de emoties op over het plan duizenden Afrikanen te deporteren. Premier Benjamin Netanjahoe beweerde dat Rwanda bereid was de poorten voor hen te openen. Ieder gedeporteerde zou 3500 dollar meekrijgen, een soort Israëlische Wiedergutmachung. Weigerde hij of zij dan zouden de weigeraars voor onbepaalde tijd worden opgesloten.

De autoriteiten in Rwanda ontkenden dat er sprake was van een overeenkomst met Israël om te fungeren als opvangcentrum voor de gedeporteerden, zoals Netanjahoe had beweerd. Naar schatting verblijven 35.000 Afrikanen, de meesten uit Soedan en Eritrea, illegaal in Israel.

Ook Netanjahoe moet wel geschrokken zijn van het felle protest uit de kelen van overlevenden van de Sjoa, van schrijvers, musici, medici, van de denkende Israëlische elite. In grote advertenties in de kranten werd Netanjahoe uit naam van universele Joodse waarden opgeroepen het deportatiebevel in te trekken. Onder de druk van de publieke opinie zal uitzetting volgens Netanjahoe uitsluitend plaatsvinden volgens het internationale recht. Asielzoekers krijgen dus een kans. Voorlopig lijkt de hele uitzettingsprocedure bevroren.

De hier bovengenoemde voorvallen demonstreren het emotionele, heterogene karakter van de Israëlische samenleving. Het zijn geen uitzonderingen maar dagelijkse kost. Soms wat meer, soms wat minder, maar altijd prikkelend voor geest en gemoed.

Ik hoef de lezers van de Crescas-nieuwsbrief er niet van te overtuigen dat de voortdurende bezetting een onuitputtelijke bron van emotie is.

Is er licht aan het einde van de tunnel? Komt er toch een vredesplan uit de hoge hoed van de Amerikaanse president Donald Trump? “Jeruzalem is van de tafel”, zei hij, refererend aan zijn besluit Jeruzalem als Israëls hoofdstad te erkennen. Ik weet uit de eerste hand dat de vredespogingen van president Bill Clinton in Camp David in 2000 vastliepen op de kwestie Jeruzalem.

Even een gedachtesprong: zou Aboe Dis (bij Jeruzalem) voor een Palestijnse leider aanvaardbaar kunnen zijn als Palestijnse hoofdstad indien de Palestijnen hun rechten op vrije toegang tot de Al-Aksa moskee in de oude stad van Jeruzalem gewaarborgd krijgen? Of is de naam Jeruzalem – Al-Kuds – zo heilig dat het idee van Trump om Aboe Dis aan te wijzen als de Palestijnse hoofdstad de doodsteek is voor een vredeskans en een kogel voor de Palestijnse leider die het waagt Jeruzalem op te geven?

Het Palestijnse leiderschap staat onder loodzware Amerikaanse en Saoedi-Arabische druk om het emotionele roer inzake Jeruzalem om te gooien en zich te schikken in een kleine Palestijnse staat met Aboe Dis als hoofdstad onder Israëlische militaire controle.

Meer is er niet over van de Palestijnse onafhankelijkheidsdroom.

Nu.

Delen |

vrijdag 26 januari 2018

De bezetting lijkt ver weg, maar de doden en gewonden zijn zo pijnlijk dichtbij. Ik was een paar uur in Israël toen de radio uitgebreid verslag deed van een vrij grote militaire operatie in Jenin. Elite eenheden werden ingezet om een terreurgroep van Hamas onschadelijk te maken. Leden van deze Hamas-eenheid zouden volgens de radio verantwoordelijk zijn voor de moord op een rabbijn in een nederzetting.

Uit de berichtgeving, die onderhevig is aan militaire censuur, kon ik opmaken dat er in de smalle straten van een vluchtelingenkamp in deze Palestijnse stad hard is gevochten. De Israëlische soldaten stuitten op hevig verzet, als gevolg waarvan een soldaat zwaar werd gewond en een ander lichte verwondingen opliep. Twee leden van de Hamas-cel werden gedood. Een derde, de leider van de cel, verschool zich in een huis dat door de soldaten werd opgeblazen. Een lijk werd niet gevonden. Aangenomen wordt dat de man wist te ontsnappen. De soldaten maakten ook de dag daarna jacht op hem, maar hebben hem voor zover ik weet niet kunnen traceren.

Dit incident is een aanwijzing dat Israël in een eindeloze militaire confrontatie met de Palestijnen is verwikkeld en dat er aan beide kanten doden zullen vallen, zoals sedert het begin van de zionistische onderneming het geval is geweest.

Deze constatering staat los van mijn stellige overtuiging dat er geen uitzicht meer is op de stichting van een Palestijnse staat naast Israël in de in 1967 veroverde gebieden, inclusief oost-Jeruzalem.

Israel is militair en nu ook diplomatiek oppermachtig. De economie bloeit, de hightech verbluft de wereld.

De belangrijkste soennitisch-Arabische landen kiezen eerst schuchter maar steeds openlijker voor toenadering tot Israël als strategische ‘bondgenoot’ in de confrontatie met Iran. Zij laten de Palestijnen in de praktijk, maar niet in de Verenigde Naties, als een baksteen vallen.

Ik vraag me af hoe lang en onder welke voorwaarden Israël op de soennitisch-Arabische wereld – Saoedi-Arabië en Egypte – kan vertrouwen en rekenen. De kroonprins in Riyad en de Egyptische dictator oriënteren zich op Israël, maar de anti-Israëlische en anti-Joodse gevoelens – haat – zijn in die landen zo overweldigend groot dat deze strategische keus van beide leiders op los zand drijft. Het kan verkeren …

Ook de soennitisch-Arabische wereld zal Israël nooit als een echte vredespartner kunnen en willen omarmen, en dat geldt natuurlijk duizend maal meer voor de sji’itische wereld, geleid door Iran.

Misschien, en hopelijk, zal een omwenteling in Iran de positie van Israël in het Midden-Oosten verder versterken. Ook in psychologische zin. Maar de Palestijnse problematiek blijft voor Israël een open wond in dit deel van de wereld. Echte vrede zal Israël nooit krijgen als die open wond niet wordt verbonden met een verband van begrip. En ik ben er niet zeker van dat zelfs een oplossing van het Palestijnse probleem Israël de vrede zal geven, schenken, waarnaar Israël en Joden overal ter wereld hunkeren.

Ja, er is reden voor optimistische gevoelens hier. Maar dat optimisme is ook zelfhypnose, alsof Israëli’s de werkelijkheid gevoelsmatig ontlopen.

Donald Trump kan daar niets aan veranderen. Hij is een tijdelijk verschijnsel in een lang Joods drama dat ook een Palestijns drama is geworden. Het bezoek van de messiaans voelende Amerikaanse vice-president Pence aan Israël deze week heeft geen invloed op deze episode in de lange Joodse geschiedenis.

Delen |
feb 2018Grossman
feb 2018Israël en Poetin
feb 2018Netanjahoe
feb 2018Protesten
jan 2018Impressie
jan 2018Film
jan 2018Dr. Aref
jan 2018Israëlische Arabieren
dec 2017Ambassadeurs
dec 2017Fiddler
dec 2017Trump
dec 2017Koeweitse schrijver
nov 2017Storm
nov 2017Aardbeving
nov 2017Herdenking Rabin
nov 2017Verwarrend
okt 2017Hightech perikelen
okt 2017Netanjahoe
okt 2017De Iraanse deal
okt 2017Trump moment
okt 2017Duitsland
sep 2017RM in Londen
sep 2017Mossad
sep 2017Channa
sep 2017Generaals
aug 2017Angst
aug 2017Kritiek
aug 2017Kushner
jul 2017Twitter
jun 2017Vrouwen
jun 2017Leugendetector
jun 2017Dan Bavly
jun 2017Fake News
mei 2017Geld stinkt niet
mei 2017Torpedo
mei 2017Onmacht
mei 2017Vrede?
apr 2017Sjoa
apr 2017Explosie
apr 2017Assad
mrt 2017Hamas
mrt 2017Merkel
mrt 2017Trump de Messias?
mrt 2017God
mrt 2017Een zwarte lijst
feb 2017Verwarring
feb 2017Witte Huis
feb 2017Zaken doen met Trump
feb 2017Trump behagen
jan 2017Ma’alé Adomiem
jan 2017Net Trump
jan 2017Vijf ex-chef-stafs
jan 2017Donald en Benjamin
dec 2016Friedman
dec 2016Ronit
dec 2016Pijnlijk
dec 2016Brand in Israël
nov 2016Israël en Trump
nov 2016Trump
nov 2016Qatar
okt 2016Israëlische Arabieren
sep 2016Peres
sep 2016NYT
sep 2016Nir
sep 2016Hillary
sep 2016China
aug 2016Poetin-Netanjahoe
aug 2016Hedy
aug 2016Ankie
jul 2016Bloeme Evers
jul 2016Dyab Abou Jahjah
jun 2016Asscher
jun 2016Trump
jun 2016De tijd dringt
jun 2016Lieberman
mei 2016Harakiri
mei 2016Een naar gevoel
apr 2016Moeilijk
apr 2016Andere wind
mrt 2016EU-crisis
mrt 2016Dustin
mrt 2016Zege Sanders
mrt 2016Joden in de familie
feb 2016Mead
feb 2016Olmert
feb 2016Bernie Sanders
feb 2016Vrouwen bij de Klaagmuur
jan 2016Joodse gezanten
jan 2016Gelijk
jan 2016Angst
jan 2016Geld
dec 2015Silvan
dec 2015Zee
dec 2015Sarid
dec 2015IDFA
nov 2015Nogmaals ISIS
nov 2015ISIS
nov 2015Tot de vulkaan uitbarst
nov 2015Rabin
okt 2015Eurotherapie
okt 2015TV-beelden
okt 2015Kafka
sep 2015Hek
sep 2015Barenboim
aug 2015Onthullingen
aug 2015Boemerang
aug 2015Doodstraf
aug 2015Gay Parade
jul 2015Turkije
jul 2015Wenen
jul 2015Drie maal schaamte
jul 2015Michael Oren
jun 2015Druzen
jun 2015EU – Griekenland – VS - Rusland
jun 2015Voet
jun 2015Rivlin
mei 2015Goochelen
mei 2015Nieuwe regering
mei 2015Anne Frank
apr 2015Getallen
apr 2015KNVB
apr 2015Pesach
mrt 2015Telefoontje
mrt 2015Rozen met doornen
mrt 201517 Maart
mrt 2015Bibi in de Senaat
feb 2015Angst
feb 2015Vete
feb 2015Machtsevenwicht
jan 2015Arabische partij
jan 2015Vrouwen
jan 2015Moord
jan 2015Livni
dec 2014Islammacht
dec 2014Hillary
dec 2014Democratie
nov 2014Komedie
nov 2014Sarona
nov 2014Moord
nov 2014Ha’aretz
okt 2014Intifada?
okt 2014Dollars voor Gaza
okt 2014ISIS
okt 2014Monster
sep 2014Sjana tova!
sep 2014Dialoog
sep 2014Intern zielsdebat
sep 2014Opiniepeiling
aug 2014Voor afwijkende meningen is geen plaats
aug 2014Moord
aug 2014Bovenmenselijke moed
aug 2014Bestand
jul 2014Gaza-oorlog
jul 2014Te lang
jun 2014Israël en de Palestijnse economie
jun 2014Pius de Twaalfde
jun 2014Houthakker gezocht
jun 2014Rivlin
mei 2014Paus Franciscus
mei 2014Anti-Defamation League
mei 2014Amos Oz
mei 2014Hamas
apr 2014De woede van Obama
apr 2014Geen vrede
apr 2014Corruptie en bezetting
mrt 2014Staking bij ‘buitenlandse zaken’
mrt 2014Heidegger en Arendt
mrt 2014CIDI en antisemitisme
mrt 2014Kerry als piloot
feb 2014Alice Herz-Sommer
feb 2014Water
feb 2014Premier Lieberman
feb 2014Kerry
jan 2014Shulamit Aloni
jan 2014Ivriet
jan 2014Van Bommel
jan 2014Ontboezeming
jan 2014Nieuwjaar
dec 2013De Russen komen
dec 2013Afrikanen
dec 2013Druk op Bibi
dec 2013Arik Einstein
nov 2013Iran-akkoord
nov 2013Het gewicht van de geschiedenis
nov 2013Kinderen van Teheran
nov 2013Christenen in Jeruzalem
nov 2013Goed en slecht nieuws
okt 2013Qatar
okt 2013Spijkerbroek en Twan
okt 2013Peres in Nederland
sep 2013Robama
sep 2013Bach
sep 2013Een ander Midden-Oosten
aug 2013Advies aan minister Timmermans
jul 2013Ron Demer
jul 2013Spionage
jun 2013Bedoeïenen
jun 2013Peres
jun 2013Yoram Kaniuk
jun 2013Haat
mei 2013Hannah Arendt
mei 2013Vluchten
mei 2013Koninkrijk
apr 2013Conclusie
apr 2013Voices of the Levites
apr 2013Islam
apr 2013Gas
mrt 2013Obama tovert
mrt 2013Obama in Israël: 'Yes you can'.
mrt 2013Kritiek op Nederland
mrt 2013Foto
mrt 2013Lincoln
feb 2013IJsjes
feb 2013Hartman
feb 2013Obama naar Israël
feb 2013Egypte
jan 2013Er is toekomst
jan 2013Amerikaans isolationisme
jan 2013Nieuwe verhoudingen
jan 2013Peres
dec 2012Emoties
dec 2012Omroep
dec 2012Straffen
nov 2012Verrassingen
nov 2012Als tropische regen
nov 2012Van Agt
nov 2012Indianenverhaal
nov 2012Tafelgesprek
okt 2012De Palestijnse kwestie slaapt
okt 2012Fiets
okt 2012Vervroegde algemene verkiezingen
okt 2012Voetbal
sep 2012China – Japan
sep 2012Wilders en koosjer slachten
aug 2012Schiphol
aug 2012WC in Keulen
jul 2012Atoombom op Teheran
jun 2012Mosri
jun 2012Wonder
jun 2012Vandalisme
jun 2012Tussen hoop en angst
jun 2012Dibi
mei 2012Robben
mei 2012De val van het Nederlandse kabinet
mei 2012Benzion Netanyahoe
mei 2012Gas
apr 2012Dhimmi en Wilders …
apr 2012Macht en fictie
apr 2012Philip Mok is niet meer
apr 2012Rabbijn en Islamiet
mrt 2012Verrader
mrt 2012Barak’s appartement
mrt 2012Beurs omhoog, raketten naar beneden
mrt 2012Obama en Netanyahoe
mrt 2012Paranoia
feb 2012NRC
feb 2012Besnijdenis
feb 2012Syrië
feb 2012Birobidjan
jan 2012Netanyahoe en de pers
jan 2012Goed nieuws uit Israël
jan 2012Charedisch vogeltje
dec 2011Internet
dec 2011Minaret
dec 2011Geen reden voor Israëlische angst
dec 2011Brug te ver
nov 2011Naakt
nov 2011Angst
nov 2011Na de vrijlating van Gilad Shalit
okt 2011Knoop
okt 2011Hoofdstad
sep 2011De geest van Netanyahoe
sep 2011Grote risico’s
sep 2011Zoveel dreigementen
sep 2011Zuur Turks fruit
aug 2011Nog meer lente …
jul 2011Leve de waarheid!
mei 2011Het ene geluid is het andere niet ...
apr 2011Vrijheid van godsdienst