inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Salomon Bouman

Salomon Bouman (1937) was gedurende 37 jaar correspondent voor NRC-Handelsblad, De Standaard en de Nederlandse radio in Israël. Alvorens zich in 1965 in Israël te vestigen was hij parlementair verslaggever van Het Parool. Bouman studeerde internationale betrekkingen aan Science Po in Parijs en aan de Johns Hopkins University, SAIS, School for Advanced International Studies in Bologna. Voor NRC-Handelsblad berichtte hij ook uit Washington, Cairo, Amman, Cameroen, Duitsland en de meeste Oost-Europese landen. Hij woont nu in Bilthoven. Bouman heeft een zoon en dochter in Israël en vier Israëlische kleinkinderen. De afgelopen drie jaar heeft Salomon Bouman twee boek gepubliceerd: 'Israel tussen hoop en vrees, van socialistische pioniersgeest naar kapitalisme. Uitgegeven door AUP, Amsterdam University Press. En een roman 'Ontmoeting en misverstand', heilig is de drager van onheil, uitgegeven door Amphora, Amsterdam.

vrijdag 15 maart 2019

Alsof er geen Sjoa is geweest, is antisemitisme in de media, in de politiek en op straat een hot item. Niet alleen in Nederland en andere Europese landen maar zelfs in de Verenigde Staten, waar de Democraten het moeilijk hebben met een lid van het Congress van Somalische afkomst.

Ilhan Omar komt op voor de volgens haar onderdrukte Palestijnen in de door Israël bezette gebieden. In het hart van de Amerikaanse democratie is dat een nieuw verschijnsel. Haar wordt verweten een antisemitische toon aan te slaan. Dat zij dat ontkent en zich op het standpunt stelt dat kritiek op Israël geenszins antisemitisme is, wordt door Joden als een dooddoener genegeerd. We kennen dit debat ook in Nederland. De scheidslijn is dun, maar die is er naar mijn mening wel.

Antisemitisme is de voorloper van geweld. Dat weten we uit de recente geschiedenis en het verre verleden.

Als een leider van een land met nucleaire ambities Israël met vernietiging bedreigt gaan de alarmbellen rinkelen. Die geluiden komen uit de keel van de geestelijke en politieke leiders in Iran. Premier Benjamin Netanjahoe neemt die dreigementen heel serieus en beschouwt ze als een potentiële casus belli.

Carolien Roelants, de op het Midden-Oosten gespecialiseerde columnist van NRC, heeft geprobeerd het Sjoa argument te plaatsen in het perspectief van de machtsverhouding tussen Israël en Iran. Conclusie: Israël heeft als sterkere militaire mogendheid niets van Iran te duchten. Einde discussie.

Niet voor CIDI, Centrum Informatie en Documentatie Israël. Carolien kreeg van CIDI de wind van voren. Op Facebook plaatste CIDI een reeks video’s van Iraanse leiders die Israël met vernietiging bedreigen. CIDI : Heb je het nu begrepen Carolien? Een tekst op Facebook.

Nogal verregaande intimidatie naar mijn smaak, maar ja door het antisemitisme debat zijn de gemoederen verhit.

Het is goed er op te wijzen dat er ook andere geluiden zijn in de Arabische wereld, opgetekend door de journalist Mark Blaisse in Saoedi-Arabië tijdens zijn bezoek aan dat olierijke land.

Uit zijn zojuist gepubliceerde boek De Saoedi’s. De ongewisse toekomst van een machtige oliestaat tekende ik de volgende passage op. “De stemming wordt grimmig als Fahd zegt te twijfelen aan het verhaal van de Holocaust. Hij neemt geen genoegen met de algemene verontwaardiging en blijft beweren dat er sprake is van een slimme marketingtruc. Zijn vrienden worden nijdig en leggen hem uit dat dat je het aan de Duitsers kunt overlaten om exacte statistieken bij te houden. Gastheer Faisal grijpt in: het doet er niet toe hoeveel Joden er zijn vermoord. Maar het staat vast dát ze zijn vermoord. Als hun buren hadden ingegrepen was het misschien niet gebeurd. Laat het een les voor ons zijn, dat wij nooit zullen toezien hoe medemensen worden afgevoerd.”

Ik maak uit dit citaat op dat de leugen over het niet plaatsvinden van de Sjoa in intellectuele kringen in Saoedi-Arabië op weerstand stuit. Misschien is dat een gevolg van een soort ongeschreven belangengemeenschap tussen Israël en Saoedi-Arabië tegen Iran.

Mark Blaisse, die diep in de samenleving van Saoedi-Arabië kon doordringen, heeft ook de groeiende belangenverstrengeling tussen Jeruzalem en Riyad in zijn boek geanalyseerd. Zo meldt hij dat Israël druk op Berlijn heeft uitgeoefend om Riyad Leopard-2 tanks te leveren. In 2007 leverde Israël via Zuid-Afrika het Iron Dome anti-raketsysteem. Dat zijn slechts enkele voorbeelden van de strategische samenwerking tussen Israël en Saoedi-Arabië, onder andere tegen terreur.

Voor inzicht in de gecompliceerde machtsverhoudingen in het Midden-Oosten en de rol hierin van de VS, Rusland en China is dit goed gedocumenteerde en goed geschreven boek een aanrader. Behalve een scherpe kijk op de machtsstrijd in het koninkrijk licht de schrijver ook de sluier op over het sociale, religieuze en politieke leven in dit sleutelland in het Midden-Oosten. Ik heb De Saoedi’s. De ongewisse toekomst van een machtige oliestaat met grote belangstelling en plezier gelezen.

Het boek is uitgekomen bij uitgeverij Balans.

Delen |

vrijdag 8 maart 2019

Bij uitgeverij Amphora Books is deze week een boek van Leo Frijda verschenen. Tel me bij de amandelen graaft diep in de literaire erfenis van Joodse schrijvers ten tijde van het Habsburgse rijk en daarna.

Over dit belangwekkende boek heb ik in de sjoel van de LJG Amsterdam een inleiding gehouden waarvan hier de weerslag. Dit keer dus geen bespiegelingen over het wel en wee van Netanjahoe – zij het dat zijn herverkiezing op 9 april onzeker is, zoals zoveel dingen in de Israëlische politiek nu vraagtekens oproepen.

Leo Frijda is naast schrijver van een fascinerend boek ook een levensgenieter die van gefilte fisch houdt, voor hem een symbool van het door hem hervonden Jodendom. Wat heeft hij in Odessa genoten van die gefilte fisch genoten, het gerecht vulde niet alleen zijn maag maar ook zijn Joodse ziel. Het lijkt zo simpel maar voor Leo is deze Oost-Europees Joodse lekkernij meer dan een goed bereid gerecht: het resoneert aan zijn hervonden Joodse identiteit. Geen wonder dat hij de schrijver Isaac Babel in zijn hart sluit als het om gefilte fisch gaat. Voor Leo is dat visje een symbool voor het Joodse volk.

De Sefardische Joden, de grote Joodse gemeenschappen in de Arabische en mediterrane wereld, kenden dat door Leo bejubelde visje niet. Ik denk niet dat Maimonides ooit gefilte fisch heeft gegeten. Waarom sta ik daar bij stil? Omdat Leo’s belangrijke boek een uitgesproken Asjkenazische signatuur heeft. Het gaat voornamelijk over zich in het Duits uitdrukkende Joodse schrijvers en dichters ten tijde van het Oostenrijks-Habsburgse rijk, daarvoor en ook daarna.

Als gevolg van de Sjoa traden de ouders van Leo in de Tweede Wereldoorlog toe tot de gereformeerde kerk. Na de oorlog zijn ze in de kerk trouw gebleven. Leo heeft op zijn manier de weg naar het Jodendom hervonden, niet per se tot het naleven van strikte Joodse leefregels. Dat is niets voor de onafhankelijke geest van de schrijver van dit opzienbarende boek. Voor hem is het belangrijk deel uit te maken van de Joodse gemeenschap, maar er toch niet in te zijn opgesloten. Hij wil er bij horen maar zijn identiteit bewaken. Ik heb uit zijn boek geleerd dat hij zich heel diep Jood voelt maar – laat ik het zo zeggen – geen sjoelganger is.

Ik vraag me af hoe het een met het andere kan worden verenigd.

Het gevoel toch deel uit te maken van de Joodse gemeenschap, zoals hij schrijft, heeft hij het diepst ervaren tijdens een bezoek aan het concentratiekamp Auschwitz in 2009. Tranen kwamen in zijn ogen noteert hij. Voor hem was dat na de onderdompeling in het mikwe in Parijs het tweede moment van tesjoewa, dat wil zeggen de terugkeer, het antwoord op zijn verleden, op de lange jaren na 1945 toen hij niets wist van zijn Joodse achtergrond.

Vergis u trouwens niet in de lach van Leo. Achter die schuddebuikende lach schuilt een man die op fascinerende manier zijn zoektocht naar zijn Jodendom in het spoor van grote Joodse schrijvers uit de verdwenen Joodse gemeenschap in het ondergegane Habsburgse rijk en daarbuiten in boekvorm heeft gegoten.

Hij citeert in zijn boek Heinrich Heine, die zich tot het christendom liet bekeren als entree tot de westerse cultuur maar op zijn sterfbed de onsterfelijke woorden sprak: “Naar het Jodendom ben ik niet teruggekeerd, ik heb het nooit verlaten.” Ik weet niet hoezeer Heine onder zijn uittreden uit het Jodendom heeft geleden. Heeft hij het ervaren als verraad? Deed het hem pijn?

Ik vermoed dat Leo daar diep over heeft nagedacht. Ik maak dat op uit de keuze van de titel van zijn boek. Tel me bij de amandelen heeft hij het genoemd, in een verwijzing naar een passage uit een gedicht van Paul Celan:

Tel de amandelen,
tel wat bitter was, je wakker hield,
tel me er bij:

(…)

Maak me bitter
Tel me bij de amandelen.

Wie op een amandel bijt proeft de bittere smaak.

De keuze van een regel uit dit gedicht als titel voor zijn boek zegt veel over de diepte van de Joodse emotie van Leo Frijda. Tenminste zo ervaar ik het na het lezen van zijn boek, dat niet alleen de weerslag is van zijn persoonlijke omarming van het Jodendom, van de Joodse gemeenschap, maar ook een beeld geeft van de verloren, vermoorde Oost-Europees Joodse gemeenschap, waaruit zoveel grote schrijvers, dichters, componisten, en schilders zijn voortgekomen.

Leo is onder de indruk van de zoektocht van Kafka naar het Jodendom, heeft ontzag voor Stefan Zweig en herkent zichzelf in Manger.

In dit bestek kan ik niet alle Joodse schrijvers die Leo onder de loep heeft genomen, de revue laten passeren. De lezer van dit opmerkelijke boek treedt een verloren gegane wereld binnen die Leo Frijda zo indringend via de literaire invalshoek tot leven heeft gebracht.

Hij wilde die vergane wereld ook proeven. Hoe doe je dat? Leo heeft in Cernowitz, Wenen, Berlijn, Odessa, Jeruzalem, Parijs maar ook in Amsterdam de cafés bezocht waar de schrijvers die centraal staan in zijn belangrijke boek, discussieerden, dronken en aten. Hij heeft zich ingespannen om over de verloren tijd heen het verleden in het heden te proeven. Daar bewonder ik hem om.

Delen |

vrijdag 1 maart 2019

Gedreven door een onweerstaanbare drang naar macht heeft premier Benjamin Netanjahoe een knieval gemaakt voor de erfenis van het virulente racisme van rabbijn Meir Kahane.

Met de verkiezingen op 9 april in het vooruitzicht en een geduchte tegenstander aan de horizon heeft hij twee ultranationalistische partijen, met een duidelijke racistische, Kahanistische geur aan zijn Likoed-partij verbonden. Een duivels coalitieakkoord met Habajit Hajehoedi en Otzma heeft hem op wellicht een fataal dwaalspoor gebracht. Mocht Likoed de verkiezingen winnen en Netanjahoe weer kabinetsformateur wordt dan zullen deze twee partijen sleutelposities in zijn regering krijgen vooral wat de bouw van nederzettingen in bezet gebied aangaat.

Met deze paniekbuiging voor rabbijn Meir Kahane’s geest heeft de belegerde premier de vergiftige erfenis van deze racist, die in 1990 in New York werd vermoord, weer een podium gegeven.

De Likoed-premier Menachem Begin heeft rabbijn Kahane uitgekotst en er mede voor gezorgd dat diens kleine Kach-partij als een terroristische organisatie werd bestempeld en uit het parlement en de politiek werd geweerd.

Waar stond rabbijn Kahane voor? Laat ik het in één zin samenvatten: Israël ontdoen van de Arabieren/Palestijnen. Zelfs met geweld indien nodig. En geweld was er. Een Kach-lid vermoordde Palestijnen voor de ingang van de Al-Aksa moskee, nog opzienbarender was de moordpartij die dr. Baruch Goldstein in 1994 aanrichtte in de grote moskee in Hebron. 29 Palestijnen vonden de dood bij de graven van de aartsvaders.

Meer ernstige incidenten zal ik achterwege laten. De lijst is te lang.

Heeft Netanjahoe goed gegokt door zich met racistische elementen te verbinden om premier te mogen blijven? Het valt op dat een reeks rabbijnen, ook uit nederzettingen in bezet gebied, zijn initiatief om het hoofd voor rabbijn Meir Kahane te buigen hebben veroordeeld. Het is verre van zeker dat hij de stemmen van tienduizenden kolonisten daardoor in zijn vangnet zal krijgen op 9 april. Heeft hij zijn hand overspeeld en zijn reputatie als een rationeel politicus ondermijnd? Ik denk het wel.

Zijn populariteit onder Amerikaanse Joden heeft naar reacties uit de VS te oordelen een flinke knauw gekregen. Dat hij in sommige Israëlische kranten zwaar wordt aangevallen, hoeft niemand te verbazen. Zelfs niet als een columnist in Haaretz hem “het kwaad zelf” noemt.

Maar ja, als je een olifantshuid hebt en bovendien in paniek bent en in het echtelijke bed door machtsbeluste Sarah wordt opgejut, dan glijden kritiek en openlijke weerzin van je af.

Ik begrijp de paniek van Netanjahoe wel.

De ex-chef-staf Benny Gantz heeft in opzienbarend korte tijd een partij uit de grond gestampt die de macht van Likoed en dus van Netanjahoe ernstig bedreigt. Temeer daar hij een coalitie heeft gesloten met Jesj Atid, (Er is toekomst), de partij van Jair Lapid.

Samen staan Gantz en Lapid in de opiniepeilingen – wat die ook waard zijn in Israël – nu al hoger genoteerd dan Likoed en bondgenoten. Dat zo’n coalitie snel is gerealiseerd, weerspiegelt de onvrede en woede ook over de politiek en het gedrag van Netanjahoe. Enkele andere bekende generaals hebben zich achter Gantz geschaard. Ehoed Barak, ook een oud-opperbevelhebber (en premier) heeft op de achtergrond een beslissende rol gespeeld in het bij elkaar brengen van Gantz en Lapid. Hij is natuurlijk niet vergeten dat Netanjahoe tijdens zíjn premierschap glansrijk de verkiezingen won.

Dat generaals na het volbrengen van het dienstverband een plaats zoeken en vaak vinden is ook de psychologische weerslag van Israëls oorlogen. Israëli’s hunkeren naar veiligheid en als het kan ook naar vrede, op Israëls veiligheidsvoorwaarden natuurlijk.

Er is nog een reden, en niet de geringste, die Netanjahoe doet bibberen. Misschien heeft de openbare aanklager hem op het moment dat deze column wordt gelezen al in staat van beschuldiging gesteld wegens een reeks corruptieschandalen.

Wegens corrupt handelen belandde de Likoed-premier Ehoed Olmert enkele jaren in de gevangenis. Het sprookje van zijn vredesdroom verdampte in de cel.

Tot slot: zal de Israëlische raket naar de maan voldoende sympathie genereren om Netanjahoe te redden?

Delen |

vrijdag 22 februari 2019

Het is een onweerlegbaar feit dat Polen in de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland werd veroverd en bezet. Het ook een onweerlegbaar feit dat de nazi’s concentratiekampen op Poolse bodem bouwden waar miljoenen Joden werden vermoord.

Je hoeft geen beroepspsycholoog te zijn om te begrijpen dat die moordpartij op Poolse bodem een diepe wond is in de Poolse psyche. Ik begrijp wel dat de Polen zich willen verdedigen tegen uitspraken dat hun door de nazi’s onderworpen land mede verantwoordelijk is voor de gruwelen in de concentratiekampen op Poolse bodem.

Om zich daar tegen te wapenen heeft de nationalistische Poolse regering een wet door het Poolse parlement gejaagd die het strafbaar maakt de Poolse natie en Polen mede verantwoordelijk te stellen voor de moord op Joden op Poolse bodem.

Het is geen wijs besluit dit in een wet vast te leggen. Maar was het wél wijs van premier Benjamin Netanjahoe tijdens een bezoek aan Warschau op te merken dat Poolse burgers met de nazi’s collaboreerden? In een iets andere verzie van deze uitspraak zou Netanjahoe het begrip ‘Poolse natie’ hebben gebruikt.

De Poolse premier Mateusz Morawiecki beet terug en zei dat Polen door de nazi’s was bezet en Polen nooit met nazi-Duitsland heeft gecollaboreerd. Indien Netanjahoe niet op zijn woorden terug kwam, zou Polen niet deelnemen aan een top in Jeruzalem met andere Europese landen. Polen is deze week inderdaad niet op de top verschenen, nadat een net benoemde Israëlische onderminister van Buitenlandse Zaken, Shmuel Katz, kilo’s zout op de gekrenkte Poolse eer had gestrooid. “Ik ben een zoon van overlevenden van de Sjoa. We zullen nooit vergeven en nooit vergeten dat veel Polen met de nazi’s samenwerkten.” Om het nog scherper te zeggen, haalde hij woorden aan van oud-premier Jitschak Shamir, die heeft gezegd dat de “Polen met de moedermelk antisemitisme opzuigen.”

Zoals ze in het Nederlands zeggen: toen was de boot aan. De Polen kwamen niet naar Jeruzalem en de top in de Israëlische hoofdstad werd afgeblazen.

Natuurlijk waren er Polen, misschien zelfs veel, die de moffen een handje hielpen Maar als ik het wel heb staan Poolse burgers op de erelijst van Yad Vashem in Jeruzalem op de eerste plaats als rechtvaardigen onder de volkeren.

Er zijn ook Fransen en zelfs een enkele Duitser die in die duistere tijden Joden uit de klauwen van het nazi-monster hebben gered.

Het zou mooi zijn als de lessen van de Sjoa en het er aan voorafgaande virulente antisemitisme waren geleerd, opdat Joden zich veilig zouden kunnen voelen op het Europese continent. Toename van het antisemitisme in Frankrijk en ook in Duitsland raakt de zenuwen van Joodse gemeenschappen daar en niet alleen daar. Ik vind het een teken aan de wand dat alle Joodse instellingen in Nederland zijn beveiligd en ook in veel gevallen worden bewaakt door bewapende politie. In mijn optiek is een bewaakte sjoel een klein getto, een muur om de godsdienstvrijheid. Joden worden bewaakt, maar beschikken niet over de middelen zichzelf te verdedigen. De enige plek op aarde waar dat wel kan, is de Joodse staat Israël. Het zionisme is een zelfverdedigingsideologie. Dat die zelfverdediging tot militarisering van de samenleving heeft geleid, betreur ik, hoewel ik wel begrijp dat Arabische vijandshap daartoe de aanzet heeft gegeven.

In Israël worden Joden om dezelfde motieven gedood zoals we die uit de geschiedenis kennen, met dit voorbehoud dat de Palestijnse kwestie natuurlijk ook een bron van haat en wraak is.

In 2018 vonden er 541 haatmisdaden plaats tegen Joden in Frankrijk, in Duitsland waren er zelfs 1640 misdrijven tegen Joden.

De Frans-joodse filosoof Alain Finkielkraut werd bedreigd door Gele Vestjes in Parijs. In deze protestbeweging tegen president Macron ontwaken complottheorieën tegen Joden.

De afgelopen jaren hebben wegens antisemitisme twintigduizend Franse Joden la République verlaten, richting Israël, de VS en Canada. Ik heb een studie van een Franse socioloog gelezen die voorspelt dat aan het einde van deze eeuw Joden uit het Europese landschap zullen zijn verdwenen, opgejaagd door militante moslims.

Het zou te gemakkelijk zijn Israëls anti-Palestijnse politiek verantwoordelijk te stellen voor antisemitische daden en scheldpartijen tegen Joden op Europese bodem. Antisemitisme is van alle tijden en lijkt, zelfs na de Sjoa, onuitroeibaar te zijn.

Delen |

vrijdag 15 februari 2019

Terwijl Israël door het verder uitbouwen van de nederzettingen zijn greep op Judea en Samaria, de westelijke oever van de Jordaan, verstevigt, groeit in de wereld de sympathie voor de Palestijnse zaak. Aanhoudende berichten in de Israëlische en internationale pers over vernietiging van Palestijnse huizen en de bouw op Palestijnse privé-grond voor de uitbreiding van nederzettingen wakkeren de sympathie voor de Palestijnse zaak aan. Ook in de Amerikaanse politiek is de Palestijnse stem doorgedrongen in het Congres. Rashida Tlain, congreslid uit Michigan stak zich bij haar intrede in het Congres in traditionele Palestijnse kledij. Een ander Palestijnse stem in Washington propageert het opdoeken van Israël en vervanging van de Joodse staat door een eenheidsstaat waarin allen gelijk zijn. Het is een bekend, oud Palestijns standpunt dat nu ook op Capitol Hill klinkt.

Er zijn meer redenen waarom de Palestijnse underdog steeds luider laat blaffen. Het harde optreden van het leger tegen Palestijnse demonstraties, in het bijzonder bij de afscheiding tussen de Gazastrook en Israël, waarbij aan Palestijnse kant doden vallen, krijgt opmerkelijk veel aandacht van de media. Het zou verstandig beleid zijn indien Tsahal naar andere middelen greep om dit protest te onderdrukken.

Ook in Nederland wint de Palestijnse zaak aan populariteit, gedragen door de groeiende islamitische gemeenschap hier. Staatssecretaris Raymond Knops kwam op het idee Nederlanders van Palestijnse afkomst die na 1948 zijn geboren, niet Israël als geboorteland te laten opgeven maar de Gazastrook of de Westelijke oever van de Jordaan.

Als je daar doorheen kijkt, kun je denken dat dit het begin is van Nederlandse erkenning van een Palestijnse staat in deze Palestijnse gebieden. Maar dat zal Knops natuurlijk niet beamen. Dat ligt nog niet lekker in de huidige regeringscoalitie.

Sedert mijn terugkeer uit Israël om persoonlijke redenen – de liefde – is het mijn waarneming dat Israël snel aan populariteit inboet in dit land en niet alleen hier, op het hele Europese continent. Sommige kranten, ook NRC, waarvoor ik bijna veertig jaar correspondent in Israël (en elders) was, trekken een harde eenzijdige lijn tegen Israël. En dat zet de toon. En langzaam maar zeker ook in de politiek.

Ik moet eerlijk zijn. Ik heb vanuit Tel Aviv ook gewaarschuwd voor de negatieve werking van de nederzettingenpolitiek op de opinie in het Westen. En dat is nog steeds mijn mening.

Ik zie een verband tussen het opkomende antisemitisme en de groeiende sympathie voor de Palestijnse zaak. Twintigduizend Franse Joden hebben de afgelopen jaren Frankrijk verlaten. Velen vluchtten naar Israël. Dat merk je aan de in Frans gestelde reclameborden in Tel Aviv en elders.

Een Franse socioloog voorspelt dat Joden op langere termijn zelfs uit het Europese landschap zullen op verdwijnen, opgejaagd door de snel groeiende islamitische gemeenschap.

Misschien kan deze doemvisie nog worden gekeerd indien Israël en de Palestijnen tot een aanvaardbare vredesregeling kunnen komen. Dan wordt de angel wel uit de Palestijnse propaganda gehaald.

Ik hoop dat bij de komende algemene verkiezingen, op 9 april, een ‘nieuw geluid’ uit de bus komt, rationeler en met meer inzicht in de internationale verhoudingen. Mijn dochter schreef vanuit Tel Aviv dat ex-stafchef Benny Gantz voor haar misschien de nieuwe Jitschak Rabin is, ook een ex-chef-staf die tot het inzicht kwam dat het in Israëls belang is een einde te maken aan het Israëlisch-Palestijnse conflict. Hij werd vermoord door een religieuze nationalist. Zo kwam de weg vrij voor Benjamin Netanjahoe, die met tactische leugens Israël op het spoor van onderdrukking van de Palestijnse onafhankelijkheidsdroom heeft gezet. Voor Netanjahoe en zijn aanhang was Rabin een verrader die tijdens een massademonstratie in Jeruzalem als een SS-officier werd afgebeeld. Ik heb het gezien en ik weet zeker dat Netanjahoe dat vanaf het balkon op het Zion-plein ook heeft moeten kunnen zien!

Voor Israëlische politici nu is het een zware opgave om voor de Palestijnen te buigen, omdat het vanuit Tel Aviv en Jeruzalem gezien zo opmerkelijk goed gaat met de Joodse staat in weerwil van de Palestijnse pijn. Chinezen, Japanners, Indiërs, Koreanen, ze zijn niet gevoelig – nog niet tenminste – voor de Palestijnse problematiek. Dat is heel ver van hun bordje. Voor deze volkeren is Israël een technologisch wonder en dat telt, dwingt respect af. Ik weet dat uit de eerste hand door mijn bezoek aan China. In Beijing ligt men niet wakker van de Palestijnse problematiek, in Europa wel.

Delen |
mrt 2019Mark Blaisse
mrt 2019Amandelen
mrt 2019Macht
feb 2019Polen
feb 2019Knops
feb 2019Gantz
feb 2019Analyse
jan 2019Democratie
jan 2019Oz
dec 2018Yaniv Sagee
dec 2018Netanjahoe
nov 2018Haat
nov 2018Luns en de Golan
nov 2018Mini-oorlog
nov 2018Jan Brokken
nov 2018Pittsburgh
okt 2018De Amerikaanse Israël-lobby
okt 2018israël en Saoedi-Arabië
okt 2018Songfestival
okt 2018Twee maal Israël
sep 2018Naar sjoel
sep 2018UNRWA
aug 2018Indië
aug 2018Krom denken
aug 2018Overpeinzingen
aug 2018Hitler
jul 2018Israël rechts
jun 2018Zuurstof
jun 2018Ballon
jun 2018Diner
jun 2018Sjoel Deventer
mei 2018Anne
mei 2018Toch
mei 2018Geen akkoord
mei 2018Ze doen ons niets
apr 2018Moed
apr 2018Iran
apr 2018Weer
mrt 2018Haggada
mrt 2018Kim en Trump
mrt 2018Boek Hinke Piersma
mrt 2018Syrië
feb 2018Grossman
feb 2018Israël en Poetin
feb 2018Netanjahoe
feb 2018Protesten
jan 2018Impressie
jan 2018Film
jan 2018Dr. Aref
jan 2018Israëlische Arabieren
dec 2017Ambassadeurs
dec 2017Fiddler
dec 2017Trump
dec 2017Koeweitse schrijver
nov 2017Storm
nov 2017Aardbeving
nov 2017Herdenking Rabin
nov 2017Verwarrend
okt 2017Hightech perikelen
okt 2017Netanjahoe
okt 2017De Iraanse deal
okt 2017Trump moment
okt 2017Duitsland
sep 2017RM in Londen
sep 2017Mossad
sep 2017Channa
sep 2017Generaals
aug 2017Angst
aug 2017Kritiek
aug 2017Kushner
jul 2017Twitter
jun 2017Vrouwen
jun 2017Leugendetector
jun 2017Dan Bavly
jun 2017Fake News
mei 2017Geld stinkt niet
mei 2017Torpedo
mei 2017Onmacht
mei 2017Vrede?
apr 2017Sjoa
apr 2017Explosie
apr 2017Assad
mrt 2017Hamas
mrt 2017Merkel
mrt 2017Trump de Messias?
mrt 2017God
mrt 2017Een zwarte lijst
feb 2017Verwarring
feb 2017Witte Huis
feb 2017Zaken doen met Trump
feb 2017Trump behagen
jan 2017Ma’alé Adomiem
jan 2017Net Trump
jan 2017Vijf ex-chef-stafs
jan 2017Donald en Benjamin
dec 2016Friedman
dec 2016Ronit
dec 2016Pijnlijk
dec 2016Brand in Israël
nov 2016Israël en Trump
nov 2016Trump
nov 2016Qatar
okt 2016Israëlische Arabieren
sep 2016Peres
sep 2016NYT
sep 2016Nir
sep 2016Hillary
sep 2016China
aug 2016Poetin-Netanjahoe
aug 2016Hedy
aug 2016Ankie
jul 2016Bloeme Evers
jul 2016Dyab Abou Jahjah
jun 2016Asscher
jun 2016Trump
jun 2016De tijd dringt
jun 2016Lieberman
mei 2016Harakiri
mei 2016Een naar gevoel
apr 2016Moeilijk
apr 2016Andere wind
mrt 2016EU-crisis
mrt 2016Dustin
mrt 2016Zege Sanders
mrt 2016Joden in de familie
feb 2016Mead
feb 2016Olmert
feb 2016Bernie Sanders
feb 2016Vrouwen bij de Klaagmuur
jan 2016Joodse gezanten
jan 2016Gelijk
jan 2016Angst
jan 2016Geld
dec 2015Silvan
dec 2015Zee
dec 2015Sarid
dec 2015IDFA
nov 2015Nogmaals ISIS
nov 2015ISIS
nov 2015Tot de vulkaan uitbarst
nov 2015Rabin
okt 2015Eurotherapie
okt 2015TV-beelden
okt 2015Kafka
sep 2015Hek
sep 2015Barenboim
aug 2015Onthullingen
aug 2015Boemerang
aug 2015Doodstraf
aug 2015Gay Parade
jul 2015Turkije
jul 2015Wenen
jul 2015Drie maal schaamte
jul 2015Michael Oren
jun 2015Druzen
jun 2015EU – Griekenland – VS - Rusland
jun 2015Voet
jun 2015Rivlin
mei 2015Goochelen
mei 2015Nieuwe regering
mei 2015Anne Frank
apr 2015Getallen
apr 2015KNVB
apr 2015Pesach
mrt 2015Telefoontje
mrt 2015Rozen met doornen
mrt 201517 Maart
mrt 2015Bibi in de Senaat
feb 2015Angst
feb 2015Vete
feb 2015Machtsevenwicht
jan 2015Arabische partij
jan 2015Vrouwen
jan 2015Moord
jan 2015Livni
dec 2014Islammacht
dec 2014Hillary
dec 2014Democratie
nov 2014Komedie
nov 2014Sarona
nov 2014Moord
nov 2014Ha’aretz
okt 2014Intifada?
okt 2014Dollars voor Gaza
okt 2014ISIS
okt 2014Monster
sep 2014Sjana tova!
sep 2014Dialoog
sep 2014Intern zielsdebat
sep 2014Opiniepeiling
aug 2014Voor afwijkende meningen is geen plaats
aug 2014Moord
aug 2014Bovenmenselijke moed
aug 2014Bestand
jul 2014Gaza-oorlog
jul 2014Te lang
jun 2014Israël en de Palestijnse economie
jun 2014Pius de Twaalfde
jun 2014Houthakker gezocht
jun 2014Rivlin
mei 2014Paus Franciscus
mei 2014Anti-Defamation League
mei 2014Amos Oz
mei 2014Hamas
apr 2014De woede van Obama
apr 2014Geen vrede
apr 2014Corruptie en bezetting
mrt 2014Staking bij ‘buitenlandse zaken’
mrt 2014Heidegger en Arendt
mrt 2014CIDI en antisemitisme
mrt 2014Kerry als piloot
feb 2014Alice Herz-Sommer
feb 2014Water
feb 2014Premier Lieberman
feb 2014Kerry
jan 2014Shulamit Aloni
jan 2014Ivriet
jan 2014Van Bommel
jan 2014Ontboezeming
jan 2014Nieuwjaar
dec 2013De Russen komen
dec 2013Afrikanen
dec 2013Druk op Bibi
dec 2013Arik Einstein
nov 2013Iran-akkoord
nov 2013Het gewicht van de geschiedenis
nov 2013Kinderen van Teheran
nov 2013Christenen in Jeruzalem
nov 2013Goed en slecht nieuws
okt 2013Qatar
okt 2013Spijkerbroek en Twan
okt 2013Peres in Nederland
sep 2013Robama
sep 2013Bach
sep 2013Een ander Midden-Oosten
aug 2013Advies aan minister Timmermans
jul 2013Ron Demer
jul 2013Spionage
jun 2013Bedoeïenen
jun 2013Peres
jun 2013Yoram Kaniuk
jun 2013Haat
mei 2013Hannah Arendt
mei 2013Vluchten
mei 2013Koninkrijk
apr 2013Conclusie
apr 2013Voices of the Levites
apr 2013Islam
apr 2013Gas
mrt 2013Obama tovert
mrt 2013Obama in Israël: 'Yes you can'.
mrt 2013Kritiek op Nederland
mrt 2013Foto
mrt 2013Lincoln
feb 2013IJsjes
feb 2013Hartman
feb 2013Obama naar Israël
feb 2013Egypte
jan 2013Er is toekomst
jan 2013Amerikaans isolationisme
jan 2013Nieuwe verhoudingen
jan 2013Peres
dec 2012Emoties
dec 2012Omroep
dec 2012Straffen
nov 2012Verrassingen
nov 2012Als tropische regen
nov 2012Van Agt
nov 2012Indianenverhaal
nov 2012Tafelgesprek
okt 2012De Palestijnse kwestie slaapt
okt 2012Fiets
okt 2012Vervroegde algemene verkiezingen
okt 2012Voetbal
sep 2012China – Japan
sep 2012Wilders en koosjer slachten
aug 2012Schiphol
aug 2012WC in Keulen
jul 2012Atoombom op Teheran
jun 2012Mosri
jun 2012Wonder
jun 2012Vandalisme
jun 2012Tussen hoop en angst
jun 2012Dibi
mei 2012Robben
mei 2012De val van het Nederlandse kabinet
mei 2012Benzion Netanyahoe
mei 2012Gas
apr 2012Dhimmi en Wilders …
apr 2012Macht en fictie
apr 2012Philip Mok is niet meer
apr 2012Rabbijn en Islamiet
mrt 2012Verrader
mrt 2012Barak’s appartement
mrt 2012Beurs omhoog, raketten naar beneden
mrt 2012Obama en Netanyahoe
mrt 2012Paranoia
feb 2012NRC
feb 2012Besnijdenis
feb 2012Syrië
feb 2012Birobidjan
jan 2012Netanyahoe en de pers
jan 2012Goed nieuws uit Israël
jan 2012Charedisch vogeltje
dec 2011Internet
dec 2011Minaret
dec 2011Geen reden voor Israëlische angst
dec 2011Brug te ver
nov 2011Naakt
nov 2011Angst
nov 2011Na de vrijlating van Gilad Shalit
okt 2011Knoop
okt 2011Hoofdstad
sep 2011De geest van Netanyahoe
sep 2011Grote risico’s
sep 2011Zoveel dreigementen
sep 2011Zuur Turks fruit
aug 2011Nog meer lente …
jul 2011Leve de waarheid!
mei 2011Het ene geluid is het andere niet ...
apr 2011Vrijheid van godsdienst