sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Leo Mock

Leo Mock (1968) volgde een opleiding aan een talmoedhogeschool (jesjiwa) in Israël. Verder studeerde hij Joodse geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit en oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). In december 2015 promoveerde hij cum laude aan de Tilburg University op een proefschrift, getiteld 'Het begrip Ruach Ra'a in de rabbijnse responsaliteratuur van na 1945: een case study in de relatie tussen kennis over de fysieke wereld en traditionele kennis'. Leo Mock heeft verschillende publicaties over jodendom op zijn naam en is betrokken bij het tijdschrift Tenachon, een uitgave van PaRDeS, een stichting die zich inzet voor het ontsluiten van Joodse bronnen voor een Joods en Christelijk publiek en het bevorderen van de interreligieuze dialoog. Voor Crescas verzorgt hij, naast zijn wekelijkse column op de website, diverse Rabbinica-cursussen. Sinds zomer 2012 is Leo Mock adviseur Joodse Zaken van Beth Shalom. Aan de Tilburg University is hij docent Judaica.

vrijdag 21 april 2017

Zo tegen midden-Pesach komt het normale bewustzijn weer even terug en maak je langzaam de balans op van de afgelopen twee weken in wereldnieuws: een gifgasaanval hier, een vergeldingsaanval dáár, terroristische aanslagen elders, proeflanceringen van raketten en oorlogstaal vanuit Korea, waarschuwingen vanuit de Verenigde Staten, wat moorden hier en daar, ongelukken, spanningen rond het referendum in Turkije, gerommel rond de presidentsverkiezingen in Frankrijk, Brexit-naweeën vanuit de United Kingdom, de Rots des Aanstoots in Gibraltar, waarvan men in London heel opgewonden raakt, enfin. Je zou er haast moedeloos van worden, is dit de bevrijde wereld die we vieren met Pesach? Maar optimisme is ook een bewuste keuze zei iemand ooit …

Maar gaat het niet exact hierom? Door jaarlijks de herinnering aan een bevrijdingsverhaal levend te houden – dat wel of niet historisch exact zo heeft plaatsgevonden (dat laat ik aan uw eigen religieuze verbeelding over …) – tegen de weerbarstige realiteit in, houd je de idee van bevrijding en verwerkelijking levend. Om daarmee aan te geven dat de wereld, de samenleving en de mens nooit af zijn. Er valt altijd iets te vernieuwen, te bevrijden, te verbeteren. Niet omdat alles Paarse puinhopen zijn, maar gewoon omdat vooruitgang nooit lineair plaatsvindt, en periodes van groei en vooruitgang worden gevolgd door stagnatie, neergang. We komen vast te zitten – slavernij. Of gewoon letterlijk onderdrukking en slavernij, omdat het morele kompas van de mens ook geen automatische verworvenheid is en per definitie wordt gevolgd. Ideeën die FAN-TAS-TISCH lijken, kunnen uitmonden in draconische, Faraonische toestanden …

Maar het blijft wel een religieus verhaal – een verhaal waarin de mens niet altijd de enige hoofdrol heeft. Mosjé komt in de hele haggada niet voor. Het verhaal van Pesach moet je lezen vanuit de realiteit van een volk dat wonende in het Beloofde Land daar een goed bestaan heeft opgebouwd. Het is een succes story geworden: er is overvloed (ieder onder de eigen wijnstok en vijgenboom, melk en honing in overvloed), van vijandige volkeren heeft men geen last, en de samenleving is een goede. Juist ómdat het zo goed gaat, mag je je wortels nooit vergeten – zegt Tenach. En dus wordt er teruggekeken: hoe het allemaal gegaan is. En hoe het gemakkelijk anders had kúnnen lopen, minder positief, áls …

En uiteraard moet je dit in het kader van een pelgrimsfeest zien, waarin men eindelijk weer eens oog in oog staat met de Tempel in die Heilige Stad die al heel lang Joods was. Het Pesach-verhaal was een verbindend verhaal, over hoe de God van Israël goed voor zijn volk zorgt in heden en recent verleden. Met tegelijkertijd de nadruk op moreel juist gedrag en bescheidenheid. Want veel is een geschenk. Het was niet altijd zo glorieus, en wat je nú hebt, kan je morgen weer kwijtraken als God niet tevreden over je morele gehalte is. wanneer je dit allemaal beseft, mag je aan tafel gaan – de armen uiteraard niet vergeten!
Niet voor niks verwijst de tekst van de haggada naar de bikkoerim, de eerstelingen die men naar de Tempel moest brengen. Omdat hieruit dezelfde positieve sfeer spreekt als op Pesach. En ja bikkoerim werden vooral gebracht vanaf Pesach tot Sjawoeot. Lees de tekst van de Tora er maar op na:
“Wanneer u komt in het land, dat de Eeuwige, uw God, u ten erfdeel geven zal en u het in bezit neemt en daarin woont, Dan zult gij van de eerstelingen van alle vruchten van de bodem, die u zult inzamelen van het land, die de Eeuwige, uw God, u geven zal, nemen, en in een mand doen en naar de plaats gaan, die de Eeuwige, uw God, verkiezen zal om daar zijn naam te doen wonen.
“En gekomen bij de priester, die er dan wezen zal, zult u tot hem zeggen: Ik verklaar heden voor de Eeuwige, uw God, dat ik gekomen ben in het land, waarvan de Eeuwige aan onze vaderen gezworen heeft, dat Hij het ons zou geven. Dan zal de priester de mand van u aannemen en die voor het altaar van de Eeuwige, uw God, zetten.
“Daarna zult u voor het aangezicht van de Eeuwige, uw God, betuigen: Een zwervende Arameeër was mijn vader; hij trok met weinige mannen naar Egypte en verbleef daar als vreemdeling, maar werd er tot een groot, machtig en talrijk volk.
“Toen de Egyptenaren ons mishandelden en verdrukten en ons harde slavenarbeid oplegden, Riepen wij tot de Eeuwige, de God van onze vaderen, en de Eeuwige hoorde onze stem en zag onze ellende, moeite en verdrukking. Toen leidde ons de Eeuwige uit Egypte met een sterke hand, een uitgestrekte arm en grote verschrikking, door tekenen en wonderen.
“Hij bracht ons naar deze plaats en gaf ons dit land, een land, vloeiende van melk en honing. En nu, zie, ik breng de eerstelingen van de vrucht van het land, dat U, Eeuwige mij gegeven hebt. U zult ze neerzetten voor het aangezicht van de Eeuwige, uw God; u zult u voor het aangezicht van de Eeuwige, uw God, neerbuigen.
“En u zult u verheugen over al het goede dat de Eeuwige, uw God, u en uw huis gegeven heeft: U, de Leviet en de vreemdeling, die in uw midden is.” (Dewariem 26:1-11)

Hierna volgt de opdracht om de oogst met armen en minder gefortuneerden te delen. De kunst is dus om in elke generatie een verbindend verhaal te kunnen vertellen dat anderen insluit, niet uitsluit!

Waar het Pesach-verhaal zeker niet mee te maken heeft, is verzet en opstand, zoals David de Leeuw suggereert in zijn bijdrage in het Pesachnummer van het NIW. Verzet heeft iets met Chanoeka te maken, maar niet met Pesach. Waren de Tien Plagen een daad van verzet van de Israëlieten? De Israëlieten luisterden helemaal niet naar Mozes’ bevrijdingsboodschap. Moe en afgestompt door de slavernij kies je liever voor het bekende. En ook later blijkt dat je een slaaf wel uit Egypte kan halen, maar de slaafse mentaliteit moeilijker uit de hoofden van de mensen … Wat de opstand tegen de Romeinen met Pesach te maken heeft, zou ik werkelijk niet weten. Evenals de poging om in de zevende eeuw in Jeruzalem een Derde Tempel te bouwen. Het Dajenoe vond een bevrijding zonder Israël of Tempel ook al mooi genoeg – lees de tekst maar … Verder weet ik ook niet wat je juist op Pesach moet met de volgende feitjes (?): "In Verdun-sur-Garolle verdedigden zo’n 500 Joden zich door stenen, houtblokken en zelfs hun eigen kinderen naar de aanvallers te gooien."

Met Joden die zich verzetten om vervolgens bij tienduizenden te worden afgeslacht, zoals De Leeuw beschrijft, of met Joodse piraten, heeft Pesach echt helemaal niets te maken. Integendeel.

Sjabbat sjalom!

Delen |

vrijdag 7 april 2017

Door alle Pesachdrukte zou je vergeten dat het oorspronkelijk om een bijbels feest gaat waarin bevrijding van slavernij centraal staat. Het concept bevrijding laat zich ogenschijnlijk moeilijk verbinden met veel maaltijden moeten koken omdat er in groten getale gasten komen, het grondig en minutieus schoonmaken van huis en have – in de moderne tijd kantoren en auto’s incluis – het houden van een seiderritueel tot in de kleine uren van de nacht, lange sjoeldiensten en een karig menu vanwege het verbod op chameets. Mijn vrouw had het deze week zelfs een keer over ‘stofware’ in plaats van ‘software’ – een typisch voorbeeld Freudiaanse verspreking. Wat een Pesach-schoonmaak niet allemaal met een mens doet …

We zijn al eeuwen een beetje de oorspronkelijke context van Pesach vergeten. Of misschien niet meer zo gemakkelijk in staat deze op oude wijze te beleven. Het gaat immers om een Lentefeest, een moment in de kalender waarop veel culturen feesten hebben en waarin de vernieuwing van de natuur (= bevrijding van de winter, de natuurlijke afbraak en sterfte) centraal staat. En tegenover natuur hebben monotheïstische religies een ambivalente houding – enerzijds wijst de natuur (vooral voor mystici) op de Goddelijke energie die de Schepping doortrekt en leven schenkt. Anderzijds ligt de angst voor afgodendienst altijd ergens op de loer. Bomen, bergen, rivieren en hemellichamen – allemaal waren ze wel ooit onderdeel van afgodendienst. Met als sluitstuk uiteraard de mens zélf die zich tot god kroont. Vandaar dat het natuurlijke tot wat ongemakkelijkheid leidt.

Liever een verhaal over slavernij en een wonderbaarlijke bevrijding in een ver verleden – ergens in het Egyptische Rijk onder Farao X – dan directe verwijzingen naar de wonderbaarlijke vernieuwing van de natuur die ook in de moderne tijd blijft bekoren en ontroeren. En die minder wonderbaarlijk lijkt dan de Tien Plagen waarbij water in bloed verandert, licht in duisternis, en hagelstenen vallen vergezeld van angstaanjagende geluiden (Sjemot 9:28-29). Al was het maar omdat we deze vernieuwing elk jaar weer opnieuw kunnen waarnemen. Althans, als we de natuur door ons menselijk handelen niet zó erg verstoren dat er een nieuwe ijstijd aan breekt – bijvoorbeeld doordat de warme golfstroom stil komt te liggen, hetgeen minder onwaarschijnlijk is dan men denkt.

Wie echter goed kijkt, ziet dat de vernieuwing van de natuur toch ergens in Pesach verstopt zit. Neem nu die Omer-tijd. Dat was oorspronkelijk een feestelijke periode waarin de eerste snijding van de tarweoogst werd gevierd op Pesach (Wajikra 23:10 en verder). Of eigenlijk aangeduid met de mysterieuze omschrijving ‘de ochtend ná de Sjabbat’ (23:11), wat volgens de rabbijnen de dag na de eerste dag Pesach betekent, en niet zondag. Vanaf die eerste snijding telde men vervolgens zeven weken tot Sjawoeot, waarna de feestelijke oogsttijd van het graan voorlopig werd afgesloten. Zo krijgt het idee van bevrijding weer een nieuw gezicht – men is blij dat men als vrij volk zijn eigen eten kan verbouwen op de grond van het Beloofde Land. Die vreugde voor het dagelijkse brood – eh matse – kunnen we in onze consumptiemaatschappij moeilijk voorstellen. Pesach was dan ook het feest waarop de jaarlijkse hoeveelheid graan voor het jaar werd vastgesteld in de hemel (Misjna Rosj Hasjanna 1:2).

Maar er is meer. In de Talmoed (Berachot 43b) lezen we het volgende:
“Zegt Rav Jehoeda: wie in de dagen van de maand nissan naar buiten gaat en de bomen ziet bloesemen, die zegt: ‘Geprezen bent U Eeuwige, Koning der Wereld, die niets aan de wereld deed ontbreken. En die daarin goede schepselen (= het dierenrijk) en goede bomen maakte, zodat de mensen daar van kunnen genieten …”

Wie dus een bloeiende boom ziet, maakt daarover een zegening. En ‘toevallig’ gaat het over de dagen van de maand nissan, de maand waarin de lente begint. En ook Pesach dient gevierd te worden rond het begin van de Lente, de Aviv (Sjemot 23:15). Zo gaat dus ook Pesach om de vernieuwing van de flora en fauna elke lente weer. Niet voor niets is nissan de eerste van de maanden (Rosj ChodasjiemSjemot 12:2). Jaar in, jaar uit. Zoals God ooit beloofde, dat Hij de seizoenen nooit meer zou verstoren zoals gebeurde bij de Zondvloed (Berésjiet 8:22). Veel orthodoxe Joden willen tegenwoordig ook graag deze zegening zeggen en zoeken rond Pesach de tijd om een bloeiende boom op te zoeken. En ja, dat kan ook in het bloesempark in het Amsterdamse Bos. Tenminste als iedereen stopt met selfies-met-bloeiende-bomen te plaatsen op de social media en te berichten over hoe fan-tas-tisch die bomen eruit zien. Het resultaat is namelijk dat je vervolgens op een zondagmiddag in een toch klein veld staat met 400 (!) prachtige bloeiende bomen, maar met duizenden bezoekers, acht stinkende chemische toiletten, metalen hekken om de honderden fietsen aan te bevestigen, en beveiligers …

In de folklore leeft Pesach als lentefeest, als een soort tweede nieuwjaar, nog steeds een beetje. Onder Noord-Afrikaanse Joden wordt het bsisa-ritueel nog steeds in huiselijke kring uitgevoerd op de avond van de nieuwe maan van nissan. Men maakt een mengsel van geroosterde gerst, graan, dadels en amandelen en kruiden. Aan dit mengsel wordt olie en soms water toegevoegd. Het mengsel wordt geroerd met de huissleutel onder het uitspreken van een wens om Gods weldaden – vooral levensonderhoud (parnasa). Dan eet men van het mengsel. Bekijk dit filmpje van de familie Chassan uit Kirjat Melachi.

Sjabbat sjalom en Chag sameach!

Delen |

vrijdag 31 maart 2017

‘We’ zitten nog volop in de formatie. Wat dat betekent weet niemand precies, behalve dat niemand helemaal krijgt wat hij of zij wil. Een geruststellende gedachte volgens mij, want wie – behalve Thierry Baudet uiteraard – kan zeggen dat het gelijk geheel aan eigen zijde ligt en het andere standpunt geen enkel waardevol element bevat? Bovendien is de traagheid van een politiek systeem een voordeel, omdat het niet kan worden gekaapt door tirannen en dictators in allerlei soorten en maten. Ook deze verkiezingscampagne moesten we wel vaststellen dat het weinig om inhoud gaat, maar des te meer om de presentatie van het eigen ‘ik’ van een politicus, emoties en meningkjes. En uiteraard het framen waarmee elke inhoudelijke discussie al bij voorbaat moeilijk wordt.

Ook valt het soms op dat men eenzijdig argumenten gebruikt. Bijvoorbeeld over wat iemand stoort. Neem nu het thema immigratie / asielbeleid / allochtonen – een ‘hot’ item al een kleine twintig jaar. Met daaraan uiteraard gekoppeld de ‘noodzaak’ de Nederlandse cultuur te beschermen – wat dat precies is, weet niemand exact. Vandaar dat je zoiets krijgt als Buma die staand het volkslied wil laten zingen op scholen. Maar het rare is dat blijkbaar niemand bedenkingen heeft bij rijke Russen en Chinezen (of andere buitenlanders) die en masse vastgoed kopen, bijvoorbeeld in Amsterdam, en daarmee óók het Nederlandse karakter van een buurt bedreigen. Alsof men zich wél automatisch in die culturen herkent, maar niet in de Turkse, Marokkaanse of Afrikaanse.

Neem nu een voorbeeld uit ‘mijn’ eigen Amstelveen. Daar ontstaat elke ochtend weer een enorme opstopping aan het begin van de Sportlaan door de colonnes (te) grote auto’s met buitenlandse kinderen die zich allemaal een weg banen naar de nabijgelegen International School (á 20.000 euro per jaar …). Niemand die zich hier blijkbaar aan stoort. Ben ik de enige, denk ik dan. Stel je eens dezelfde opstopping voor op dezelfde plek, veroorzaakt door wat minder courante auto’s, van allochtonen op de terugweg van een bezoek aan een moskee op dezelfde plek als de eerdergenoemde school. Ik denk dat er massaal getoeterd zou gaan worden en dat er al snel van overlast gesproken zou worden. Terwijl de niet geïntegreerde kinderen op de International School en hun nooit Nederlands sprekende ouders niemand lijken te irriteren.

Een ander voorbeeld. Sommige mensen steunen het idee van voortijdige levensbeëindiging bij een ‘voltooid leven’ zijn. Want het leven van zwaar dementerenden is toch geen menswaardig leven? Waar is opeens het onwrikbare geloof gebleven in techniek en wetenschap die alles fixt? Waarom zouden problemen als Alzheimer en dergelijke over vijf of tien jaar niet tot de verleden tijd behoren? Ook raar is het als mensen hard roepen dat de overheid niet in staat is de problemen op te lossen, maar dat de markt dat wel kan. De maakbare samenleving is dan doodverklaard, maar blijkbaar lukt het bedrijven wel. Wat is het fundamentele verschil dan, denk ik. Als mensen in de economisch beschreven wereld op ‘stokken en wortels’ – bonussen en incentives – reageren, waarom dan niet als die zelfde methodes door de overheid worden gehanteerd? Als menselijk gedrag fundamenteel niet te sturen valt, dan ook niet door welke andere denkbare structuur. Bedrijven kunnen dat dan ook niet.

Wat me weer brengt bij het onderwerp van determinisme en de vrije wil in relatie tot techniek en AI. In NRC was een interview te lezen met de Israëlische bestseller auteur Yuval Noah Harari, die een nieuw boek schreef, Homo Deus, waarin de mens wordt overgenomen door de techniek en het Alomtegenwoordige algoritme. Dit leidt tot allerlei discutabele standpunten. Zoals dat we afscheid gaan nemen van het humanisme:
“Een van de zaken waar we afscheid van zullen moeten nemen, is het humanisme: de idee dat de mens een samenhangend geheel is, autonoom en met een vrije wil. Dat klinkt drastisch, als je het zo zegt. Maar volgens Harari wijst biowetenschappelijk onderzoek allang uit dat alle menselijke beslissingen voortvloeien uit chemische processen in de hersenen, en niet uit een imaginair ‘zelf’. En dat mensen helemaal niet zo veel invloed hebben op die processen als ze zelf denken.”

Maar, waarom zullen mensen het dan vervelend vinden om te worden beheerst door de techniek? En waar wordt menselijk gedrag dan wél door aangestuurd op dit moment – en hoe kan een algoritme en AI dat dan beter?

Merkwaardig genoeg maakt Harari zich wel weer sterk voor veganisme en bescherming van dieren. Waarom eigenlijk? Is er in die technologisch-deterministische wereld wel sprake van ethiek? Vervolgens houdt de boeddhistisch ingestelde auteur een pleidooi voor menselijk geluk:

“Geluk, zegt Harari, bestaat uiteindelijk uit niets meer dan aangename gevoelens in het lichaam die per definitie vluchtig zijn. En dit is waar zijn boeddhisme om de hoek komt kijken. Het permanente najagen van aangename gevoelens geeft stress en ontevredenheid, doceert de historicus. Van Boeddha kunnen we leren om het komen en gaan van alle sensaties nauwlettend te volgen, en ze vervolgens te accepteren zonder er gehoor aan te geven. Want wat heeft het voor zin, aldus Harari, om achter zo iets vluchtigs als verlangens aan te hollen?”

Waaruit dat geluk nu bestaat, blijft vaag. Ook het bewustzijn van de mens zal in de toekomst van weinig waarde zijn volgens goeroe Harari. Enfin, ik begrijp er weinig van en denk dat dit niet de weg is. Maar lees het vooral zelf.

Sjabbat sjalom!

Delen |

vrijdag 24 maart 2017

Wat een dag – die verkiezingen. Traditioneel zaten de peilingen er weer naast: de PVV werd kleiner dan voorspeld, de VVD juist weer groter. De PvdA lag echter op crash-koers, zoals voorpeild … Helemaal hilarisch was de prognose van het ANP, dat met een verkiezingsuitslag kwam toen 97 procent van de stemmen was geteld.
Tjonge, daar heb je echt een ervaring op het gebied van enquêtering en statistiek voor nodig.

Laten we nog even kijken naar de oorsprong van het woord ‘prognose’. ‘Pro’ was toch vóór in het Grieks en gnosis betekent toch ‘kennis’? Voorkennis dus. Een voorspelling. Ik denk dat ik de volgende verkiezingen een prognose ga geven op basis van de uiteindelijke uitslag, nadat honderd procent van de stemmen is geteld. Wat op deze manier dan wel weer aan je voorbij gaat, is dat je in de aanloop naar de verkiezingen elke avond in DWDD mag zitten orakelen, als een Hond zonder kop …

Behalve de belangrijke verkiezingsdag was het op dinsdag 21 maart – het begin van de lente – ook nog de International Day for the Elimination of Racial Discrimination. Dat ‘Elimination’ in deze context klinkt dan weer niet helemaal heimisch, … Ter gelegenheid hiervan werd er in het Anne Frank Huis de Anne Frank-bot gelanceerd – een project van de Anne Frank Stichting en Facebook Nederland – aldus het Parool:
“Met behulp van speciale software kunnen geïnteresseerden vanaf nu via een chatgesprek informatie krijgen over het verhaal van Anne Frank. Een zogenoemde bot geeft via Messenger antwoord op vragen over het beroemde Joodse meisje… en beschikt dankzij kunstmatige intelligentie over zelflerend vermogen.”

De verwachtingen van de Anne Frank House-bot zijn hoog. Volgens Prins Constantijn, die het bot mocht inwijden, is het: “… een manier om mensen over de hele wereld te bereiken en hen te vertellen over het leven van Anne Frank. Ook wordt volgens hem zo gewezen op de gevaren van de effecten van racisme en discriminatie. Dat is waar nieuwe technologie voor moet worden gebruikt: om onze levens beter te maken en de uitdagingen in de samenleving te verslaan.”

Laten we hopen dat de initiatiefnemers en de prins gelijk hebben, al werd mijn verwachting meteen al een beetje getemperd toen ik er een artikel op de JTA-website over las, met als titel : “Now you can ‘chat’ with an Anne Frank robot”. En waarvan de openingszin luidde: “People can now ‘chat’ with Anne Frank through a computer-generated bot.”

Is de techniek écht zo heilzaam voor mens en samenleving? Sommige techniek zeker, zoals de vele innovaties in de geneeskunde, van het dotteren van hartpatiënten tot een kunsthart. En ook de computer en Internet hebben vele mogelijkheden geschapen voor toegang tot kennis. En iedereen is meestal blij met de mobiele telefoon, de tv, radio of elektrische keukenapparatuur die veel tijd bespaart. Maar er wordt tegelijkertijd steeds meer digitaal vastgelegd over personen – van het EPD, OV-chipkaarten, de camera’s op straat, tot de scholen die over alle leerlingen een dossier bijhouden. Maar ook call centers die kunnen zien wie er aan de telefoon is, en misschien ook wel hoeveel volgers deze heeft op Facebook of Instagram. Kunnen mensen ooit nog een nieuwe start maken als niets meer wordt vergeten? Informatie zal altijd bewaard blijven en dus zal het steeds moeilijker worden een persoon onbevooroordeeld tegemoet te treden. De mogelijkheden tot repressie middels digitale technologie zijn tegenwoordig vele malen groter dan in het verleden. Het zou naïef om er op te vertrouwen dat alles vanzelf goed zal gaan in de toekomst.

Tot slot is er nog Esther Voet. Esther probeerde vorige week in haar redactioneel commentaar vraagtekens te zetten bij het gebruik van ons Amsterdamse Damplein door verstokte anti-Israëlische organisaties en demonstranten aan de ene kant, en diehard Israël-sympathisanten als Time to stand up for Israel aan de andere. Want ook van die laatste word Esther een beetje challiesj:

“Deze vrijwilligersclub bemenst ieder weekend een plek verderop op de Dam, met Israëlische vlaggen die als cape worden gedragen en spandoeken met een kaart van Israël van de Middellandse Zee tot aan de Jordaan. Bij de slogans die tentoongespreid worden moet u denken aan oneliners als ‘Judea + Samaria = Israel, period!!!’ Nu heb ikzelf wat moeite met deze kretologie. Mijn tenen krommen er spontaan van en ik vrees die van veel voorbijgangers zeker. Vooral als je voornaamste doel van de middag een gezellig uurtje shoppen is, even geen sores, maar blij zijn met dat nieuwe paar schoenen of dat hippe truitje. De vraag mag dus worden gesteld of ‘Time’ het doel bereikt dat het voor ogen heeft, of dat het dat doel juist voorbijschiet.”

Het regende vervolgens boze reacties. Onder andere ook van Time to stand up for Israel-prominente Sabine Sterk. Die overigens zelf ook weer rare dingen schijnt te schrijven op Twitter (niets gaat meer verloren, weet je nog?).
https://twitter.com/jimmystol/status/698817888283705344
Maar ook een lange en scherpe reactie van Eron Wolf, voormalig bestuurslid van de NIHS. Enfin, bekijk het zelf op de NIW-website.

Sjabbat sjalom!

Delen |

vrijdag 17 maart 2017

Gedurende enkele secondes trapte ik er in. In de Poeriem-grap van het NIW. Ik bedoel: rabbijn Jacobs en de ChristenUnie zag ik ergens wel samengaan. Maar de rabbijn op twee christelijke lijsten leek me ook voor hem weer wat veel … Argwanend bekeek ik het meer uitgebreide bericht op de IPOR-website, om definitief tot de conclusie te komen dat het een grap was. Wel een geslaagde, omdat hij in ieder geval niet ten koste van iemand ging. Bovendien is het een slimme manier om alsnog een kiesadvies te geven via een omweg van de Poeriem-grap. Ongetwijfeld zullen sommige mensen erin getrapt zijn, vooral in christelijke kringen denk ik.

Bij nader onderzoek lijkt het overigens niet zo eenvoudig om als orthodoxe Jood op de kieslijst van de ChristenUnie te komen. Op de website lees ik dat je minimaal 18 jaar moet zijn en “je de Nederlandse nationaliteit bezit of als je als ingezetene kiesrecht bezit voor Nederlandse verkiezingen”. Tot zover geen probleem. Maar iets eerder op dezelfde pagina lees je het volgende:
“De ChristenUnie is een politieke partij, die met zoveel mogelijk christenen uit de Nederlandse samenleving gestalte wil geven aan de opdracht om het Woord van God als uitgangspunt te nemen voor ons politieke handelen.
Elk lid moet de grondslag en het doel van de partij onderschrijven. Hierin geven we aan dat onze politieke visie gebaseerd is op de Bijbel, het Woord van God. De ChristenUnie heeft tot doel een politiek te bevorderen zoals deze voortvloeit uit de grondslag.”

Tja dat ‘moet’ klinkt allereerst wat dwingend zou ik zeggen. Bovendien blijkt die grondslag het volgende te behelzen:
“Gedreven door Gods liefde en Christus’ koningschap wil de ChristenUnie zich inzetten voor de samenleving en het bestuur van ons land. Zij erkent dat de overheid door God is gegeven en in Zijn dienst staat om recht te doen en vrijheid en vrede te beschermen, wereldwijd. De ChristenUnie baseert haar politieke principes op de Bijbel, Gods geïnspireerde en gezaghebbende Woord. Haar leden verenigen zich vanuit het christelijk geloof, zoals kernachtig verwoord in de Geloofsbelijdenis van Nicea.”

Deze wat particularistische formulering zal Joden ook niet direct aanspreken, hoewel sommigen zich aangetrokken voelen tot de CU vanwege bepaalde standpunten, waarden en normen die ze uitdragen.

Dan was er nog het Poeriem-sjpiel dat zaterdagavond – ingaande Poeriem – werd opgevoerd in Rotterdam. Er was dit keer voor een spannend thema gekozen – één van de ministers van de Perzische koning mocht niet met zijn vliegend tapijt invliegen, de andere mocht niet per koets uit Duitsland komen. Vooral de tot de tanden gewapende anti-terreur eenheid gaven het geheel een levensecht tintje. Een Rode Zee van buitenlandse vlaggen en enkele ‘Allah is groot’-roepende figuranten gaven het geheel een authentiek Midden-Oostelijke cachet. Ook de decors waren goed gebouwd – compleet met plantenbakken die vanaf balkons op figuranten werden gesmeten. Ik zat aan het beeldscherm gekluisterd tot de kleine uurtjes van deze Poeriem-nacht …

Maar ja misschien is alles wel een Poeriem-sjpiel. Het hele heelal één groot Poeriem-sjpiel. Volgens een steeds populair wordende theorie leven we in een hologram. Misschien zijn we wel een computersimulatie. Enfin lees het recente artikel in de Volkskrant. Het rare van dit soort theorieën en het enthousiasme waarmee ze worden ontvangen, is dat het er eigenlijk niets toedoet. Als ik toch niet aan deze simulatie, hologram of illusie kan ontsnappen dan is die illusie de enige werkelijkheid die ik ken. Bovendien behoort het tot de menselijke conditie om juist heel veel van die ‘illusie’ of hologram te willen maken. Om het goed te hebben en niet te lijden. Ook hebben alle menselijke samenlevingen regels over goed en kwaad, over het morele en het immorele. Omdat – illusie of niet – onrecht en lijden ons doorgaans stoort. Dus hoe relevant is dan de ‘werkelijkheid’? Of is het doel om zo snel mogelijk aan de illusie te ontsnappen richting de ‘echte werkelijkheid? Een soort moderne gnostiek met The Matrix als kerker van de ziel …

Tja en dan ten slotte de verkiezingen. Misschien ook allemaal een illusie en hologram. Omdat de echte politiek in torentjes, achterkamertjes, bedrijfslobby’s, golfbanen en clubs wordt gemaakt. Toch geldt ook hier dat we al duizenden jaren in ieder geval het gevoel willen hebben dat we er controle en sturing over hebben. Blijkbaar zit daar dus een waarheid in. Laten we de verworven democratische rechten van de afgelopen honderden jaren dus a.u.b. niet bij het grof vuil zetten, in ruil voor de nieuwe zogenaamde no-nonsense en efficiënte politiek met de kiezer als stemkastje, eindeloze referenda et cetera.

En laat nou net kiezen en vrije wil ook een belangrijk religieus thema zijn. Dat zal ook wel niet zomaar zijn, en een werkelijkheid bevatten, zelfs als we vaak voornamelijk onze hersenen, instincten of gewoonten zijn …

Sjabbat sjalom!

Delen |
apr 2017Veel is een geschenk
apr 2017Op zoek naar een bloesemboom
mrt 2017Zoeken naar duiding en betekenis
mrt 2017Nooit meer vergeten
mrt 2017Een Rotterdams Poeriem-sjpiel
mrt 2017De waarde van een stem
mrt 2017Een rechtvaardige samenleving
feb 2017Veiligheid in vele facetten
feb 2017Sneeuwmuziek en stemgekrakeel
feb 2017De status van de deuropening
jan 2017Empathie in plaats van een versteend hart
jan 2017Risjes en Messiaanse tijden?
jan 2017‘Klein’ nieuws
dec 2016Het speciale licht van Chanoeka
dec 2016Egyptisch geloof 2.0
dec 2016Over kanaries
dec 2016De ‘zegeningen’ van internet
nov 2016Gezocht: tolerantie en nuchterheid
nov 2016Die supermaan kunnen wij zelf zijn
nov 2016Zoals gewoonlijk zaten de peilingen er weer eens ver naast
nov 2016De ideologische veren van Ben-Gurion
okt 2016Een treintje van soekot
okt 2016De zondebok en het toeval
okt 2016Het verlangen en de uitvoering
sep 2016Windmolens, zoemhout en de sjofar
sep 2016Wat is ónze rol in de samenleving?
sep 2016Gerechtigheid
sep 2016Kleine en grote opmerkelijkheden
aug 2016Jeruzalem in beeld
aug 2016Zuivere koffie of zuivere lucht
aug 2016Een nieuwe zonnebril
aug 2016Mensenvlees
jul 2016Woorden als zegen of als vloek
jul 2016Het hoofd koel houden ...
jun 201621 Juni
jun 2016De stem van God of de stem van Satan?
jun 2016Polarisatie of eenheid
jun 2016Tsores en cheese cake
mei 2016Wij zijn allen vreemdelingen
mei 2016Klachten ...
mei 2016Een week vol gedonder
mei 2016Lente
apr 2016Pesach-mijmeringen van een trouwe lezer
apr 2016Verwacht: de Pesach-app!
apr 2016Versjteerd
apr 2016Wat geven we onze aandacht?
mrt 2016(Ver)kleden
mrt 2016Bonobo of chimpansee?
mrt 2016Wat telt meer?
mrt 2016Pink washing en het welles-nietes patroon
feb 2016Tellen en generaliseren
feb 2016Zalm uit de vaatwasser
feb 2016Gevoelige antenne voor foute ontwikkelingen
feb 2016Ruggengraat
jan 2016Vruchten plukken, geen vluchtelingen
jan 2016Negatieve informatie
jan 2016Best tolerant?
jan 2016Joden en Christenen
dec 2015Ober, één dogma-vrij orthodox jodendom!
dec 2015Hoezo is vrijheid gevaarlijk?
dec 2015Terrorisme dat weinig aandacht krijgt
nov 2015Klimaatcrisis en morele crisis
nov 2015Stoere oorlogstaal wakkert angst juist aan
nov 2015Voedsel, gezondheid en dierenleed
okt 2015Wajeera: Sjabbat en gastvrijheid
okt 2015Het doorgaans stille Amstelveen en andere gehuchten
okt 2015Voetbal, geweld en corruptie
okt 2015Gewoon even genieten
sep 2015Inkeer, gebed en goede daden
sep 2015Tumult en stof
sep 2015De kracht van woorden
aug 2015Een Tora van liefde
aug 2015Chatsor Hagelilit
aug 2015Een museum van tolerantie, gebouwd op graven?
aug 2015Joden welkom
jul 2015Ardennen
jul 2015Vakantie – Tempel - zomer
jul 2015Gaat Wilders nu de Ilias verbranden?
jun 2015De weg kwijt
jun 2015Ontroerende universele wensen
jun 2015De dissidente verspieders en de vooruitgang
jun 2015Verbinden
mei 2015Rare dingen
mei 2015Herschepping
mei 2015Aap of microbe ...
mei 2015Lag Ba'Omer
mei 2015Ouderwets gezellig?
apr 2015Herdenken
apr 2015Herdenken en rechtvaardigheid
apr 2015Geprivatiseerde macht
mrt 2015Dit was de week die was...
mrt 2015Zaaien ...
mrt 2015Wolven en andere actualiteiten
mrt 2015Een goede haardag
feb 2015Kommer en kwel op universiteit en internet
feb 2015Hoe meer internet, hoe moeilijker het kaf van het koren te scheiden
feb 2015Poeriem Puber-tijd
feb 2015Wijze lessen van bomen
jan 2015Fris en minder fris ...
jan 2015Ontmoetingen en tegenstellingen
jan 2015'Daarom zwijgt de verstandige in die tijd'
jan 2015Afscheid en vooruitblik
jan 2015De Joodse zonnewende?
dec 2014Wonderlijk ...
dec 2014Chanoeka
dec 2014Bananen, bacteriën en Jak-melk ...
nov 2014Telefoon op sjabbat
nov 2014Als de Masjiach komt
nov 2014Zwarte Piet en de openbare orde
nov 2014De oude traditie van Sjabbat Halloween
okt 2014Talmoed op de snelweg
okt 2014Droissen-veldert
okt 2014Een Soeka van zeven bij twee kilometer ...
okt 2014Soekot
okt 2014Goud of geen goud, dat is de vraag
sep 2014Rosj Hasjana: wat wel en wat niet mag, of toch weer wel ...
sep 2014Fouten rechtzetten
sep 2014Inkeer
sep 2014A Jid darf leben mit der Zeit
aug 2014Was vroeger alles beter?
aug 2014Zinkend schip?
aug 2014Ondanks alles...
aug 2014Hamatsav
jul 2014Vakantie
jul 2014Joodse archeologie in Nederland
jun 2014Het lot-orakel
jun 2014De gelederen der spotters
jun 2014Mysterieuze ossen
jun 2014Slenteren door Amsterdam
mei 2014De ketting van de opperrabbijn
mei 2014Van Ostadestraat
mei 2014Orthodox vandalisme
mei 2014Diverse engerds
mei 2014Belachelijke kritiek?
apr 2014Chameets in de Pesachweek
apr 2014Wat doet een wc-bril in de Haggada?
apr 2014Weg met de chameets-hysterie!
mrt 2014De Rode Koe
mrt 2014Na Poeriem
mrt 2014Gemengde berichten ...
mrt 2014De ultra's en de dienstplicht
feb 2014Dom
feb 2014De Olympische Spelen
feb 2014Europees erfgoed
feb 2014De knikkers van Anne Frank
jan 2014Dat was de week die was...
jan 2014Gelukkig of ongelukkig op Knuffeldag
jan 2014Kasjroet-vervalsingen
jan 2014Koken op sjabbat
jan 2014De substitutieregel
dec 2013Joden en kerst
dec 2013Korte dagen
dec 2013Jodendom en mensenrechten
dec 2013Rabbijnen in het NIW
nov 2013Chanoeka
nov 2013Afscheiden
nov 2013Vrouwen en auto's
nov 2013Nerds
nov 2013Synchroniciteit
okt 2013Zwarte Piet
okt 2013Nieuwe koelkast
okt 2013Na het overlijden van Rabbijn Ovadia Josef
okt 2013Bidden voor Ovadia Josef
sep 2013De grootste soeka
sep 2013Soekot voor iedereen
sep 2013Een liefdevolle Jom Kipoer
aug 2013Bietjes voor Rosj Hasjana
aug 2013Vakantiegevoel
aug 2013In het Heilige Land
jul 2013Sjabbat Chazon
jul 2013Trier
jul 2013Slavernij en de sjabbat
jun 2013Elijahoe haNavi
jun 2013Loodgieten
jun 2013Eer hem, maar wantrouw hem
jun 2013Treuren in of om Tammoez
mei 2013Gelatine kosjer?
mei 2013Een nieuwe ijstijd
mei 2013Vrijheid
mei 2013Gebed voor het Koninklijk Huis
apr 2013Vliegen in een plastic zak
apr 2013Belieber
apr 2013Sehacheles
apr 2013Alleen mannen?
mrt 2013Priesterzegen
mrt 2013Pesach - het is weer feest!
mrt 2013Rook
mrt 2013Wegwerpartikelen
mrt 2013Grap? Of niet?
feb 2013De Poeriem-rav
feb 2013Hongarije
feb 2013Pruiken en zoenen
feb 2013Limor zoekt haar soul-mate
jan 2013Stemmen
jan 2013Winter is niet zo jood
jan 2013Kinderen met Down
jan 2013Leuke kerstliedjes
dec 2012Vrouwen
dec 2012Vreedzaam omgaan met diversiteit
dec 2012Psycholoog of rabbijn?
nov 2012Een ironische gebeurtenis
nov 2012Een teken
nov 2012Zuur
nov 2012Pratende dieren
nov 2012Natuurverschijnselen
okt 2012Boom der Kennis
okt 2012Leesrooster
okt 2012Pas goed op uw smartphone!
okt 2012Back to normal
sep 2012Balans
sep 2012Vreedzame paden
aug 2012Fata morgana, of de kunst van het kijken
aug 2012Luxemburg
jul 2012Leuk hotelletje
jul 2012Impulsief
jun 2012Vogels kijken in de polder
jun 2012Leraren
jun 2012Sport
jun 2012Verdwenen stoel
jun 2012Bacteriën
mei 2012Verslapen
mei 2012Achterstand ingehaald
mei 2012Echt?
mei 2012Jom HaMalka-drukte
apr 2012Een warm bad
apr 2012Post-Pesach dilemma’s
apr 2012Nog even over Pesach
apr 2012Stroomstoring
mrt 2012De waarde van getallen
mrt 2012Lente
mrt 2012Een ingewikkeld parcours
feb 2012Rekenkunst met verrassende uitkomst
feb 2012Crisisverhalen
feb 2012De seculiere inwoners van Kiriat haJovel
feb 2012Waterdamp
jan 2012Werken is gezond
jan 2012Schwer zu sein a Jid
jan 2012Beth Sjemesj
dec 2011Chanoeka-overpeinzingen
dec 2011De 25e van de maand
dec 2011Buitenaards
dec 2011Seizoensperikelen
nov 2011Andere maten
nov 2011Weet wat je eet
nov 2011Over een etrog, een rebbe, rabbijnen en de zon
okt 2011Over voorspellingen en hoofdrekenen
okt 2011Een einde en een begin, maar wel blijven bidden!
okt 2011Reizigers houden niet van regen
okt 2011Introspectie
sep 2011Kabbala-les
sep 2011Troonrede en Miljoenennota
sep 2011SpongeBob
sep 2011Nog eens over inkeer
sep 2011Inkeer
aug 2011Protesteren in Rechovot
jul 2011Awoide zorre
jul 2011Sjocheet van Oranje
jul 2011Bio-industrie en sjechita
jun 2011Moeten wij dieren eten?
jun 2011Cottage cheese
jun 2011Gevaren
jun 2011Onverdoofd
mei 2011Onze voeding
mei 2011Moleculair kasjroet
mei 2011Mei
mei 2011De Masjiach
apr 2011Tussen Amsterdam en Rechovot
apr 2011Vegen met beleid
apr 2011Noden en verboden
apr 2011Chameetsologie en andere Pesachwetenschap
apr 2011SMS uw vraag!
mrt 2011Elke dag Poeriem!
mrt 2011Het einde van de wereld?
mrt 2011Elke dag Poeriem
mrt 2011Teruggeven
feb 2011De zon
feb 2011Woestijngodsdienst
feb 2011Stadswandeling
feb 2011Gekke wereld
jan 2011Liberale Joden of Christenen voor Israël?
jan 2011Het Kohnstamm Instituut en etnische groepen
jan 2011Niets aan de hand
jan 2011Terug in Nederland
dec 2010Instant-religie
dec 2010Wat een gekte allemaal...
dec 2010Vasten voor regen
nov 2010De lichtjes van Chanoeka
nov 2010Schaarste
nov 2010Een drukke zondag
nov 2010Amsterdammer in de provincie
okt 2010Carlebach
okt 2010Mark Rutte, Yona Metzger en UFO’s
okt 2010Informatie-'overkill'
okt 2010Triest en oppervlakkig
okt 2010De bittere maand
sep 2010Met plantjes zwaaien
sep 2010Hufterigheid
sep 2010Xenofobie
sep 2010Een tzaddiek
aug 2010Wat doen we op sjabbat?
aug 2010Een ontspannen vakantie
jul 2010Paul
jul 2010Keppeltjesdag
jun 2010Een echte held
jun 2010Politici laten zich niet horen
jun 2010Bowlen
mei 2010Jesaja 53:5
mei 2010Eten
mei 2010Koninginnedag
apr 2010Lag Be'omer
apr 2010Feestvieren en herdenken
apr 2010Dóórpakken
apr 2010Ben jij nog in?
apr 2010Pesach: waar gaat het echt om?
mrt 2010Méér dan vier vragen ...
mrt 2010Insecten
mrt 2010De langste Poeriem ooit
mrt 2010Herken de Poeriemgrap!
feb 2010Rare vragen, rare antwoorden
feb 2010Rabbijn Elon in problemen
feb 2010Gescheiden buslijnen
feb 2010Nogmaals de diboek
jan 2010Diboek
jan 2010Natuurrampen
jan 2010Een boek kopen
jan 2010Uitvinding van de bakker
jan 2010Oud-en-Nieuw
dec 2009Taal
dec 2009Halachisch veroorzaakte kinderloosheid
nov 2009Dawwenen op het juiste moment
nov 2009Kosjer
nov 2009Bidden om regen
nov 2009Het wisselen van de seizoenen
okt 2009Leerhuizen in de mediene
okt 2009Een boek uitlezen
okt 2009Onze minhag
okt 2009Een soeka in de Diaspora
okt 2009Soekotmelancholie
sep 2009Jom Kippoer
sep 2009Leeuwen en beren
sep 2009Woordeloze haast
sep 2009De 'midrechov' in Jeruzalem
aug 2009Tatoeages, een beladen imago
aug 2009Op bezoek bij S
jun 2009Vakantie
jun 2009Generatiekloof
mei 2009Cheesecake
mei 2009Keukenhof
mei 2009Varkensgriep
apr 2009Vakantie
apr 2009Chameets
mrt 2009Een jesjiva-gave
mrt 2009Wie zonder zonde is, wordt immuun voor .....
mrt 2009Economie
mrt 2009Poeriem
feb 2009Taal en getallen
feb 2009Internet-tribalisme
feb 2009Verkiezingen
feb 2009De taxichauffeur en de zoon van de rabbijn
jan 2009Liefde
jan 2009Oppassen voor slangengif!
jan 2009Cafépraat
jan 2009Veel boeken – en een goed huwelijk
dec 2008Een ongeluk of dood door schuld?
dec 2008De Israëlische State Controller
dec 2008De periferie
nov 2008Zending
nov 2008Kromme komkommers
nov 2008Actie en reactie
nov 2008De regenmaker
okt 2008Slechte gedachtes
okt 2008Hosjanna Rabbah
okt 2008Soekot
okt 2008Onze zondes
okt 2008Een oud kabbalistisch gebed