inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Leo Mock

Leo Mock (1968) volgde een opleiding aan een talmoedhogeschool (jesjiwa) in Israël. Verder studeerde hij Joodse geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit en oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). In december 2015 promoveerde hij cum laude aan de Tilburg University op een proefschrift, getiteld 'Het begrip Ruach Ra'a in de rabbijnse responsaliteratuur van na 1945: een case study in de relatie tussen kennis over de fysieke wereld en traditionele kennis'. Leo Mock heeft verschillende publicaties over jodendom op zijn naam en is betrokken bij het tijdschrift Tenachon, een uitgave van PaRDeS, een stichting die zich inzet voor het ontsluiten van Joodse bronnen voor een Joods en Christelijk publiek en het bevorderen van de interreligieuze dialoog. Voor Crescas verzorgt hij, naast zijn wekelijkse column op de website, diverse Rabbinica-cursussen. Sinds zomer 2012 is Leo Mock adviseur Joodse Zaken van Beth Shalom. Aan de Tilburg University is hij docent Judaica.

vrijdag 5 februari 2010

De afgelopen week schreef ik over de diboek-uitdrijving in Jeruzalem van vier weken geleden. Ik kan me voorstellen dat men zich afvraagt in hoeverre dit niet gewoon randverschijnselen zijn. Tja, het is maar de vraag hoe je randverschijnselen definieert. Er waren ‘duizenden mensen’ aanwezig volgens de media. Misschien een beetje jiddisje overdrijving, maar 2000 mensen lijkt me niet onmogelijk. Laat ik beginnen met te stellen dat esoterie / New-Age in Israël op dit moment zeer in is, onder allerlei stromingen van seculier tot ultra-orthodox.

In de ultra-orthodoxie worden tegenwoordig bijvoorbeeld regelmatig boeken uitgegeven op het gebied van dromen en hun uitleggen, het boze oog, demonen, reïncarnatie, leven na de dood, handleeskunde en gezichtleeskunde. Of de vele segoela- boeken die worden uitgegeven – boeken met remedies uit oude geschriften met een hoog mystiek-magisch gehalte. Zo lees ik in het boek Mareh ha-Jeladim – een oud manuscript dat heruitgegeven werd door rabbijn Rafaël Ochana – een probaat middel voor een vrouw die pijn aan haar borsten heeft. Na eerst in de weer te zijn geweest met meel, rozenwater, en eigeel en wat suiker waarmee een leuk verbandje aangelegd kan worden om de pijnlijke borst, komt er zowaar een wat meer magische aanpak: “schrijf de [heilige] namen als volgt: ABU SUSYA ABU SUSI en plak dit op de borst met een beetje spuug, en laat de geschreven kant naar buiten gericht zijn. En doe er iets overheen om het te bevestigen en vast te maken” (p. 64). Dit boek werd in 1990 uitgegeven door een kleine uitgeverij in Me’a Sje’ariem. Een toch gerenommeerde (ultra-) orthodoxe uitgeverij als Feldheim gaf in 2008 ook een boek uit over segoelot: Likutei Segulot Jisraël. Hier lezen we dat een probaat middel tegen vergeten is om elke ochtend voordat je iets anders eet, honing te eten. Maar wel zo dat je je rechtervinger in de honing doopt. Ook leuk: “een remedie [segoela] om iets te herinneren dat men vergeten is: richt je hoofd op en kijk naar boven, en als je iets wil begrijpen buig je hoofd dan naar beneden”.

Ook lijkt het orthodoxe jodendom in Israël doordrenkt van messianisme van een apocalyptische variant – en heus niet alleen bij Chabad. Veel hiervan komt op conto van de invloed van de mystiek op het jodendom in de laatste decennia, of beter: de laatste eeuwen. Neem nu het boek ‘Geesten en diboeks’ dat ik, baroech Hasjem, in mijn bezit heb. Daar valt aan het eind van het boek zo waar het verhaal te lezen over “de diboek uit Dimona” en de uitdrijving hiervan in Jeruzalem, in de jesjiwa van kabbalist Batzri waarmee we al vorige week kennis maakten.

Batzri kwam overigens enkele maanden geleden in het nieuws tijdens de Varkensgriep / Mexicaanse griep. Samen met enkele andere kabbalisten maakte hij in augustus 2009 immers een rondvlucht boven Israël om een zeldzaam mystiek ritueel uit te voeren ter bedwinging van deze griep. Centraal in het ritueel staan teksten over het wierookoffer uit de Tempel waaraan mystieke en magische krachten worden toegekend die dood en verderf – en dus ook epidemieën – kunnen stoppen. Tijdens de vlucht bad men en werden er mystieke gebeden en Godsnamen uitgesproken. Na afloop wist zijn zoon te melden dat “zonder twijfel de epidemie zal stoppen. Na een dergelijk gebed is het duidelijk voor ons dat we binnenkort een daling van deze griep zullen zien.” Dat laatste lijkt me overigens niet waar, want de hele winter door was de griep er nog. Volgens mij is er enkele dagen geleden nog een vrouw van 55 jaar aan overleden, maar dat terzijde. Men steeg op vanuit Lod en vloog richting het noorden, naar de Golan Hoogte. Vandaar ging men weer helemaal naar het zuiden naar Beër Sjewa (het goddeloze Elat wordt blijkbaar overgeslagen ...), om vervolgens op Ben-Gurion te landen. Volgens de kabbalisten werd er een zeer zeldzaam ritueel uitgevoerd dat eerder in WO II door de opa van Batzri werd uitgevoerd, R. Jehoeda Petajah. Ook toen deed deze kabbalist dat vanuit een vliegtuig in de lucht, met als doel om de toegang tot Israël voor Hitler af te sluiten. En inderdaad werden de Duitsers in Egypte afgestopt door Montgomery. Bekijk de foto of lees het Hebreeuwse artikel in de Ma’ariw op: http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/928/464.html

Enfin, terug naar de diboek uit Dimona ... Ene Judith uit Dimona leidt aan de diboek. In zijn leerschool in Jeruzalem voelt Batzri de diboek aan de tand. Maar, wat een verrassing als de diboek de overleden echtgenoot van de vrouw blijkt te zijn, die jong aan de alcohol stierf ... In ‘Geesten en diboeks’ is het artikel te lezen dat de uitdrijving beschrijft – of beter: het gesprek met de diboek – zoals dat in een Jeruzalemse orthodoxe krant destijds verscheen (lente 1999). Dat gaat als volgt:

Rabbijn: wat wil je van deze vrouw Diboek: haar (mee)nemen Rabbijn (schreeuwend) Je hebt geen toestemming om enig schepsel in de wereld schade te doen. Jij zult niemand schade doen. Ik wil dat je vertelt wat je wilt, wat heb je gedaan? Diboek: Ik heb veel zondes gedaan R: waarom heb je dat gedaan, heb je nu spijt? D: ik heb spijt R: ben je tot inkeer gekomen? D: ik wil naar boven gaan R: wil je naar boven? God zal je helpen dat je naar boven gaat, maar je moet één ding weten – dat je geen schade mag aanrichten. Welke tikkoen [=herstelritueel] wil je? D: een herstel voor zondes R: kan je specificeren voor welke zondes D: Ik zeg het niet (...)

Hilarisch wordt het wanneer een collega-kabbalist van Batzri – rabbijn Monsengo – de diboek vraagt of het voormalig parlementslid Arje Deri schuldig is (aan corruptie e.d.) of niet:

Rabbijn Monsengo: Is Arje Deri schuldig of niet? Diboek: hij is schuldig (Noot van de redactie: in overleg met de rabbijnen is het beledigende woord dat hij [de diboek] heeft gezegd weggehaald. Later zal de diboek beweren dat hij gelogen heeft en dat Deri onschuldig is, zie vervolg)

Batzri even later schreeuwend tegen de diboek:

“Hoe kan je dat zeggen, je bent een leugenaar. Leugenaar. Rabbijn Ovadija heeft verkondigd in een uitspraak dat hij [Deri] onschuldig is. De rechtbank heeft weliswaar zo besloten [dat hij wél schuldig is], maar volgens de wetten van de Tora is hij onschuldig. Neem deze woorden nu terug, neem ze terug!!”

De diboek: (onduidelijk antwoord) Sommigen beweren dat de overledene inderdaad zijn woorden terugneemt (...)

Of dit erg gezond is voor het religieuze klimaat is de vraag. Ikzelf zet hier grote vraagtekens bij. Of beter: ik vind het niet gezond allemaal.

Delen |

Reacties

ruthdejonghotze

vrijdag 5 februari 2010
Dag, Leo,
Misschien herinner je mij nog; ik nodigde je een keer uit om een cursus te geven voor de Dijksynagoge, herinner je het nog? Overigens: Abel en ik wonen in Peqi'in naast de grot waar volgens de traditie aan Rashbi de Kabbala geopenbaard zou zijn. En het gaat, Baruch haShem, goed met het dijksjoeltje, er is een kleine, orthodoxe kille, Majim basasson. Maar dit wondertje ter zijde.
Met belangstelling heb ik je column gelezen. Je geeft heel veel informatie, maar laat het daar dan ook bij, vanaf regel 1 voel je al jouw dedain voor de praktijken die nu bloeien. Natuurlijk zijn er excessen, maar die zijn er in de zogenaamd gezonde wetenschap ook. Dat weet je zelf ook wel.
Een beetje met liefde deze verschijnselen beschrijven en evt. jouw inzichten erbij: genoeg!
In de geneeskunde en psychiatrie is toch ook alles ritueel?

Goed sjabbes!

Ruth de Jong
Peqi' in

leo mock

vrijdag 5 februari 2010
Beste Ruth

ik heb helemaal niets tegen dergelijke verschijnselen op voorwaarde dat ze goed begeleid worden en geen massa-verschijnsel worden. Want dan ontaardt het vaak in hysterie
je moet het zien als kruiden - die geven extra smaak, maar als er te veel van in je eten zit wordt het oneetbaar
zo is het ook met dit soort verschijnselen: in de juiste dosering kunnen ze een positieve toevoeging zijn
in de onjuiste dosering of slecht begeleid dan zijn we weer terug in de middeleeuwen, toen men 150.000 en volgesn sommigen nog veel meer heksen verbrandde.
een gekke moedervlek, een derde tepel, een zwarte kat, gekke kookluchtjes etc waren voldoende om mensen op de brandstapel te brengen
en bewijs jij maar eens als jood dat je NIET aan magie doet, de hostie niet geschonden hebt, de waterbronnen niet vervuild hebt etc
nee we moeten echt niet terug willen naar dit soort tijden - en ik maak me daar eerlijk gezegd wel zorgen over. De occculte hype eind 19e eeuw en begin 20e eeuw werd gevolgd door het fascisme, communisme en nazisme. toeval? ik weet het niet

VG

Leo

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Cola drinken met Herzl
aug 2019Reizen met de echo’s van Bemidbar
jun 2019Keppel op of keppel af
mei 2019Waar is de respectvolle discussie?
mei 2019Een magisch sausje
mei 2019Terug naar het ‘gewone’ leven
apr 2019Maatgevende eieren of olijven
apr 2019Een platoons stemadvies
mrt 2019Bouwen met goede humor
feb 2019Een bijzonder moment
feb 2019Verleden, toekomst ... en heden
dec 2018Over liefdadigheid, honger en tandenpoetsen
dec 2018Licht en weerbaarheid
nov 2018Een betere wereld
nov 2018Klein beginnen
okt 2018Belangrijke vragen
sep 2018Reflecteren op 'kleine' zaken
sep 2018Een eigen, persoonlijk oordeel
sep 2018Koningschap, herinnering, sjofar
aug 2018Stenen en letters
aug 2018Neutrale openbare ruimte graag
jul 2018Let's Get Together and ...
jun 2018Koosjere wijn?
jun 2018Het Mousetrap-effect en Elburg-gevoel
jun 2018Nieuw, nieuwer, nieuwst of meer van hetzelfde
mei 2018Niet na-denken!
apr 2018Mooie tradities en slechte gewoontes
apr 2018De rook van tradities
mrt 2018Bevrijding van het woord
mrt 2018De esthetische ervaring van een bloesemboom
mrt 2018De ene gids is de andere niet
feb 2018Experimenten en spirituele gevaren
jan 2018Verantwoordelijkheid
jan 2018Het weer, het weer
jan 2018De enige onderwijzer
dec 2017Waarachtig licht
dec 2017Eenheid in verscheidenheid
dec 2017Banoe chosjech legaresj
dec 2017Twintig vrouwen
nov 2017Weggesleept
nov 2017Zeepsop bij de koffie
okt 2017Sjabbat Halloween
okt 2017Twee maanden van ‘abstinentie’
okt 2017Bouwoverwegingen
okt 2017Loofhutten en paddenstoelen
okt 2017De tweede dag
sep 2017Het juist gekozen perspectief
sep 2017Bikoeriem uit Noord-Holland
sep 2017Vakantielogistiek
aug 2017Joden in den vreemde
jul 2017Trouwen op de Tempelberg?
jun 2017De vele gezichten van Israël
jun 2017Het nut van kritische visies
jun 2017De grenzen van kritiek en meningsuiting
mei 2017De allerhoogste openbaring op Sjawoeot
mei 2017Een feestje maken
mei 2017Vrijheid is ons hoogste goed
mei 2017Her-denken
apr 2017Veel is een geschenk
apr 2017Op zoek naar een bloesemboom
mrt 2017Zoeken naar duiding en betekenis
mrt 2017Nooit meer vergeten
mrt 2017Een Rotterdams Poeriem-sjpiel
mrt 2017De waarde van een stem
mrt 2017Een rechtvaardige samenleving
feb 2017Veiligheid in vele facetten
feb 2017Sneeuwmuziek en stemgekrakeel
feb 2017De status van de deuropening
jan 2017Empathie in plaats van een versteend hart
jan 2017Risjes en Messiaanse tijden?
jan 2017‘Klein’ nieuws
dec 2016Het speciale licht van Chanoeka
dec 2016Egyptisch geloof 2.0
dec 2016Over kanaries
dec 2016De ‘zegeningen’ van internet
nov 2016Gezocht: tolerantie en nuchterheid
nov 2016Die supermaan kunnen wij zelf zijn
nov 2016Zoals gewoonlijk zaten de peilingen er weer eens ver naast
nov 2016De ideologische veren van Ben-Gurion
okt 2016Een treintje van soekot
okt 2016De zondebok en het toeval
okt 2016Het verlangen en de uitvoering
sep 2016Windmolens, zoemhout en de sjofar
sep 2016Wat is ónze rol in de samenleving?
sep 2016Gerechtigheid
sep 2016Kleine en grote opmerkelijkheden
aug 2016Jeruzalem in beeld
aug 2016Zuivere koffie of zuivere lucht
aug 2016Een nieuwe zonnebril
aug 2016Mensenvlees
jul 2016Woorden als zegen of als vloek
jul 2016Het hoofd koel houden ...
jun 201621 Juni
jun 2016De stem van God of de stem van Satan?
jun 2016Polarisatie of eenheid
jun 2016Tsores en cheese cake
mei 2016Wij zijn allen vreemdelingen
mei 2016Klachten ...
mei 2016Een week vol gedonder
mei 2016Lente
apr 2016Pesach-mijmeringen van een trouwe lezer
apr 2016Verwacht: de Pesach-app!
apr 2016Versjteerd
apr 2016Wat geven we onze aandacht?
mrt 2016(Ver)kleden
mrt 2016Bonobo of chimpansee?
mrt 2016Wat telt meer?
mrt 2016Pink washing en het welles-nietes patroon
feb 2016Tellen en generaliseren
feb 2016Zalm uit de vaatwasser
feb 2016Gevoelige antenne voor foute ontwikkelingen
feb 2016Ruggengraat
jan 2016Vruchten plukken, geen vluchtelingen
jan 2016Negatieve informatie
jan 2016Best tolerant?
jan 2016Joden en Christenen
dec 2015Ober, één dogma-vrij orthodox jodendom!
dec 2015Hoezo is vrijheid gevaarlijk?
dec 2015Terrorisme dat weinig aandacht krijgt
nov 2015Klimaatcrisis en morele crisis
nov 2015Stoere oorlogstaal wakkert angst juist aan
nov 2015Voedsel, gezondheid en dierenleed
okt 2015Wajeera: Sjabbat en gastvrijheid
okt 2015Het doorgaans stille Amstelveen en andere gehuchten
okt 2015Voetbal, geweld en corruptie
okt 2015Gewoon even genieten
sep 2015Inkeer, gebed en goede daden
sep 2015Tumult en stof
sep 2015De kracht van woorden
aug 2015Een Tora van liefde
aug 2015Chatsor Hagelilit
aug 2015Een museum van tolerantie, gebouwd op graven?
aug 2015Joden welkom
jul 2015Ardennen
jul 2015Vakantie – Tempel - zomer
jul 2015Gaat Wilders nu de Ilias verbranden?
jun 2015De weg kwijt
jun 2015Ontroerende universele wensen
jun 2015De dissidente verspieders en de vooruitgang
jun 2015Verbinden
mei 2015Rare dingen
mei 2015Herschepping
mei 2015Aap of microbe ...
mei 2015Lag Ba'Omer
mei 2015Ouderwets gezellig?
apr 2015Herdenken
apr 2015Herdenken en rechtvaardigheid
apr 2015Geprivatiseerde macht
mrt 2015Dit was de week die was...
mrt 2015Zaaien ...
mrt 2015Wolven en andere actualiteiten
mrt 2015Een goede haardag
feb 2015Kommer en kwel op universiteit en internet
feb 2015Hoe meer internet, hoe moeilijker het kaf van het koren te scheiden
feb 2015Poeriem Puber-tijd
feb 2015Wijze lessen van bomen
jan 2015Fris en minder fris ...
jan 2015Ontmoetingen en tegenstellingen
jan 2015'Daarom zwijgt de verstandige in die tijd'
jan 2015Afscheid en vooruitblik
jan 2015De Joodse zonnewende?
dec 2014Wonderlijk ...
dec 2014Chanoeka
dec 2014Bananen, bacteriën en Jak-melk ...
nov 2014Telefoon op sjabbat
nov 2014Als de Masjiach komt
nov 2014Zwarte Piet en de openbare orde
nov 2014De oude traditie van Sjabbat Halloween
okt 2014Talmoed op de snelweg
okt 2014Droissen-veldert
okt 2014Een Soeka van zeven bij twee kilometer ...
okt 2014Soekot
okt 2014Goud of geen goud, dat is de vraag
sep 2014Rosj Hasjana: wat wel en wat niet mag, of toch weer wel ...
sep 2014Fouten rechtzetten
sep 2014Inkeer
sep 2014A Jid darf leben mit der Zeit
aug 2014Was vroeger alles beter?
aug 2014Zinkend schip?
aug 2014Ondanks alles...
aug 2014Hamatsav
jul 2014Vakantie
jul 2014Joodse archeologie in Nederland
jun 2014Het lot-orakel
jun 2014De gelederen der spotters
jun 2014Mysterieuze ossen
jun 2014Slenteren door Amsterdam
mei 2014De ketting van de opperrabbijn
mei 2014Van Ostadestraat
mei 2014Orthodox vandalisme
mei 2014Diverse engerds
mei 2014Belachelijke kritiek?
apr 2014Chameets in de Pesachweek
apr 2014Wat doet een wc-bril in de Haggada?
apr 2014Weg met de chameets-hysterie!
mrt 2014De Rode Koe
mrt 2014Na Poeriem
mrt 2014Gemengde berichten ...
mrt 2014De ultra's en de dienstplicht
feb 2014Dom
feb 2014De Olympische Spelen
feb 2014Europees erfgoed
feb 2014De knikkers van Anne Frank
jan 2014Dat was de week die was...
jan 2014Gelukkig of ongelukkig op Knuffeldag
jan 2014Kasjroet-vervalsingen
jan 2014Koken op sjabbat
jan 2014De substitutieregel
dec 2013Joden en kerst
dec 2013Korte dagen
dec 2013Jodendom en mensenrechten
dec 2013Rabbijnen in het NIW
nov 2013Chanoeka
nov 2013Afscheiden
nov 2013Vrouwen en auto's
nov 2013Nerds
nov 2013Synchroniciteit
okt 2013Zwarte Piet
okt 2013Nieuwe koelkast
okt 2013Na het overlijden van Rabbijn Ovadia Josef
okt 2013Bidden voor Ovadia Josef
sep 2013De grootste soeka
sep 2013Soekot voor iedereen
sep 2013Een liefdevolle Jom Kipoer
aug 2013Bietjes voor Rosj Hasjana
aug 2013Vakantiegevoel
aug 2013In het Heilige Land
jul 2013Sjabbat Chazon
jul 2013Trier
jul 2013Slavernij en de sjabbat
jun 2013Elijahoe haNavi
jun 2013Loodgieten
jun 2013Eer hem, maar wantrouw hem
jun 2013Treuren in of om Tammoez
mei 2013Gelatine kosjer?
mei 2013Een nieuwe ijstijd
mei 2013Vrijheid
mei 2013Gebed voor het Koninklijk Huis
apr 2013Vliegen in een plastic zak
apr 2013Belieber
apr 2013Sehacheles
apr 2013Alleen mannen?
mrt 2013Priesterzegen
mrt 2013Pesach - het is weer feest!
mrt 2013Rook
mrt 2013Wegwerpartikelen
mrt 2013Grap? Of niet?
feb 2013De Poeriem-rav
feb 2013Hongarije
feb 2013Pruiken en zoenen
feb 2013Limor zoekt haar soul-mate
jan 2013Stemmen
jan 2013Winter is niet zo jood
jan 2013Kinderen met Down
jan 2013Leuke kerstliedjes
dec 2012Vrouwen
dec 2012Vreedzaam omgaan met diversiteit
dec 2012Psycholoog of rabbijn?
nov 2012Een ironische gebeurtenis
nov 2012Een teken
nov 2012Zuur
nov 2012Pratende dieren
nov 2012Natuurverschijnselen
okt 2012Boom der Kennis
okt 2012Leesrooster
okt 2012Pas goed op uw smartphone!
okt 2012Back to normal
sep 2012Balans
sep 2012Vreedzame paden
aug 2012Fata morgana, of de kunst van het kijken
aug 2012Luxemburg
jul 2012Leuk hotelletje
jul 2012Impulsief
jun 2012Vogels kijken in de polder
jun 2012Leraren
jun 2012Sport
jun 2012Verdwenen stoel
jun 2012Bacteriën
mei 2012Verslapen
mei 2012Achterstand ingehaald
mei 2012Echt?
mei 2012Jom HaMalka-drukte
apr 2012Een warm bad
apr 2012Post-Pesach dilemma’s
apr 2012Nog even over Pesach
apr 2012Stroomstoring
mrt 2012De waarde van getallen
mrt 2012Lente
mrt 2012Een ingewikkeld parcours
feb 2012Rekenkunst met verrassende uitkomst
feb 2012Crisisverhalen
feb 2012De seculiere inwoners van Kiriat haJovel
feb 2012Waterdamp
jan 2012Werken is gezond
jan 2012Schwer zu sein a Jid
jan 2012Beth Sjemesj
dec 2011Chanoeka-overpeinzingen
dec 2011De 25e van de maand
dec 2011Buitenaards
dec 2011Seizoensperikelen
nov 2011Andere maten
nov 2011Weet wat je eet
nov 2011Over een etrog, een rebbe, rabbijnen en de zon
okt 2011Over voorspellingen en hoofdrekenen
okt 2011Een einde en een begin, maar wel blijven bidden!
okt 2011Reizigers houden niet van regen
okt 2011Introspectie
sep 2011Kabbala-les
sep 2011Troonrede en Miljoenennota
sep 2011SpongeBob
sep 2011Nog eens over inkeer
sep 2011Inkeer
aug 2011Protesteren in Rechovot
jul 2011Awoide zorre
jul 2011Sjocheet van Oranje
jul 2011Bio-industrie en sjechita
jun 2011Moeten wij dieren eten?
jun 2011Cottage cheese
jun 2011Gevaren
jun 2011Onverdoofd
mei 2011Onze voeding
mei 2011Moleculair kasjroet
mei 2011Mei
mei 2011De Masjiach
apr 2011Tussen Amsterdam en Rechovot
apr 2011Vegen met beleid
apr 2011Noden en verboden
apr 2011Chameetsologie en andere Pesachwetenschap
apr 2011SMS uw vraag!
mrt 2011Elke dag Poeriem!
mrt 2011Het einde van de wereld?
mrt 2011Elke dag Poeriem
mrt 2011Teruggeven
feb 2011De zon
feb 2011Woestijngodsdienst
feb 2011Stadswandeling
feb 2011Gekke wereld
jan 2011Liberale Joden of Christenen voor Israël?
jan 2011Het Kohnstamm Instituut en etnische groepen
jan 2011Niets aan de hand
jan 2011Terug in Nederland
dec 2010Instant-religie
dec 2010Wat een gekte allemaal...
dec 2010Vasten voor regen
nov 2010De lichtjes van Chanoeka
nov 2010Schaarste
nov 2010Een drukke zondag
nov 2010Amsterdammer in de provincie
okt 2010Carlebach
okt 2010Mark Rutte, Yona Metzger en UFO’s
okt 2010Informatie-'overkill'
okt 2010Triest en oppervlakkig
okt 2010De bittere maand
sep 2010Met plantjes zwaaien
sep 2010Hufterigheid
sep 2010Xenofobie
sep 2010Een tzaddiek
aug 2010Wat doen we op sjabbat?
aug 2010Een ontspannen vakantie
jul 2010Paul
jul 2010Keppeltjesdag
jun 2010Een echte held
jun 2010Politici laten zich niet horen
jun 2010Bowlen
mei 2010Jesaja 53:5
mei 2010Eten
mei 2010Koninginnedag
apr 2010Lag Be'omer
apr 2010Feestvieren en herdenken
apr 2010Dóórpakken
apr 2010Ben jij nog in?
apr 2010Pesach: waar gaat het echt om?
mrt 2010Méér dan vier vragen ...
mrt 2010Insecten
mrt 2010De langste Poeriem ooit
mrt 2010Herken de Poeriemgrap!
feb 2010Rare vragen, rare antwoorden
feb 2010Rabbijn Elon in problemen
feb 2010Gescheiden buslijnen
feb 2010Nogmaals de diboek
jan 2010Diboek
jan 2010Natuurrampen
jan 2010Een boek kopen
jan 2010Uitvinding van de bakker
jan 2010Oud-en-Nieuw
dec 2009Taal
dec 2009Halachisch veroorzaakte kinderloosheid
nov 2009Dawwenen op het juiste moment
nov 2009Kosjer
nov 2009Bidden om regen
nov 2009Het wisselen van de seizoenen
okt 2009Leerhuizen in de mediene
okt 2009Een boek uitlezen
okt 2009Onze minhag
okt 2009Een soeka in de Diaspora
okt 2009Soekotmelancholie
sep 2009Jom Kippoer
sep 2009Leeuwen en beren
sep 2009Woordeloze haast
sep 2009De 'midrechov' in Jeruzalem
aug 2009Tatoeages, een beladen imago
aug 2009Op bezoek bij S
jun 2009Vakantie
jun 2009Generatiekloof
mei 2009Cheesecake
mei 2009Keukenhof
mei 2009Varkensgriep
apr 2009Vakantie
apr 2009Chameets
mrt 2009Een jesjiva-gave
mrt 2009Wie zonder zonde is, wordt immuun voor .....
mrt 2009Economie
mrt 2009Poeriem
feb 2009Taal en getallen
feb 2009Internet-tribalisme
feb 2009Verkiezingen
feb 2009De taxichauffeur en de zoon van de rabbijn
jan 2009Liefde
jan 2009Oppassen voor slangengif!
jan 2009Cafépraat
jan 2009Veel boeken – en een goed huwelijk
dec 2008Een ongeluk of dood door schuld?
dec 2008De Israëlische State Controller
dec 2008De periferie
nov 2008Zending
nov 2008Kromme komkommers
nov 2008Actie en reactie
nov 2008De regenmaker
okt 2008Slechte gedachtes
okt 2008Hosjanna Rabbah
okt 2008Soekot
okt 2008Onze zondes
okt 2008Een oud kabbalistisch gebed