inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Simon Soesan

Simon Soesan (1956, Beverwijk) woont sinds 1973 in Haifa, Israël, waar hij zijn eigen sales-en-marketing bureau had. Tegenwoordig is hij vertegenwoordiger van Keren Hayesod – United Israel Appeal in Duitsland. Soesan is bekend van columns in diverse Nederlandse bladen, zoals NRC-Handelsblad, het Reformatorisch Dagblad, Israël Actueel en het Nieuw Israelietisch Weekblad. Zijn korte verhalen werden gebundeld in 'Pita met hagelslag' (2005) en ‘Patatje vrede’ (2007), 'Apoetaah' (2016) is zijn derde boek en in juni 2018 is 'Ik ben jij' verschenen. Zijn familie en vriendschappen met Joden, Moslims en Christenen, inspireren hem bij het schrijven.

vrijdag 24 augustus 2012

“Heel lief, dankjewel,” zei Rivka rustig.
Haar oude gerimpelde handen beroerden de doos met etenswaren die we op haar tafel hadden gezet. Twaalf kilo groente, fruit, vlees, brood, snoep en frisdrank. Nu het duidelijk was dat onze Israëlische regering, tussen alle onderzoeken naar hun activiteiten door politie en staatscommissies in, geen tijd meer had om het land te runnen dus zeker niets deed aan de schrijnende armoede onder de duizenden overlevenden van de Sjoa, hebben de burgers besloten zelf in te grijpen.

In onze stad Haifa zijn we druk bezig met de Sjoa. Leerlingen uit het voorlaatste leerjaar van de middelbare scholen gaan naar Polen om enkele van de meest weerzinwekkende kampen zelf te zien. Daar gaat dan een overlevende van de Sjoa voor mee, die deze groepen begeleidt en hen zijn/haar verhaal vertelt.
Ook gaan in Haifa kinderen naar overlevenden toe om hun verhaal te horen. En dat maakte het voor ons eenvoudig om, zonder dat zij dit merkten, snel achter de adressen te komen van degenen die in diepe armoede leven.

Rivka is 84 jaar.
Als zeventienjarige werd zij volkomen verrast door de oorlog en zat binnen enkele maanden al in een concentratiekamp. Ze werd door de infame Mengele uitgekozen voor zijn beruchte experimenten, waarna ze nooit meer kinderen kon krijgen. Nadat ze zes kampen had overleefd werd ze naar Israël gesmokkeld, waar de Engelsen haar arresteerden en naar Cyprus stuurden, weer naar een kamp. Toen ze uiteindelijk naar Israël terugkwam, was de staat slechts enkele weken oud.
Ze werkte als schoonmaakster, waarmee ze pas stopte in 1998, vijftig jaar na haar aankomst. Aangezien onze oudedagsvoorziening niet veel voorstelt, krijgt Rivka een kleine tweehonderd euro per maand aan ouderdomsuitkering.
Ook was voor haar, door de Israëlische regering, in de vijftiger jaren een maandelijkse uitkering voor ‘Wiedergutmachung’ geregeld van 150 D-mark (nu circa 60 euro). Dit bedrag is sindsdien nooit verhoogd.
De laatste jaren is duidelijk geworden dat, ook in ons land, heel wat mensen aan de Sjoa hebben verdiend. Een televisieprogramma liet onlangs zien hoe een internationale commissie die de ontvreemde tegoeden beheert, haar bestuursleden eerste klas over de wereld laat vliegen en topsalarissen aan haar ‘vrijwilligers’ geeft. Van het geld dat ze moeten beheren!
Ook Israëlische banken, waar Europese Joden voor de Tweede Wereldoorlog hun geld en kostbaarheden naartoe hadden gebracht en van wie er weinigen zijn teruggekomen, praten daar liever niet over. Bank Leumi deelde onlangs mede dat ze 20 miljoen sjekel als tegemoetkoming gingen aanbieden aan alle overlevenden, als ze zouden stoppen met de bank aan te klagen.

Rivka klaagde niet.
“We schaamden ons altijd om te vertellen dat we in de kampen hadden gezeten. De Israëli’s verweten ons dat we ons als lammeren naar de slachtbank hebben laten voeren. We werden vaak met de nek aangekeken. ’s Zomers liep ik daarom met lange mouwen, zodat mijn nummer niet gezien kon worden,” vertelde ze me.
Rivka heeft een eenkamerwoning. Waarschijnlijk vijftig jaar geleden voor het laatst geverfd. Ze huurt deze bij een woningbouwvereniging van de overheid, die nooit iets aan onderhoud heeft gedaan. Het trappenhuis is schoon, maar de traptreden zijn afgebrokkeld en daardoor gevaarlijk geworden. Haar kleine flatje is redelijk proper, maar een grote chaos. Toen we haar deze winter voor het eerst ontmoetten, was de waterleiding kapot. Ze kon zich al niet meer herinneren hoe lang. Ze haalde een emmer water per dag bij een buurvrouw in een naastgelegen gebouw. Dat was voor alles: drinken, wassen, koken en toilet.
We hebben een klas naar haar toegestuurd, die gedurende twee maanden eens per week haar flatje opknapte. De waterleiding was in vijf minuten gerepareerd en ook de riolering, die slechts verstopt zat. Er werd geverfd, gerepareerd, er werd tweedehands meubilair gevonden en zelfs een koelkast en een eenvoudig gasfornuis op de kop getikt. Er kwam een ventilator voor de zomer en een veilige kachel voor de winter. Ze kreeg wat kleding, wat ondergoed, nieuwe handdoeken, lakens en dekens. En de kinderen kwamen steeds vaker over de vloer om wat op te knappen. De eerste dagen keek ze verbaasd en stil naar al dat werk, maar na enkele dagen glimlachte ze en neuriede een liedje. De kinderen vroegen welk liedje dat was en ze vertelde dat het een Pools kinderlied uit haar jeugd was. De kinderen vroegen haar om het hen te leren en na enkele dagen stonden kinderen uit Haifa, Joodse, Christelijke, Moslim- en Druzenkinderen, een Pools liedje te zingen tijdens het werk. Rivka kreeg licht en ons elektriciteitsbedrijf kwam met een plan om deze overlevenden te respecteren en bood een speciaal tarief van enkele sjekels per maand.
Rivka kreeg medicijnen voor haar kwaaltjes en een tandarts mat haar een kunstgebit aan. Plotseling werd iedereen wakker en werden de paar honderd overlevenden van de Sjoa in Haifa in het zonnetje gezet. Want het volk kan, wat politici laten liggen.

“Honger was nooit een probleem,” vertrouwde Rivka me toe. “Ik heb al zoveel honger geleden dat ik daar wel tegen kan. En ook de kou in de winter kan ik aan. Misschien minder erg dan in Europa, maar ook tergend, dat wel. En dat m’n huisje wat verwaarloosd was, ach, ik heb erger gekend in mijn leven. Alles is overleefbaar.”
Opeens kwamen er tranen in haar ogen.
Geduldig wachtte ik af.
“Maar waar ik nooit aan gewend ben geraakt, is de schaamte. Niet omdat ik een overlevende ben, maar omdat ik in ons land, Israël, als een hond ben behandeld. En er was jarenlang niemand die ons wilde helpen.”
Ik wist niets te zeggen.
“En nu heb ik dit allemaal gekregen.”
Ze wees op het pakket en naar haar opgeknapte flatje.
“En jullie zeggen nu dat dit pakketje elke week gaat komen en dat er ook een verandering gaat komen in mijn uitkering?”
Ik knikte.
“Ik ben benieuwd,” zei ze rustig terwijl ze een sinaasappel uit de doos haalde.
Ze snoof eraan en deed haar ogen dicht van genot.
“Heb ik me jaren niet kunnen veroorloven,” zei ze glunderend en even zag ik een glimp van het knappe jonge meisje van zeventien wier leven verwoest werd tijdens de Sjoa.
Korte tijd terug werd ik op mijn werk gebeld. Rivka was in haar slaap overleden. Ze was gevonden door een ambtenaar die haar haar nieuwe uitkering wilde brengen. Ze was vredig ingeslapen, vertelde hij me, met een glimlach om haar mond en een sinaasappel in haar hand.
Rivka had geen familie. Dezelfde klas die haar flatje had opgeknapt kwam naar haar begrafenis. Samen zongen ze nog eenmaal het Poolse liedje dat ze van Rivka hadden geleerd. Rivka was een deel van hun leven geworden en zelfs haar dood veranderde daar niets meer aan. Want alles, had ze gezegd, is overleefbaar.
Zo’n veertig mensen bewezen Rivka de laatste eer.
Omdat wij haar en haar lotgenoten en alles wat er gebeurd is tijdens de Sjoa niet willen en niet zullen vergeten.

© Simon Soesan

Delen |

Reacties

Joshua

vrijdag 24 augustus 2012
Shekoyach voor jullie met jullie geweldige initiatieven!

Ron

zaterdag 25 augustus 2012
ontroerend verhaal...
krijg het gevoel dat deze mevrouw een ontzettend
eenzaam leven heeft geleid, en zeker een hard leven!
gelukkig op het laatst van haar leven dat ze hulp en
aandacht kreeg...

Lea Lewin

zaterdag 25 augustus 2012
Met kippevel en tranen in m'n ogen heb ik dit stukje gelezen. Er is nog zoveel te doen hier en op andere punten. Ik wil me graag voor hulp aanbieden in Ber Sheva, heb je mischien een adres waar ik me kan vervoegen? Bij voorbaat dank, Lea.

Simon Soesan

maandag 27 augustus 2012
Dank u allen voor uw reacties. Er is nog zoveel te doen in ons land.....
Betreffende vragen over hoe men kan helpen: ik heb geen organisatie. op de een of andere manier loop ik van tijd tot tijd tegen allemaal problemen van anderen aan. Ik ben geen persoon die alleen maar krtiek geeft - als ik er persoonlijk iets aan kan doen, dan doe ik dat. Net zoals de kanker patientjes uit Gaza, die nu al in de duizenden lopen en in Israel behandled worden. Net zoals de vriendelijke relaties met Palestijnen, het sturen van voedsel naar de hongerigen en de zorg voor de minderbedeelden in ons land.
Als men geld op straat zit liggen bukt men om het op te rapen en wanneer ik mensen met problemen zie probeer ik ze te helpen. Zorg voor je naasten is een Joods gebod, maar ook gewoon iets heel menselijk. Ik zie hier niets bijzonders aan, behalve dan het gevoel dat je iets wat krom is een beetje recht hebt gezet.

Michel Waterman

maandag 27 augustus 2012
Reactie op de vraag van mevrouw Lea Lewin: is AMCHA misschien iets? Naar mijn beste weten hebben ze een vestiging in Beer Sheva. Als u wilt, kan ik het voor u uitzoeken.

rifka

maandag 27 augustus 2012
Heel ontroerend. Gewldig, dat de jeugd zo helpt!
Ik heb ook heel veel goed werk van W

















Heel ontroerend. Geweldig dat de jeugd zo helpt!

Ik heb ook heel veel goed werk van WIZO in Israël gezien.




mowie A B R A H A M.

dinsdag 28 augustus 2012
tranen in mijn ogen.... verwonderd over ""het wegstoppen"" van het verleden, de slachtoffers van de shoa verdien(d)en dit niet.... nu,als het kalf verdronken is dempt men de put... deze mensen zijn bijna allen overleden.... ik houd van israel,maar dit had ik niet daar NIET verwacht, een schande is het!!!

Lea Lewin

dinsdag 28 augustus 2012
Beste Michel, heb Amcha Ber Sheva op google gezocht en gevonden. Bedankt voor de hulp, Lea.

Michel Waterman

woensdag 29 augustus 2012
Beste Lea, graag gedaan. Ik heb zelf een aantal jaren in het bestuur gezeten van de Nederlandse stichting die fondsen werft om het werk van Amcha (mede) mogelijk te maken: Vrienden van Amcha in Nederland. Amcha zet zich al járen in voor in Israël wonende slachtoffers van de sjoa. Een taak die alle Israëlische regeringen jammerlijk hebben laten liggen, zoals Simon in zijn column duidelijk maakt. Amcha is een uitstekende club, die alle hulde en alle hulp meer dan verdient. Michel

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Ontspoord, macht en verbeelding
jul 2019Bij hoog en laag
jun 2019Omgekeerde wereld
mei 2019Een kaart uit het verleden
apr 2019Kiezen
mrt 2019Gids voor de verwarde Israëlvolger
mrt 2019Nechama gaf een kus … aan mij en m’n zus
mrt 2019Niet uit hun naam
feb 2019Ik wil die naam terug
feb 2019Westerbork
jan 20196, 7
dec 2018Sapperdeflap – סאפרדפלאפ
nov 2018Dubbelganger
nov 2018Saba! Kijk mij eens!
nov 2018Antisemitisme? Prima toch?
okt 2018Veilig weer naar buiten
aug 2018Allemaal Israëli's
mei 2018Inpakken en wegwezen
mrt 2018Pesachfikkie met saba
mrt 2018Nee, nee en nog eens nee
mrt 2018Lente
feb 2018Wokkiewokkie
feb 2018Cadeautjes
dec 2017Get a life
dec 2017Ada
nov 2017Little criminals
nov 2017Sjalom chavera
nov 2017El Al
okt 2017Saba, water!
sep 2017UNEPTZO
sep 2017Bomba!
sep 2017Modern antisemitisme
aug 2017Bij de neus genomen
aug 2017Dubbele moraal
jun 2017Beschaamd
jun 2017De grote zorgen van Brave Burger S (BBS) – een waar gebeurd verhaal
mei 2017Chajaliem bodediem
apr 2017De nieuwe Jood
apr 2017Gematst
mrt 201775 jaar later, 79 namen
mrt 2017BN onder de BN'ers
mrt 2017Über alles
feb 2017Taxi Frankfurt
feb 2017Het lucifersdoosje
feb 20172 minuten, 37 seconden
feb 2017Bayt Cham
jan 2017Wraak is zoet
jan 2017Wij, het probleem
jul 201655432
jun 2016Piekiediekie
jun 2016Terreur
mei 2016Nee, saba!
mei 201647
mei 2016Am Jisraeel Chai
apr 2016Lone soldiers
apr 2016Opa, loop toch niet zo snel
mrt 2016Saba Balagan
mrt 2016Tekenles
feb 2016Dag speen!
feb 2016Dol fijn
feb 2016Stampen
jan 2016Heppikniegedaan
jan 2016Koekel met 350
jan 2016Vuurwerk
dec 2015Wintermarkt
dec 2015Feest der Feesten
nov 2015Ter informatie
nov 2015Steek je rijk (oftewel Steek van de week)
okt 2015Wat een spreker is die man
okt 2015Bezorgd
okt 2015Tot de volgende keer
sep 2015Op het terras
aug 2015Waar is Menachem?
aug 2015Dagje Dachau
aug 2015Voor de duidelijkheid
aug 2015Praatjes vullen geen straatjes
jul 2015Snurk
jul 2015Mijn mooie overhemd
jul 2015Geen probleem
jun 2015Sharien en de soldaten
jun 2015Ver-keuring
jun 2015Antisemitisme op Sicilië
mei 2015... aldus Mantsoer
mei 2015De smeichelaar
mei 2015Family Business
mei 2015De rotonde
apr 201567 jaar Israël
apr 2015Pesach-tsores
apr 2015Antisemieten
mrt 2015De Vrijmatzeballen – een duizenden jaren oud geheim gedeeltelijk ontrafeld
mrt 2015Eén li eretz acheret – ik heb geen ander land
feb 2015Het lek
feb 2015De bofkonten
feb 2015De verkleedpartij
jan 2015Terug naar de hel
jan 2015Je suis … wat …?
jan 2015Vader weet het beter
dec 2014De achterste rij in sjoel met Chanoeka …
dec 2014Gratis Krant
dec 2014De Karmelieten
nov 2014Samen. Leven.
nov 2014Wat een schandaal!
nov 2014Medor ledor
nov 2014De Makollet
okt 2014Dankbaar
okt 2014Justitie
okt 2014Ziekenfonds
okt 2014Een mitswe doen
okt 2014Vast wel
sep 2014Wij geloven in vrede
sep 2014Te gast
sep 2014Duitse worst
sep 2014Neumann
aug 2014Het verhaal van Chamdi en Maria
aug 2014Tsadok
aug 2014Inpakken en wegwezen
aug 2014Het tunnelongeluk
jul 2014Laat me niet lachen
jul 2014Absurd
jun 2014Omgekeerde wereld
jun 2014Deurtje open, deurtje dicht
jun 2014Technion
jun 2014Moederdag
mei 2014Spin
mei 2014Stom-Stom
mei 2014Israël en de wereldkaart
mei 2014En uw naam is?
mei 2014Kinderen van
apr 2014Het jaar erna
apr 2014Apoetaah!
mrt 2014Sprookje
mrt 2014Kleine boodschap
mrt 2014Grapjas
mrt 2014Traditie, traditie
feb 2014Echt Hollands
feb 2014Doen we meteen!
feb 2014De blinde wacht
feb 2014De mesjoggene hond
jan 2014Joodse Stamppot
jan 2014De kip en de hond
jan 2014Lachen met Arik
jan 2014Daarom!
jan 2014Woord van het jaar
dec 2013Een verhaal van twee steden
dec 2013Hier ben ik thuis
dec 2013Hesped voor mijn moeder
dec 2013Yunis en de kaarsjes
nov 2013Lo Janoem We Lo Jisjan
nov 2013Dag vriend
nov 2013Klikken of knippen
nov 2013En gij gelooft het
nov 2013Mijn collega
okt 2013Traditie
okt 2013Het antwoord op de vraag
okt 2013Briefje aan Driesje (en Gretteke)
sep 2013Negentig
sep 2013Im een ani li, mi li?
aug 2013Chag Sameach
aug 2013IJzeren koepels
aug 2013De hitte van juli-augustus
jul 2013Cadeautje
jul 2013Ramadan
jul 2013Mijn vriend Ahmed
jun 2013Kan jou wat schelen!
jun 2013De Dode Zee
jun 2013Nooduitgang
jun 2013De toekomst
mei 2013Anders nog iets?
mei 2013Vriendjespolitiek
mei 2013Kaaskoppen
mei 2013Lag B'Omer
apr 2013Ladies and gentlemen: we have him!
apr 2013Gekke Yuval
apr 201368 Jaar later
apr 2013Simon Caun, één van de zes miljoen
mrt 2013Oy – Bama ...
mrt 2013De vijfde zoon
mrt 2013Dit is het enige land
mrt 2013Het complot
mrt 2013Twitter
feb 2013Bij de beesten af
feb 2013Een boom van een vent
feb 2013Een nieuw parlement
feb 2013De show
jan 2013Rubik’s kubus
jan 2013De hoop van de toekomst
jan 2013Geluidsoverlast
jan 2013Jihad is een miljoen waard
dec 2012Aliyah
dec 2012Eén van de honderdtweeënveertig
dec 2012De gouden wc
nov 2012Verkeerd adres
nov 2012Mein Shtetl brennt
nov 2012Krachtpatser
nov 2012Amsterdam Klezmer Band
nov 2012Circus
okt 2012De agressor
okt 2012De Armeense Elvis
okt 2012Stoelendans
okt 2012De Italiaanse school
sep 2012Excuses aan Ban Ki Moon
sep 2012Licht uit, spot aan
aug 2012Alles is overleefbaar?
aug 2012Aardbeien
jul 2012Wij, burgers van Israël
jul 2012De maan die boven ons schijnt
jun 2012De Palestijnse ramp
jun 2012Vier vingers en een duim
jun 2012De drollenbrigade
jun 2012Geluk
jun 2012Club 504 viert zestig
mei 2012Verontschuldigingen
mei 2012Maakt u zich vooral niet druk
mei 2012Welke Roemeen?
mei 2012Gewetenloos
apr 2012Onafhankelijk
apr 2012'Meant to go, not to stop ...`
apr 2012Het verloren volk gevonden?
apr 2012De overbodige stoel
mrt 2012Sterke verhalen
mrt 2012Het is niet elke dag Poerim!
mrt 2012Het verhaal van Ruth
mrt 2012De geschiedenisles
mrt 2012Jiddisje Kop
feb 2012Gorilla
feb 2012Rochamma
feb 201290 Kilometer van Haifa
feb 2012Het wonderkind
jan 2012Goed dat er politie is
jan 2012Petje af
jan 2012Hoop van de toekomst
dec 2011Het licht van de Almachtige
dec 2011De laatsten
dec 2011En Anwar redt er vier
dec 2011Sje Hichianoe
nov 2011Praatjesmaker
nov 2011Achmed Ismail Chatib
nov 2011Geinponem
nov 2011De uitzondering op de regel
okt 2011Deis je
okt 2011En de zonen keerden terug naar hun grenzen
okt 2011De eerlijke dokter
okt 2011Dakwerk
sep 2011Beste wensen
sep 2011Gekke Shai
sep 2011En ze moedigt militaire dienst aan!
sep 2011Staatsgeheim
sep 2011Het is ook nooit goed
aug 2011Verkeerd verbonden
jul 2011Mary - Miriam
jul 2011Onverdoofd
jul 2011Gekke Achmed
jun 2011Lachen met de man van 9 miljard
jun 2011Het verhaal van Chamdi en Maria
jun 2011De laatste der Zitany's
jun 2011Sjeintje Boterkoek
mei 2011Het gespetter, niet de steak
mei 2011De wandelclub
mei 2011De geschiedenisles
mei 2011Je lacht je dood
apr 2011Sprakeloos
apr 2011Wat deze avond verschilde
apr 2011De Koffer
apr 2011Een klein symbool
apr 2011Licht uit, spot aan
mrt 2011De mesjoggene hond
mrt 2011Yunis
mrt 2011Dankzij de redders van mijn ouders
mrt 2011Soldate X