sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Leo Frijda

Van 2009 tot en met 2016 schreef Leo Frijda literaire columns voor Crescas. Najaar 2011 publiceerde Amphora Books een deel van zijn columns onder de titel ''Het jodendom laat je niet los''. Eveneens bij Amphora Books verscheen begin 2015 ''Op het balkon van de elektrische tram'', een verzameling door hem geschreven opstellen over en rondom Franz Kafka.

vrijdag 20 augustus 2010

Bekend is de voorliefde van de Engelse dichter Byron voor de Grieken, al kraste hij vaak zijn naam in de zuilen van de tempels die hij bezocht. Byron en de Joden is een minder bekend thema. Daarover is nu een interessant boek verschenen, Byron and the Jews, van de hand van Sheila A. Spector. Tot mijn verrassing is Byron de Engelse dichter met de meeste vertalingen in het Hebreeuws en in het Jiddisj.

In haar boek bespreekt Spector de contacten van Byron met zijn Joodse tijdgenoten Isaac D’Israeli en Isaac Nathan. De componist Isaac Nathan had Byron gevraagd teksten te schrijven voor zijn Hebrew Melodies. Byron heeft dat gedaan en Nathan heeft de muziek gecomponeerd waarvoor hij bestaande Joodse melodieën koos. In 1815 zijn de Hebrew Melodies in druk verschenen.


Byron

Nathan

Spector wil met haar studie aantonen dat vooral de Hebrew Melodies maar ook Cain en The prisoner of Chillon voor de aanhangers van de Haskala, de maskiliem, en later de zionisten een belangrijke rol zijn gaan spelen bij het zoeken naar de eigen, wat zij noemt nieuwe Joodse identiteit. Daarbij behoeft de oorspronkelijke bedoeling van de dichter niet overeen te komen met het Joodse antwoord op de betekenis van deze poëzie. Soms is zelfs het tegendeel het geval. Interessant is hoe Spector aan de hand van de verschillende vertalingen laat zien hoe dat in zijn werk gaat.

De eerste vertalingen van de Hebrew Melodies dateren uit 1852 en zijn van Meir Halevi Letteris. Hij vertaalde onder andere On Jordan’s Banks. Een volledige vertaling van de Hebrew Melodies volgt in 1864 en is van Matisyahu Simhah Rabener, een leraar Hebreeuws in Czernowitz, de hoofdstad van de Boekovina. De uitgever, Eliyahu Igel, schreef een voorwoord waarin hij benadrukt hoe verbazingwekkend het is dat een Engelse dichter de gedachte aan Zion in ere herstelt. Ook de meer bekende Judah Leib Gordon vertaalde in 1884 enkele gedichten uit de Hebrew Melodies, waaronder On Jordan’s Banks. Gordon, aldus Spector in haar hoofdstuk over de maskiliem, laat in zijn vertaling van de gedichten van Byron duidelijk uitkomen dat hij van mening is dat de Joden hun godsdienst moeten moderniseren. Gordon en anderen na hem spannen in hun vertalingen Byron voor het eigen karretje.

Het belang van het boek van Spector ligt mede in de door haar achterin haar boek opgenomen vertalingen van gedichten van Byron in het Hebreeuws en in het Jiddisj, soms dezelfde gedichten in verschillende vertalingen. Voor wie, zoals ik, onvoldoende Hebreeuws kent, heeft Spector (gedeelten van) de gedichten terugvertaald in het Engels om haar betoog te onderbouwen. Spector vermeldt dat de vertalingen die in de loop van de tijd zijn gemaakt, vaak moeilijk te vinden zijn. Helemaal waar is dat niet. De vertalingen van Judah Leib Gordon zijn in Israël herdrukt en er is sinds vorig jaar een fotografische herdruk op de markt van de Hebrew Melodies met daarnaast de vertalingen van Solomon Mandelkern uit 1890. Het is de eerste tweetalige uitgave van de Hebrew Melodies en mede bedoeld als lesmateriaal, om aan de hand van de gedichten van Byron Hebreeuws te leren. Mandelkern, die zelf ook Hebreeuwse gedichten schreef maar meer bekend is om zijn concordantie Hekal haKodesj, was een zionist en woonde in 1897 het eerste zionistische congres bij. Diens vertaling van She walks in beauty heeft Spector afgedrukt. Byron had dit gedicht weliswaar aan Isaac Nathan gegeven maar had het eigenlijk geschreven voor een aangetrouwde nicht, Anne Beatrix. Mandelkern geeft het gedicht in Hebreeuwse vertaling een meer Joodse titel mee: Shulamit. Uit de fotografische herdruk van de tweetalige uitgave van Solomon Mandelkern, in 2009 uitgegeven door Bibliolife, neem ik hier een ander gedicht over, On Jordan’s Banks.


Ook zionisten konden kennelijk in dit gedicht hun idealen weerspiegeld zien. Om af te ronden nog twee opvallende voorbeelden die Spector geeft om aan te tonen dat ook in latere tijd vertalers de gedichten van Byron voor eigen doeleinden gebruikten.

Uit 1944 dateert een volledige vertaling van de Hebrew Melodies van de hand van Jacob Orland. De uitgave is wederom tweetalig, Engels en Hebreeuws. Met die uitgave had Orland mede het oog op het verbeteren van de relatie met de Britten, die toen over het mandaatgebied Palestina het gezag uitoefenden. Eveneens interessant is de tweetalige uitgave van Shmuel Friedman uit 1983. Friedman vertaalde de gedichten van Byron en Michael Desheh schreef een nawoord. Friedman gebruikt de gedichten van Byron, het is na de Libanonoorlog, om te benadrukken dat Israël bezig is de morele waarden van het Zionisme te verkwanselen. Desheh noemt het in zijn nawoord een wonder dat een groot dichter als Byron, zoon van een ander volk, een aantal gedichten schreef over de geschiedenis van het Joodse volk.

Al is het slechts een enkele bladzij uit die geschiedenis, het is goed dat dit aan de vergetelheid is ontrukt.

Sheila A. Spector, Byron and the Jews, Wayne State University Press, Detroit, 2010.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jan 2017Een laatste column
okt 2016Kafka’s dierentuin
okt 2016De verbanning van de dood
sep 2016De kleine marktplaats Sadagora
sep 2016Irmgard Keun
aug 2016Brody
jul 2016Clarice Lispector
jun 2016Vuurontstekers
mei 2016Itzik Manger uit Czernowitz
apr 2016Tel me bij de amandelen
apr 2016Stadt der Dichter
apr 2016Tsjernivtsi
mrt 2016Langs de zuidelijke Boeg
mrt 2016In de schaduw van een boom
feb 2016Lin Jaldati
feb 2016Winternabijheid
jan 2016Bleib gesund!
dec 20152015
dec 2015Ruiter in de wolken
nov 2015Hommage aan Andreas Burnier
sep 2015'Jij schrijdt in trotse vrijheid'
sep 2015Een handvol sneeuw
aug 2015Schaduwen van het verleden
aug 2015Onze geschiedenis
jul 2015Damals im Romanischen Café
jul 2015Café Grössenwahn, Königin aller Cafés
jun 2015Kurt Löb
mei 2015Van hagedissen en ratten
mei 2015De benoemer en de verzwijger
apr 2015Aghed
feb 2015Asperges en gevulde eieren
jan 2015Op het spoor van Patrick Modiano
jan 2015Terugblik
nov 2014Mooie series
nov 2014Met een boek naar het museum
aug 2014Appie Drielsma (1937-2014)
jul 2014Opzij geschoven en gezwegen
jul 2014Exilliteratuur
jun 2014Kurt Lehmann of ook Konrad Merz
mei 2014Hommage
mei 2014Joseph Roth (1894-1939)
mei 2014Kafka en de Joden uit Galicië
mei 2014Schrijf dat op, Kisch!
apr 2014Kafka augustus 1914
feb 2014Heine, een voorproefje
jan 2014Kafka's raam
jan 2014Arnold Zweig en Hermann Struck
jan 2014Arnold Zweig
dec 2013Mijn lijstje 2013
dec 2013Nogmaals Jacob Israel de Haan
nov 2013Austerlitz
nov 2013W.G. Sebald
okt 2013Freud, Kafka en Wenen
sep 2013Marcel Reich-Ranicki (1920-2013)
sep 2013De beslissing
aug 2013Dan Pagis
aug 2013jewsandwords
aug 2013Voor de wet
jun 2013De groeten van meneer Onhandig (2)
jun 2013De groeten van meneer Onhandig (1)
mei 2013Klassenfoto met Walter Benjamin
mei 2013Amsterdam
apr 2013Treinreis naar Czernowitz
apr 2013Het Odessa van Jabotinsky
mrt 20131913
feb 2013Selma Meerbaum-Eisinger
feb 2013Van majestueuze katten en onmuzikale schrijvers
jan 2013Ravensbrück
jan 2013Milena Jesenská
dec 2012Mijn lijstje 2012
dec 2012Varia
nov 2012Schiller in Barnow
nov 2012De gedaanteverwisseling
nov 2012Joseph Schmidt
okt 2012Rondom Kafka (2)
okt 2012Appelfeld en Kafka
okt 2012Appelfeld en de taal
sep 2012Met Kafka naar de synagoge
sep 2012Rondom Kafka
aug 2012Vriendschap
jul 2012Kalman Polgar
jul 2012Een knipoog naar Max Brod
jun 2012Steinbarg en Manger
jun 2012Josef Burg
jun 2012Klara Blum
mei 2012Mythos Czernowitz
mei 2012De odyssee van Edgar Hilsenrath
mei 2012Nacht in Mogilev-Podolski
apr 2012Sereth
apr 2012Eichmann in Wenen
apr 2012Anna Seghers ontmoet Franz Kafka
mrt 2012Anna Seghers
mrt 2012Netty Reiling
mrt 2012Fallada past zich aan
feb 2012Nico Rost en Hans Fallada
feb 2012Karel van het Reve
feb 2012Kafka, Brenner en Feuchtwanger
jan 2012Holocaust Memorial Day
jan 2012De heerlijkheid van het leven
jan 2012Wassermann, Roth en Nederland
dec 2011De Hoge Raad buigt mee
dec 2011Isaak Babel
dec 2011Gerron
nov 2011Aharon Barak
nov 2011Abraham Mapu
nov 2011Naar Kaunas
okt 2011Briefwisseling Roth en Zweig (2)
okt 2011Briefwisseling Roth en Zweig (1)
okt 2011Rabbi Nachman en Kafka (2)
sep 2011Rabbi Nachman en Kafka (1)
sep 2011Czernowitz 1907
jul 2011Kafka in Berlijn
jul 2011Met Joseph Roth naar Berlijn
jul 2011Joseph Roth in Amsterdam
jun 2011Ik teken het gezicht van de tijd
jun 2011Het Joodse geheugen
jun 2011De memoires van Claude Lanzmann
apr 2011Heinrich Heine in Jeruzalem
apr 2011Jiri Weil houdt van katten
apr 2011Jiri Weil, getuige
apr 2011Laurent Binet, HhhH
mrt 2011Dan Porat, The Boy
mrt 2011De geheugenhut
mrt 2011The Search Committee
mrt 2011De Finklerkwestie
feb 2011Stefan Zweig, Joods schrijver
feb 2011Stefan Zweig, verdreven Europeaan
feb 2011Kisch, der rasende Reporter
jan 2011Verkeerde grootouders
jan 2011Ilse Aichinger en Kafka
jan 2011Perec, een leeservaring
jan 2011Van Kafka naar Perec
dec 2010Kafka, Weltsch en het zionisme (2)
dec 2010Kafka, Weltsch en het zionisme (1)
dec 2010Franz Kafka en Mania Tschissik
nov 2010Franz Kafka en Jizchak Löwy
nov 2010Erich Fried
nov 2010Harry Mulisch is zelf een mens
nov 2010Hannah Arendt en Gershom Scholem (2)
okt 2010Hannah Arendt en Gershom Scholem (1)
okt 2010Alexander Granach: ‘Da geht ein Mensch’
okt 2010Karl Emil Franzos: ‘Der Pojaz’
okt 2010Karl Emil Franzos: Zweigeist
sep 2010Hans Keilson
sep 2010Een intelligent hart
sep 2010Ernst Toller
sep 2010Jakob Wassermann: gebroken moralist
aug 2010Jakob Wassermann: Duitser en Jood
aug 2010Byron en de Joden
jul 2010Rathenau, ein begeisterter Deutscher, ein aufrechter Jude
jul 2010Walther Rathenau: Höre, Israel!
jun 2010Multatuli en de Joden
jun 2010Multatuli en W.A. Paap
jun 2010Herman de Man: Jood onder de boeren
mei 2010Herman de Man: ik ben een Jood
mei 2010Carry van Bruggen: een moedige Jodin
mei 2010Carry van Bruggen: De verlatene
apr 2010Carry van Bruggen: Seideravond
apr 2010Izak de Haan
apr 2010Carry van Bruggen
apr 2010Franz Baermann Steiner: Gebet im Garten
mrt 2010Franz Baermann Steiner: Praag, Jeruzalem, Oxford
mrt 2010Assaf Gavron
mrt 2010Celan en Bachmann (2)
mrt 2010Celan en Bachmann (1)
feb 2010Georg Hermann, een beschaafde Duitse Jood
feb 2010Heinz Liepmann bestraft
feb 2010Tussen orthodoxie en assimilatie
jan 2010Soma Morgenstern in de vergeethoek
jan 2010Hooligan in Roemenië
jan 2010Nogmaals Feuchtwanger
jan 2010Het succes van Feuchtwanger
dec 2009Paul Hellmann, medeaanklager
dec 2009Lezen over Auschwitz
nov 2009Ernst Weiss
nov 2009Bruno Schulz
nov 2009De zwarte zwaan van Israël
okt 2009Kafka en Else Lasker-Schüler
okt 2009Rahel Varnhagen
okt 2009Jacob Israël de Haan
okt 2009Noem het slaap
okt 2009Ongemakkelijk
sep 2009Bernard Malamud
sep 2009Leo Perutz
sep 2009De kant van Jeanne Weil
sep 2009De familie Pringsheim
aug 2009Simone Veil
aug 2009Grete Weil
jun 2009Heinrich Heine
jun 2009Ferrara
mei 2009Imre Kertész
mei 2009Aharon Appelfeld
mei 2009Joseph Roth (2)
apr 2009Joseph Roth (1)
apr 2009Zoektochten
mrt 2009Tegen het vergeten
mrt 2009Jeruzalem stond om ons heen
mrt 2009Berditsjev
mrt 2009Engführung
feb 2009Het lezen van Celan
feb 2009Moederland woord
feb 2009Abraham Sonne
feb 2009Canetti en het jodendom
jan 2009Dora Diamant
jan 2009Kafka en het zionisme
jan 2009Canon