inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry Polak

Harry Polak (1947), psycholoog, was tot zijn pensionering in 2012 kwaliteitsadviseur in de geestelijke gezondheidszorg. Als voorzitter van de dialoogcommissie van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam was hij een belangrijke en graag geziene bruggenbouwer. In maart 2016 maakten Harry en zijn vrouw alija. Ze wonen nu in Herzliya.

vrijdag 12 januari 2018

Met de meeste krappe meerderheid van 58 tegen 57 stemmen heeft de Knesset dinsdagmorgen een controversiële wet aangenomen die de landelijke overheid de mogelijkheid geeft gemeentes te overrulen die winkels toestemming geven op sjabbat open te zijn.

Minister Arjeh Deri van de ultra-orthodoxe Shaspartij, die aan de regering Netanjahoe deelneemt, heeft zijn zinnen gezet op het bewaken van de sjabbatrust. Er was eerder flink veel gedoe over het werken aan het spoor op de wekelijkse Joodse rustdag. De spoorwegen gaven aan dat het nodig was het onderhoud in het weekend te laten plaatsvinden ter voorkoming van stremmingen tijdens de werkdagen. Ook werden er werkzaamheden verricht aan de nieuwe spoorlijn die Jeruzalem en Tel Aviv met elkaar moet gaan verbinden. Er is weliswaar al een spoorlijn tussen Israëls hoofdstad en de meest mondaine, aan zee gelegen stad van dit land, doch dat is een boemeltje. De nieuwe spoorlijn moet voor een supersnelle verbinding zorgen.

Aan de discussie over het spoor is min of meer een eind gemaakt door af te spreken dat er alleen aan het spoor mag worden gewerkt als de veiligheid in het geding is. Pikoeach nefesj heet dat. Als het leven in gevaar komt, mag je sjabbatwetten overtreden.

De supermarktwet is een gebaar van de Likoed van Netanjahoe naar de ultra-orthodoxie. In ruil daarvoor blijven ze in de regering, waardoor Netanjahoe verder kan met zijn meest rechtse kabinet sinds de oprichting van de staat, als ik de journalisten mag geloven. De partij van Liberman, Israel Betenoe, die deel uitmaakt van de regeringscoalitie, moet niks hebben van de supermarktwet. Die heeft tégen gestemd. Voor de Russische achterban van Liberman is de sjabbat niet zo heilig en winkelsluiting vinden zij alleen maar lastig. Als je doordeweeks hard werkt, moet je toch op enig moment boodschappen doen. Op vrijdag als je een vijfdaagse werkweek hebt óf op sjabbat, als je ook op vrijdag werkt.

Om potentiële tegenstemmers te paaien, mogen benzinestations hun kleine supermarkten openhouden. Plus dat in Tel Aviv niet wordt getornd aan de huidige openstelling van winkels, zo is beloofd. Bij eerdere discussies was dat nog niet zo zeker.

De naderende stemming over de supermarktwet werd een paar keer aangehouden, omdat de meerderheid zeer krap dreigde te worden vanwege het niet meedoen van de partij van Liberman. Enkele parlementsleden die vóór zouden stemmen, zouden namelijk verstek laten gaan vanwege familieomstandigheden. Daardoor zou aanvaarding van de wet in gevaar komen. En daarmee ook de regering Netanjahoe, want het is Arjeh Deri menens met die wet. Die geeft hem straks als minister van Binnenlandse Zaken de bevoegdheid gemeentelijke bepalingen inzake openstelling op sjabbat opzij te zetten. En geloof me, dat gaat hij doen. Hij heeft toegezegd – als ik het goed heb begrepen – reeds bestaande openstellingen niet terug te zullen draaien. Doch Deri is nogal onbetrouwbaar in de ogen van veel Israëli’s, dus dat is afwachten. Wat er dan gebeurt, is onzeker. Wordt sluiting afgedwongen? Komt er dan verzet? De eerste voortekenen zag ik al in onze buurtwinkel, waar een affiche is geplaatst met de tekst: “Ook hier geopend op sjabbat – Vrij Herzliya”.

Veel gemeenten vinden openstelling van groot belang (overigens is in de Arabische sector alles open, die staat buiten deze interne Joodse discussie). Het gros van de Israëli’s is behoorlijk seculier, zij het vaak wel traditioneel. Door veel Israëli’s wordt bijvoorbeeld met Pesach de seder gevierd (wat neerkomt op racen door de Haggada, het Pesachverhaal) en op sjabbat zoekt men elkaar op vanwege de gezelligheid, net zoals je de auto laat staan op Jom Kipoer (Grote Verzoendag).

Voor dat laatste is niet eens een wet nodig. Het is een stilzwijgende afspraak van Israëli’s om degenen die Jom Kipoer vastend in sjoel doorbrengen niet voor het hoofd te stoten. En zo’n autoloze dag is bovendien leuk voor de kinderen, die met hun fietsen of rolschaatsen en dergelijke de rijweg overnemen.

Toen wij neerstreken in het deel van Herzliya dat grenst aan Ra’anana, bleek tot onze verrassing de kleine supermarkt beneden ons op sjabbat gewoon open te zijn, evenals een klein winkelcentrum met allerlei winkels aan de rand van Ra’anana. Dat ligt voor ons op loopafstand. Sterker nog: in Herzliya heeft men er geen probleem mee dat de grote kenjon (het grote overdekte, airconditioned winkelcentrum met meerdere verdiepingen, zoals je die zoveel hebt in dit land met zijn hete zomers) open is. Niet op vrijdagavond, maar wel overdag op sjabbat. Kom daar maar eens om in Ra’anana, daar is de kenjon grotendeels dicht, want de religieuzen liggen dwars in de gemeenteraad.

Er moet toch uit te komen zijn met elkaar. Er is al een groep bestaande uit oud-generaals en een voormalige minister, Pnima genaamd, die een soort van nationale discussie heeft voorgesteld over deze sjabbatwet. Voor de één is het immers een heilige rustdag, voor de ander een vrije dag om te doen en laten waar je zin in hebt, desnoods een klein boodschapje als je iets vergeten bent.

Israël zal zeker geen tweede Iran worden met ultrareligieuze dwingelandij. Maar de ultra-orthodoxie houdt het land wel flink in zijn greep door – onder andere – steeds te wijzen op de zogenaamde status quo van Ben Goerion bij de oprichting van de staat. Toen werd afgesproken om in religieus opzicht de situatie van toen te bevriezen. Ondertussen is er van alles veranderd, dus hoezo status quo? Zoeken naar een nieuwe status quo met respect voor elkaars levenswijze lijkt me wel het minste wat dit land en zijn bewoners te doen staat.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Dimitri
aug 2019Chidoesj strijdt verder voor gelijke rechten
jul 2019Doorbraak voor non-orthodoxie via strijdkrachten
jun 2019Op vredespad – tegen beter weten in?
jun 2019Sjabbat is geen zondag
mei 2019Verkiezingsdebat: in Nederland wel, in Israël niet
mei 2019Hoogste tijd voor Gaza 4.0
mei 2019Erfgenamen
apr 2019Verkiezingen voor de 21ste Knesset
mrt 2019Vlinders
mrt 2019Habrigada hajehoediet (הבריגדה היהודית)
mrt 2019Brabants bont
feb 2019Einat Wilf
feb 2019Longontsteking
jan 2019De gan
jan 2019Nazareth
dec 2018Conserverende aanslag
nov 2018De 30ste november
nov 2018Stadsparken
nov 2018Bitoeach sioedi (ביתוח סיעודי)
okt 2018Lokale verkiezingen
okt 2018Herzliya - Amsterdam v.v.
sep 2018Laat de UNRWA opgaan in de UNHCR
sep 2018Bezeq is niet HOT
aug 2018Israël als natiestaat
aug 2018Aardbevingen
jul 2018Familiebezoek
jul 2018Nederlanders over de grens
jun 2018Op stap naar Spanje
jun 2018Films en nieuws kijken
jun 2018Nederlandse taalles in Israël
mei 2018De Giro d’Italia en nog wat
mei 2018Jom Ha Sjoa
apr 2018Dialoog
mrt 2018Het huurcontract
feb 2018Oelpan (Hebreeuws les) – de volgende klas en nog wat
jan 2018Winkelsluitingswet
dec 2017Witgoed
nov 2017Geoefende analfabeten
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
jan 2017Oelpan
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija