inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry Polak

Harry Polak (1947), psycholoog, was tot zijn pensionering in 2012 kwaliteitsadviseur in de geestelijke gezondheidszorg. Als voorzitter van de dialoogcommissie van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam was hij een belangrijke en graag geziene bruggenbouwer. In maart 2016 maakten Harry en zijn vrouw alija. Ze wonen nu in Herzliya.

vrijdag 4 mei 2018

In Nederland heb ik een paar keer de 4 mei-herdenking in de Nieuwe Kerk meegemaakt. Je komt er alleen in met een uitnodiging. De vereniging JONAG (Joodse Naoorlogse Generatie) kreeg altijd twee toegangskaarten. Die werden elk jaar over andere bestuursleden verdeeld. De laatste keer dat ik de herdenking in de Nieuwe Kerk en op de Dam meemaakte was in 2015. Ongeveer een jaar voordat we naar Israël vertrokken. Daarom vond de secretaris van JONAG, Mirjam Kervers z.l., dat ik samen met mijn vrouw mocht gaan. Als bijzondere herinnering aan Nederland, zei ze liefdevol. De te vroeg overleden Mirjam wist als geen ander hoe vaak ik van huis was geweest voor JONAG en daarom wilde ze wat terugdoen voor mijn vrouw.

Het waren altijd hele plechtige herdenkingen. De programmering had een vrij vast stramien. Er was altijd een min of meer bekende Nederlander die een voordracht hield. Daar hield je in ieder geval een mooi boekje aan over. En afhankelijk van de spreker en het onderwerp ook iets om over na te denken. Er was altijd muziek, niet zelden in de vorm van een koor. De krijgsmacht was present via een geestelijk verzorger die het ‘Onze Vader’ uitsprak of iets anders, passend bij de denominatie van de geestelijke in uniform. Zo maakte ik mee dat rabbijn Menno ten Brink onder meer het ‘Kaddisj’ uitsprak. Ik had voor die gelegenheid mijn keppel meegenomen en heb die toen even opgezet. Eigenlijk had ik ook moeten gaan staan, maar dat durfde ik niet, want iedereen bleef zitten, ook het koninklijk paar. Dus als ik was gaan staan, had ik vast een of ander protocol verstoord …

Ik heb via een andere bestuursfunctie van vrij dichtbij de discussie meegemaakt over de tekst die bij de kranslegging op de Dam wordt uitgesproken. Het heeft flink wat overredingskracht gekost, doch inmiddels wordt ronduit gezegd dat er een krans wordt gelegd voor “de meer dan 100.000 Joden, Roma en Sinti die werden vervolgd en vermoord in concentratie- en vernietigingskampen enkel en alleen om wie ze waren.”

Voor mij was 4 en 5 mei belangrijk, hoewel er geen heel directe familie is omgebracht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Mijn grootouders van vaderskant waren al voor de oorlog overleden en mijn ouders hebben de oorlog niet in Europa meegemaakt. Een tante, zus van mijn vader, zat ondergedoken in België en een neef van mijn vader wist onder te duiken in Utrecht. Beiden hebben het gelukkig overleefd. Van wat verder afstaande familie kan dat niet worden gezegd, zag ik toen ik een tijdje geleden aan de gang ging met het opzetten van een stamboom. Zij krijgen een naam op het
Namenmonument
, opdat zij niet vergeten worden. Ik heb een naam van grootmoederskant geadopteerd (Mina, één van de Wafelmannen die zijn vermoord door de nazi’s en hun handlangers). Dat ga ik ook nog doen voor een familielid van de kant van mijn grootvader, een Polak dus.

De meest belangrijke herdenking voor mij was altijd de Jom HaSjoa-herdenking van de Joodse gemeenschap in de Hollandsche Schouwburg. Niet besloten en ook voor de rest heel anders dan de formele nationale herdenking op de Dam. Die laatste was zeker emotioneel, doch in de Hollandsche Schouwburg was de emotie pas echt voelbaar. Onder andere door de plek. Het was een voorportaal van de absolute hel in het oosten, via Westerbork. Je besefte dat je daar stond met degenen die het hadden overleefd en met hun nageslacht, net als ik van ná de Sjoa. In de Hollandsche Schouwburg voelde je je één met elkaar als Joden. Op de Dam kwamen allerlei groepen bijeen om hun leed te delen; het was zonder twijfel gedeelde smart, alleen veel afstandelijker. Niettemin heel belangrijk voor Nederland als land en als natie, inclusief minderheden, de nieuwe Nederlanders.

In Israël wordt Jom HaSjoa genoemd “Dag van de herinnering aan de Sjoa en het heldendom” (Jom lezikaron lasjoa velagvoera). Dat hoorde ik voor het eerst van een Israëlische ambassadeur die in de Hollandsche Schouwburg sprak en zich er wat over had verbaasd hoe de herdenkingsdag in Nederland wordt aangeduid. Hij had natuurlijk gelijk. Jom Hasjoa vehaGevoera werd ingesteld ter herinnering aan de opstand in het Getto van Warschau. Israëli’s zouden er niet aan moeten denken zich de Sjoa alleen maar te herinneren als nederlaag. Want dat ís de Sjoa. Immers, één op de twee Europese Joden en één op de drie de Joden in de wereld werd vermoord. Voor Israëli’s is het van levensbelang de wil om terug te vechten en het koesteren van hoop te benadrukken. Wie zal hen dat kwalijk kunnen nemen? Zonder die levenshouding was het land allang verdwenen.

Al voor onze alia hadden we meegemaakt hoe nagenoeg iedereen in Israël bij het loeien van de sirenes (om tien uur) twee minuten stilstaat. Ook op de snelweg wordt gestopt en gaan de meeste inzittenden naast de auto staan. Bussen stoppen eveneens en veel passagiers gaan naar buiten, hebben we aan den lijve ervaren. Het is indrukwekkend hoe de herinnering aan de Sjoa het land in zijn greep houdt. Radio en televisie, kranten, het staat allemaal in het teken van wat het Joodse volk doormaakte tijdens de Sjoa, de waanzinnige volkerenmoord in het beschaafde Europa, die volstrekt uniek mag worden genoemd door het industriële en mensonterende karakter ervan.

Dit jaar maakten we de herdenking van de Sjoa mee georganiseerd door Elah en de IOH, de vereniging van Nederlandse Joden in Israël. Het was vlakbij waar we wonen. Een indrukwekkende bijeenkomst. In dat opzicht vergelijkbaar met de Hollandsche Schouwburg. Doch in Israël voelt het anders aan. In ieder geval voor mij. In Nederland was het altijd loodzwaar, hier op zichzelf niet minder, doch je beseft terdege dat je in Israël bent, wat je kan zien als het Joodse antwoord op de Sjoa. Geen wraak, wel veerkracht. Dóórgaan na de Grote Ramp, omdat Joden als opdracht hebben het Jodendom te doen voortleven en iets van het leven te maken.

Net zoals je in Nederland een nationale herdenking hebt op 4 en 5 mei, een herdenking die dus in het teken van de natie en het land staat, heb je hier naast Jom HaSjoa (vehaGvoera) Jom Hazikaron en Jom Haätsmaoet. Ook op Jom Hazikaron loeien sirenes (11 uur), om het land en zijn bewoners eraan te herinneren dat er meer dan twintigduizend mannen en vrouwen gevallen zijn voor Israëls onafhankelijkheid en daarna. In Nederland wordt één oorlog herdacht (plus de politionele acties, strijd in Korea en vredesmissies daarna), in Israël worden vele oorlogen herdacht. En dat in de wetenschap dat het nog niet is afgelopen. Iran is vastbesloten dit land te vernietigen, en Iran is niet de enige.

In een poging de strijd tussen Palestijnen en Israël een andere wending te geven werd er op Jom Hazikaron voor de dertiende keer een aparte bijeenkomst georganiseerd in Tel Aviv. Daar werden niet alleen de Israëlische doden herdacht, er werd ook stilgestaan bij de doden aan Palestijnse kant. Het deed me echter denken aan de felle discussies in Nederland over de vraag of de tijd was gekomen om samen met de Duitsers te herdenken op de Dam. Nederland is nog niet zo ver, hoewel Duitsland inmiddels een goede buur is geworden. Israël is er ook nog lang niet aan toe om op Jom Hazikaron aandacht te besteden aan wat Palestijnen de Nakba noemen. Zolang dit soort initiatieven alleen nog maar aan de Israëlische kant van de grens kunnen plaatsvinden, zo lang is naar mijn idee de tijd nog lang niet rijp voor gezamenlijk herdenken. Ondanks hele goede bedoelingen.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Dimitri
aug 2019Chidoesj strijdt verder voor gelijke rechten
jul 2019Doorbraak voor non-orthodoxie via strijdkrachten
jun 2019Op vredespad – tegen beter weten in?
jun 2019Sjabbat is geen zondag
mei 2019Verkiezingsdebat: in Nederland wel, in Israël niet
mei 2019Hoogste tijd voor Gaza 4.0
mei 2019Erfgenamen
apr 2019Verkiezingen voor de 21ste Knesset
mrt 2019Vlinders
mrt 2019Habrigada hajehoediet (הבריגדה היהודית)
mrt 2019Brabants bont
feb 2019Einat Wilf
feb 2019Longontsteking
jan 2019De gan
jan 2019Nazareth
dec 2018Conserverende aanslag
nov 2018De 30ste november
nov 2018Stadsparken
nov 2018Bitoeach sioedi (ביתוח סיעודי)
okt 2018Lokale verkiezingen
okt 2018Herzliya - Amsterdam v.v.
sep 2018Laat de UNRWA opgaan in de UNHCR
sep 2018Bezeq is niet HOT
aug 2018Israël als natiestaat
aug 2018Aardbevingen
jul 2018Familiebezoek
jul 2018Nederlanders over de grens
jun 2018Op stap naar Spanje
jun 2018Films en nieuws kijken
jun 2018Nederlandse taalles in Israël
mei 2018De Giro d’Italia en nog wat
mei 2018Jom Ha Sjoa
apr 2018Dialoog
mrt 2018Het huurcontract
feb 2018Oelpan (Hebreeuws les) – de volgende klas en nog wat
jan 2018Winkelsluitingswet
dec 2017Witgoed
nov 2017Geoefende analfabeten
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
jan 2017Oelpan
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija