inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry Polak

Harry Polak (1947), psycholoog, was tot zijn pensionering in 2012 kwaliteitsadviseur in de geestelijke gezondheidszorg. Als voorzitter van de dialoogcommissie van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam was hij een belangrijke en graag geziene bruggenbouwer. In maart 2016 maakten Harry en zijn vrouw alija. Ze wonen nu in Herzliya.

vrijdag 12 juli 2019

De Israëlische strijdkrachten (IDF) zijn een volksleger (al valt daar wel iets op af te dingen). Anders dan in Nederland bestaat hier nog steeds dienstplicht. Iedere Israëlische jongere moet in beginsel op zijn achttiende het leger in: jongens tegenwoordig doorgaans twee jaar en acht maanden, meisjes twee jaar. Daarna kan nog sprake zijn van jaarlijks op herhaling gaan, wat afhankelijk is van de eenheid waar men heeft gediend. In Nederland is de algehele dienstplicht in 1997 afgeschaft. Daarmee werd het Nederlandse leger een beroepsleger.

Op de zojuist genoemde regel voor algehele dienstplicht zijn twee grote uitzonderingen: ultraorthodoxe jongeren zijn vrijgesteld van militaire dienst en Arabische Israëli’s hoeven eveneens het leger niet in. Reden voor de laatstgenoemde uitzondering is dat ze mogelijk tegenover familie kunnen komen staan in het geval van oorlog, en familie is heilig, dus hoe betrouwbaar kunnen ze dan zijn als soldaat. Arabische Israëli’s mógen wel het leger in als ze het zouden willen en er zijn er ook die dat doen, tegen de stroom in. Het wordt ze meestal niet in dank afgenomen in de eigen gemeenschap. Dat is zeker het geval voor Arabische Israëli’s van islamitische huize, voor christelijke Arabieren ligt het enigszins minder moeilijk. Druzen, die ook Arabisch zijn, gaan per definitie wél het leger in, want Druzen zijn loyaal aan de staat waarin ze wonen. Ook voor bedoeïenen gold dat in hoge mate, maar in die kring schijnt het animo geringer te zijn geworden vanwege radicalisering.

Er vindt een groeiende nationale discussie plaats over de vrijstelling voor de charediem (de ultraorthodoxen), die nog stamt uit de beginperiode van de staat Israël. Toen ging het om een klein aantal ultragelovige jongeren, nu om veel meer. Uiteraard zijn zij tegen. Ze gaan liever studeren op een jesjiwa (een Talmoedschool) met een redelijke studiebeurs, dan het land verdedigen tegen een lage soldij. Zelf zien zij dat anders. Zij beschouwen Talmoedstudie en het dienen van de Allerhoogste als een soort landsverdediging. Leuk en aardig, maar de vijand op het slagveld laat zich daardoor niet imponeren. Zonder sterk leger was Israël als Joodse staat al lang van de aardbodem verdwenen, ondanks de dagelijkse Talmoedstudie van de charediem. Er is een kleine groep nationalistische charediem die Talmoedstudie combineert met dienen in het leger. Zij hechten meer aan het woord van hun rabbijnen dan aan opdrachten van legercommandanten, dus in dat opzicht zijn het geen heuse soldaten.

De roep onder de Israëlische bevolking (vooral vanuit Russische kring) om charedische jongeren niet langer vrij te stellen van militaire dienstplicht is begrijpelijk, maar wat moet je met die lui in het leger als ze een amper een geweer willen vasthouden. Er zijn echter andere, hele nuttige vormen van nationale dienstplicht dan in het leger gaan, bijvoorbeeld werken in de zorg. Zo stel ik me voor.

In het leger worden, net zoals bij andere staatsinstituties, de orthodoxe regels aangehouden vanwege het gentleman’s agreement uit het begin van de staatsvorming, de status quo. Ben-Goerion voorzag een lange en moeizame discussie tussen orthodoxen en seculieren en stelde toen een status quo voor, in feite neerkomend op een orthodox monopolie als het om religieus Jodendom gaat.

Daarom geen of nauwelijks openbaar vervoer op sjabbat en andere feestdagen, kasjroet bij overheidsinstanties en vrijheid van (religieus) onderwijs. Een heet hangijzer samenhangend met de status quo is voorts dat alle Joodse huwelijken en scheidingen lopen via het orthodoxe rabbinaat, dat strikt de regels van de halacha (Joodse wet) aanhoudt als het gaat om de vraag of iemand Joods is.


De status quo-brief uit 1947 van Ben Goerion. Van: Hamodia, the Daily Newspaper of Torah Jewry

Als er in het leger iemand moet worden begraven, wordt de orthodoxe ritus gevolgd. Daarin gaat nu verandering komen en dat werd tijd ook. Die aangekondigde verandering is te danken aan het volhardende werk van de organisatie Chidoesj. Die ijvert al jaren voor religieuze en andere gelijkberechtiging. Over niet al te lange tijd, zo heeft het leger toegezegd, wordt de wens van de overleden soldaat geëerbiedigd als hij of zij een niet-orthodoxe begrafenisplechtigheid of zelfs een seculiere begrafenis verlangde. Ook zal er dan ruimte worden gegeven aan vrouwelijke rabbijnen van liberale huize. Het is een zeer gerechtvaardigd besluit, want als iemand bereid is zijn of haar leven te geven voor de gemeenschap (het hoogste offer) dan mag die gemeenschap wel wat terug doen. Het leger heeft gezegd dat er een mogelijkheid moet zijn om uitzonderingen toe te passen, doch daar zal minimaal gebruik van worden gemaakt. Het is eigenlijk triest dat dit er pas is doorgekomen, omdat met een rechtszaak werd gedreigd. Het leger wilde het niet zover laten komen en heeft daarom de toezegging bij een hoorzitting voorafgaand aan een proces gedaan.


Van: website Hiddush, for religious freedom and equality

Het is hoopgevend voor vrijheid van godsdienst voor álle Joden. In Israël worden echter wel meer zaken beloofd die uiteindelijk, als puntje bij paaltje komt, geen doorgang vinden. Eerst zien dan geloven!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2019Ontheemd
sep 2019Na de verkiezingen
sep 2019Jong geleerd
aug 2019ING-belevenissen
aug 2019Dimitri
aug 2019Chidoesj strijdt verder voor gelijke rechten
jul 2019Doorbraak voor non-orthodoxie via strijdkrachten
jun 2019Op vredespad – tegen beter weten in?
jun 2019Sjabbat is geen zondag
mei 2019Verkiezingsdebat: in Nederland wel, in Israël niet
mei 2019Hoogste tijd voor Gaza 4.0
mei 2019Erfgenamen
apr 2019Verkiezingen voor de 21ste Knesset
mrt 2019Vlinders
mrt 2019Habrigada hajehoediet (הבריגדה היהודית)
mrt 2019Brabants bont
feb 2019Einat Wilf
feb 2019Longontsteking
jan 2019De gan
jan 2019Nazareth
dec 2018Conserverende aanslag
nov 2018De 30ste november
nov 2018Stadsparken
nov 2018Bitoeach sioedi (ביתוח סיעודי)
okt 2018Lokale verkiezingen
okt 2018Herzliya - Amsterdam v.v.
sep 2018Laat de UNRWA opgaan in de UNHCR
sep 2018Bezeq is niet HOT
aug 2018Israël als natiestaat
aug 2018Aardbevingen
jul 2018Familiebezoek
jul 2018Nederlanders over de grens
jun 2018Op stap naar Spanje
jun 2018Films en nieuws kijken
jun 2018Nederlandse taalles in Israël
mei 2018De Giro d’Italia en nog wat
mei 2018Jom Ha Sjoa
apr 2018Dialoog
mrt 2018Het huurcontract
feb 2018Oelpan (Hebreeuws les) – de volgende klas en nog wat
jan 2018Winkelsluitingswet
dec 2017Witgoed
nov 2017Geoefende analfabeten
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
jan 2017Oelpan
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija