inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry Polak

Harry Polak (1947), psycholoog, was tot zijn pensionering in 2012 kwaliteitsadviseur in de geestelijke gezondheidszorg. Als voorzitter van de dialoogcommissie van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam was hij een belangrijke en graag geziene bruggenbouwer. In maart 2016 maakten Harry en zijn vrouw alija. Ze wonen nu in Herzliya, vlakbij twee van hun drie dochters, Israëlische schoonzonen en kleinkinderen.

vrijdag 8 mei 2020

Al geruime tijd wordt in Israël gesproken over de zogeheten ‘Franse wet’. In Frankrijk is het zo geregeld dat een president niet kan worden vervolgd zolang hij in functie is. Dat kwam de toenmalige politicus Jacques Chirac in 2002 goed uit, toen hij zich opnieuw kandidaat stelde voor het presidentschap. Hij was al president vanaf 1995. Rond zijn herverkiezing ontstond opschudding vanwege corruptieschandalen uit de tijd dat Chirac nog burgemeester van Parijs was. Dat kon pas juridisch worden aangepakt ná het aftreden van Chirac. Hij werd toen veroordeeld tot twee jaar voorwaardelijk.

Immuniteit zou ook de door justitie veelgeplaagde premier Netanjahoe prima van pas komen. Als ik het goed heb begrepen, heeft Israël nog niet zo’n Franse wet en wordt er vrij schimmig over gedaan of zo’n wetsvoorstel er nu wel of niet zal komen. Het zal Bibi niet meer helpen, want hij is reeds in staat van beschuldiging gesteld (de datum van zijn rechtszaak is vanwege corona uitgesteld van medio maart naar eind mei). Tenzij de wet met terugwerkende kracht gaat gelden. Dat zou wat vreemd zijn, maar in de politiek kan veel. Zeker in dit land.

Netanjahoe hangt nog iets anders boven het hoofd. Er zijn petities ingediend bij het Hooggerechtshof om onder andere te voorkomen dat een in staat van beschuldiging gestelde politicus überhaupt een formatieopdracht kan krijgen om een kabinet samen te stellen. En dat speelt nu, nadat Gantz er niet in is geslaagd op tijd een regering te formeren. Gantz heeft wel op het nippertje met Netanjahoe een akkoord bereikt dat zij samen met andere partijen een soort noodregering gaan formeren om aan de coronacrisis het hoofd te bieden. Daarbij mag Netanjahoe als eerste premier worden, na anderhalf jaar komt Gantz aan de beurt. Dat vereist een wetswijziging van een van de basiswetten die met elkaar een soort grondwet vormen.

Op zondag 3 en maandag 4 mei hield het Hooggerechtshof een hoorzitting over de ingediende petities die op tv te volgen was (niet voor mij overigens). Interessant punt is dat gewone ministers volgens de Israëlische wet moeten aftreden als ze worden vervolgd. Dus waarom zou dat niet voor een premier gelden? Er is zelfs een president afgetreden (Katsav) vanwege een zeer waarschijnlijke veroordeling. Netanjahoe moet er niet aan denken en heeft al gedreigd met nieuwe verkiezingen als het Hooggerechtshof de coalitie van hem en Gantz op legale gronden dwarsboomt.

Onlangs las ik in de Israëlische media ook iets over de ‘Norwegian Law’. In dit geval gaat het echter om een wet die de parlementaire democratie eerder zal versterken, in tegenstelling tot de Franse immuniteitsregel die een leidende politicus ongeveer heilig verklaart.

In Nederland houdt men zo strikt mogelijk vast aan de scheiding der machten (de trias politica) van Montesquieu. Het parlement is formeel de wetgevende macht, de regering voert uit en de onafhankelijke rechter toetst aan de hand van wetten. In werkelijkheid loopt er wel een en ander door elkaar heen. De regering ontwerpt immers veel wetten, zij het dat het parlement daarover het laatste woord heeft. Voorts staat het justitiële apparaat niet geheel los van de minister van Justitie via het Openbaar Ministerie.

In Nederland geldt het dualisme, dat wil zeggen dat het parlement tegenover de regering staat om zijn controlerende taak goed te kunnen uitoefenen. Ook daar valt wel wat op af te dingen, want de regerende partijen in het parlement zijn gebonden aan het regeerakkoord.

In Israël zijn regering en parlement meer met elkaar vervlochten. Dat geldt eveneens voor Engeland en … Noorwegen (monistisch systeem). In de drie laatstgenoemde landen wordt de regering in beginsel samengesteld uit de gekozen parlementsleden. Dat is op zich heel democratisch, want anders is het denkbaar dat een regering (mede) wordt samengesteld uit niet-gekozen politici. Alleen wordt het dualistisch principe, dat van groot belang is voor een sterk parlement, losgelaten als ministers na hun benoeming parlementslid blijven. Dat is Nederland slechts kort het geval na de verkiezingen gedurende de formatieperiode. Als de regering eenmaal is samengesteld, kan een minister niet langer parlementslid zijn. Dat wordt gezien als onverenigbaarheid van functies.

Vroeger gold het monisme in Nederland op gemeentelijk (en provinciaal niveau): het college van burgemeester en wethouders werd uit de gemeenteraad samengesteld en wethouders bleven raadslid. Dat is in 2002 veranderd vanwege het principe van het dualisme. Wethouders maken géén deel meer uit van de raad, de plekken die zij achterlaten, worden door anderen op de kieslijst opgevuld.

Terug naar Israël. Daar gaat een monsterregering ontstaan. Qua omvang in ieder geval. Het grootste kabinet sinds het ontstaan van het land: op den duur 36 ministers en nog 16 onderministers. Dat betekent dat de parlementsfractie van Kachol Lavan gaat leeglopen als de leden minister worden. Dankzij de regel uit Noorwegen mag een minister zijn of haar Knessetzetel opgeven, doch zij zijn daar niet toe verplicht. (Per fractie één vervanging of meer, of zelfs alle, dat is mij niet duidelijk). Op die manier kan er een vervanger komen, zodat de Knesset min of meer op sterkte blijft. Die wel moet terugtreden als de minister aftreedt en zijn Knessetzetel opeist, want hij of zij is tenslotte gekozen.

De ‘Noorse regel’ werd al in 2015 aangenomen, maar tot nog toe schijnt er slechts spaarzaam gebruik van te worden gemaakt. Menig minister houdt om allerlei redenen van het Knessetpluche en laat zijn of haar Knessetzetel niet los. Monisme troef dus.

PS: Na inlevering van dit stukje las ik dat het Hooggerechtshof groen licht heeft gegeven aan Netanjahoe en de deal tussen hem en Gantz.

   Deel dit bericht: Facebook  Facebook

Reacties

H. de Jong

vrijdag 8 mei 2020
Geachte heer Polak, beste Harry,
veel dank voor deze glasheldere uitleg! E.e.a. is vanuit Nederland vaak lastig te volgen.
H. de Jong

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2020BINGO!
jun 2020Aangenaam is anders
mei 2020Opnieuw op huizenjacht
mei 2020De Franse en de Noorse wet
apr 2020Zeventig plus
apr 2020Israël in coronatijd
mrt 2020De Verenigde Lijst
mrt 2020Hoofddoek
feb 2020Nog vier maanden
feb 2020Nog steeds geen huis
jan 2020Nieuw huis?
jan 2020Met Raoul en Frans struikelend door het Joodse land
dec 2019Verkiezingen 3.0
dec 2019Verhuizen
nov 2019Thessaloniki
nov 2019Wasmachineleed
okt 2019Cultuurverschillen van klein tot groot
okt 2019Ontheemd
sep 2019Na de verkiezingen
sep 2019Jong geleerd
aug 2019ING-belevenissen
aug 2019Dimitri
aug 2019Chidoesj strijdt verder voor gelijke rechten
jul 2019Doorbraak voor non-orthodoxie via strijdkrachten
jun 2019Op vredespad – tegen beter weten in?
jun 2019Sjabbat is geen zondag
mei 2019Verkiezingsdebat: in Nederland wel, in Israël niet
mei 2019Hoogste tijd voor Gaza 4.0
mei 2019Erfgenamen
apr 2019Verkiezingen voor de 21ste Knesset
mrt 2019Vlinders
mrt 2019Habrigada hajehoediet (הבריגדה היהודית)
mrt 2019Brabants bont
feb 2019Einat Wilf
feb 2019Longontsteking
jan 2019De gan
jan 2019Nazareth
dec 2018Conserverende aanslag
nov 2018De 30ste november
nov 2018Stadsparken
nov 2018Bitoeach sioedi (ביתוח סיעודי)
okt 2018Lokale verkiezingen
okt 2018Herzliya - Amsterdam v.v.
sep 2018Laat de UNRWA opgaan in de UNHCR
sep 2018Bezeq is niet HOT
aug 2018Israël als natiestaat
aug 2018Aardbevingen
jul 2018Familiebezoek
jul 2018Nederlanders over de grens
jun 2018Op stap naar Spanje
jun 2018Films en nieuws kijken
jun 2018Nederlandse taalles in Israël
mei 2018De Giro d’Italia en nog wat
mei 2018Jom Ha Sjoa
apr 2018Dialoog
mrt 2018Het huurcontract
feb 2018Oelpan (Hebreeuws les) – de volgende klas en nog wat
jan 2018Winkelsluitingswet
dec 2017Witgoed
nov 2017Geoefende analfabeten
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
jan 2017Oelpan
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija