inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

vrijdag 4 januari 2013

Vorig jaar zag ik de speelfilm Lemaleh et hachalal, in de Engelse vertaling Fill the void (volgens mij moet het ‘Filling the void’ zijn, maar nou ja). Het is het debuut van de ultra-orthodoxe cineaste Rama Burshtein. De film scoorde zeven Ophirs, Israëlische equivalenten van de Oscar, en was Israëls inzending voor de Academy Award voor beste buitenlandse film. Hij is overigens uit de race gevallen. Het is het verhaal van Shira, een 18-jarig chassidisch meisje, voor wie al een partner is uitgezocht, een jongeman met goede religieuze vooruitzichten. Ze heeft hem eenmaal van een afstand gezien, in de supermarkt en is opgewonden over het vooruitzicht met hem te trouwen. Maar door een drama in de familie staat deze verbintenis op de tocht. Haar oudere getrouwde zus, die zwanger is, sterft als de baby te vroeg wordt geboren. In de film wordt langzamerhand duidelijk dat Shira moet kiezen tussen haar eigen wens en haar loyaliteit aan de familie waaruit ze voortkomt ...

Ik heb de film twee keer gezien, niet omdat hij zo lang of ingewikkeld is, of een heftige actiefilm. Integendeel, alles speelt zich af in hetzelfde milieu, vrij statisch, en toch zit er een enorme spanning in. “De film is gemaakt met mijn bloed,” zegt de 45-jarige Burshtein die pas op latere leeftijd vroom werd. “Ik leefde ooit een leven zonder enige remmen,” zegt ze in een interview met Ha’aretz (2 november 2012). “Nadat ik religieus werd ging ik een diepe stilte binnen. Niet omdat ik mezelf daartoe dwong; ik had gewoon niets te zeggen. Ik was zo in de ban van de Tora, al het andere was daarbij vergeleken bleek en ongevormd.” De foto in de krant toont een mollige charedi vrouw van middelbare leeftijd, de haren bedekt met een soort tulband, lange rok, mouwen tot over de elleboog. Ze wilde de film maken omdat ze een andere film over ultra-orthodoxen een aanfluiting vond, die alleen de buitenkant liet zien. (Ik gok er op dat die andere film ‘Ushpizin’ was, een komedie die zich afspeelt met Soekot). “Ik realiseerde me dat wij, de charedim, geen culturele stem hebben.” Ze wil laten zien dat charedim ook gewoon mensen zijn die gevoelens hebben, ook al lijkt dat voor een buitenstaander soms niet zo, vanwege het gereglementeerde van het vrome leven. Het thema van de film werd haar aangereikt toen ze tijdens een charedi bruiloft hoorde van een meisje dat net verloofd was met de weduwnaar van haar overleden zus. Ze kreeg wonder boven wonder toestemming van haar rebbe – die ze beschrijft als een echte tsaddik – om de film te maken, al wilde de rebbe het script niet lezen, dat liet hij aan Rama’s echtgenoot over, en hij heeft de film ook niet gezien. Alle figuranten zijn charedim die zonder de brief van de rebbe, dat de maakster een vrome vrouw is en dat hij het project zijn zegen geeft, niet hadden kunnen meedoen. De enige seculiere actrice is Hadas Yaron, die op overtuigende wijze de ingetogen Shira neerzet, en daarvoor op het Filmfestival van Venetië de prijs voor de beste actrice ontving.

In het interview wordt duidelijk dat ‘de leegte die gevuld moet worden’ niet alleen slaat op het thema van Fill the Void, maar ook op Burshtein zelf, op de reden waarom zij ultra-orthodox is geworden. Ze vertelt dat de Joodse godsdienst in haar verleden absoluut geen optie was, ze vond het schwartz en muf. Andere spirituele bewegingen, zoals het boeddhisme, trokken haar aan en openden een nieuwe wereld voor haar. De motor van haar zoektocht naar betekenis was een absoluut gevoel van eenzaamheid, en dat gevoel bleef. Pas door zich onder te dompelen in de Tora kreeg ze opeens een ervaring van verbinding, met ‘de alomtegenwoordigheid van Hasjem’ zoals ze het uitdrukt (die tesjoewe vond, een niet onbelangrijk detail, plaats nadat ze op 25-jarige leeftijd, afgestudeerd aan de Sam Spiegel filmschool, naar een filmfestival in München ging, de eerste keer dat ze in Duitsland was). The void was filled, maar het betekende niet dat ze daarna wegzweefde in gelukzaligheid – het betekende overgave aan een leven gelimiteerd door alle mitswot, een huwelijk en vier kinderen, en “een voortdurende innerlijke dialoog met mijn vroegere leven”.

Lemaleh et hachalal is de populairste Israëlische film van 2012 en is inmiddels door 182.000 mensen gezien (terwijl hij, op verzoek van de cineaste, niet op sjabbat wordt vertoond). Hopelijk komt de kans gauw om hem ook in Nederland te bekijken, op het Joods Filmfestival, of in een filmhuis voor een algemeen publiek.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël