Corona

Ook Crescas past het programma aan. De bijeenkomsten worden tot nader bericht geschorst en de langlopende cursussen worden via een online platform verzorgd. Wij blijven u informeren over de overige lezingen en cursussen via de nieuwsbrief en mail. Onze online aanbod blijft natuurlijk beschikbaar!

inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

vrijdag 25 oktober 2019

Eindelijk gaat de dagelijkse wereld weer draaien, na de Chagim. Ik was niet de enige die op het laatst de tel van de dagen kwijt was – wordt het nu sjabbat, of Simchat Tora, zijn morgen de winkels open of niet, ben ik nou uitgenodigd voor de vrijdagavondmaaltijd of de sjabbatlunch … in de kring om mij heen raakte iedereen gedesoriënteerd, en zelfs op de televisie wist een presentator even niet meer welke dag het was (van horen zeggen, niet zelf gezien).

Een paar hoogtepunten uit de rits feestdagen: Kol Nidré in Kol Haneshama en de volgende middag met Nava Tehila in de tuin van het Natuurmuseum, tijdens Ne’ila, duizelig van het niet eten (lage bloeddruk?), waar een of twee dadels na het einde van de dienst fantastisch tegen hielpen. Daarna met A. naar haar huis voor het aanbijten met een aantal mensen, ik had een aardappel-bietensalade als ‘typisch Hollands’ ingebracht, de haring was er namelijk al.

Meteen na Jom Kipoer verrezen er overal soeka’s, soms van hout, de meeste met een metalen skelet waartussen wit doek werd gespannen. Ze varieerden van groot tot een piepklein prieeltje, en van druk versierd tot sober of helemaal kaal. Op balkonnetjes, op grasvelden of gewoon op de stoep. Wat een verschil met Nederland – hoeveel soeka’s zie je nog in het openbaar in Amsterdam?

De maandag voor Jom Kipoer had ik A. geholpen met het optuigen van haar soeka, met smaakvolle prenten die onder andere de rol van de aartsmoeders benadrukten, met gekleurde lampjes, Indiase olifantjes, en gedroogde maiskolven Het verse fruit zou pas vlak voor Soekot worden opgehangen.

Net als twee jaar geleden nam A. me mee naar een avond ter herinnering aan Simchat Bét Hasjo’eva, de Vreugde van het Waterscheppen. In de dagen dat de Tempel nog in Jeruzalem stond, gingen de priesters en Levieten iedere dag van Soekot in alle vroegte naar de stroom van Shiloah om daar water te halen en tijdens de ochtenddienst uit te gieten op het altaar in de Tempel. Dat ging met veel vreugdevertoon gepaard, trompetten, dansen en zelfs acrobatische acts. “Wie Simchat Hasjo’eva nooit heeft meegemaakt, weet niet wat vreugde is”, luidt een rabbijnse gezegde.

In 2017 vond die avond nog plaats in een enorme soeka op het dak van een gebouw, nu was er gekozen voor een wat bescheidener soeka op de begane grond. We kregen allemaal twee pagina’s met Hebreeuwse psalmteksten uitgedeeld. Het samen zingen werd door de muzikale familie die dit organiseert, met vuur en overgave gedirigeerd (door het familiehoofd, die een grote carobpeul als dirigeerstokje gebruikte) en muzikaal begeleid door zijn zoons en dochters op drums, gitaar, dwarsfluit, viool, en klarinet. Daarnaast speelden enkele bezoekers ook blaasinstrumenten; later kwam er nog een accordeonist bij. Het was stampvol en warm in de soeka, tussen de zittende mensen liepen en kropen peuters en kleuters, waaronder liefst zeventien kleinkinderen van de familie. Een circa zevenjarige jongetje reikte het publiek bekertjes water aan. Dat publiek was ook overwegend orthodox, gezien de hoofdbedekkingen, en bejaard, of erg jong met baby’s, weinig daartussenin. Af en toe gingen er mensen weg of kwamen er bij – een keer werd een kinderwagen met inzittende over de hoofden van alle mensen heen naar buiten getild. Het was allemaal van een grote onschuld – een collectieve high zonder drugs. Ik kon me opeens goed voorstellen hoe zo’n onschuldig vreugdevolle groep mensen een enorme agressie kan opwekken bij buitenstaanders. Zoals sommige jongetjes een vogelnestje kunnen vernietigen, uit pure vernielzucht, uit sadistische agressie. Vreemde gedachte misschien tijdens zman simchaténoe, maar we verkeren dan ook niet meer in de tijd van de Tempel, wel post-Sjoa.

(Ondanks alle vreugde ben ik overigens geen voorstander van het herbouwen van de fysieke Tempel.)

En nu weer terug naar de wereld van alledag, waarin alles dat tot na de Chagim werd uitgesteld, moet worden gedaan – hopelijk, zoals rav Cardozo schreef, met een iets hoger niveau van bewustzijn?

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
mrt 2020Verbondenheid in tijden van corona 2
mrt 2020Verbondenheid in tijden van corona
mrt 2020Verkiezingen maart 2020
jan 2020Politiek en het Vijfde Wereld Holocaust Forum
jan 2020Naar Nederland
dec 2019Zwerfkatten
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël