sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 7 april 2017

Pesach nadert en dan lees of hoor ik elk jaar toch weer iets nieuws over de Seider en de Hagada. 'Onze' Nieuwe Hagada is alweer uit 2012 en viert haar eerste lustrum. Mijn exemplaar zit vol plakbriefjes in allerlei kleuren en overal staan nieuwe aantekeningen bij. Niet alleen van mijzelf, maar ook de opmerkingen die ik hoorde op de afgelopen Seiders.

Natuurlijk zal ik het ook dit jaar niet kunnen laten al mijn nieuwe ideeën te gaan vertellen. Daarin lijk ik op de grootmoeder uit de Hagada die ik dit jaar kocht: For This We Left Egypt? Een Hagada met typisch Joods-Amerikaanse humor, die vaak flauw is, maar waar je toch om moet lachen. Denk aan The Nanny en al die andere tv-series. In deze Hagada zijn de grootouders de zeurpieten die maar door blijven praten, terwijl iedereen op het eten wacht. Daar moet ik dus voor uitkijken.

Het verhaal over de matse is ook hilarisch, die vindt niemand lekker en daarom was hij alleen goed genoeg om als kartonnen doos te dienen voor de spullen die de Joden meenamen op hun vlucht uit Egypte. Nooit bedoeld om te eten!
Daarom heet het ook 'het brood der ellende' leerde ik van mijn vader. Maar dat was omdat je de matse eigenlijk verticáál moest eten. Au!

Maar elk jaar vind ik het gedeelte over Moshe het mooist. Het is de twaalfde stap, Tzafun, 'Wat verborgen is'. Moshe is alleen verborgen aanwezig in de Hagada. Er zijn verschillende verklaringen voor. Uit de Nieuwe Hagada:
“Een poëtische uitleg is dat Moshe in de Hagada net zo voorkomt als in Shemot: langdurig verborgen. Om niet gedood te worden door de heerser, werd Moshe als baby verborgen gehouden. Toen dat onmogelijk werd, werd hij door zijn zuster Miriam verstopt in een rieten mandje bij de rivier. Daar werd hij gevonden door de dochter van de heerser. In zijn jonge jaren leefde hij bij haar verborgen aan het hof van de heerser. Toen hij een wrede opzichter had gedood, verborg hij zich in het land Midian, tot YHVH hem opdroeg om terug te keren en zijn volk uit de slavernij te leiden.' (…) De bevrijding wordt alleen aan YHVH toegeschreven om het volk Yisrael ervan te doordringen geen afgoden te dienen, en om te vermijden dat Moshe als de Mashiach zou worden vereerd. Toch is de menselijke inbreng een voorwaarde voor de bevrijding. Daarom is Moshe aanwezig.(…)
De bedekte aanwezigheid van Moshe is een van de verborgen betekenissen van de Hagada. Wij kunnen Moshe pas zien als wij ons bevrijden van onze angsten en trauma's, en openstaan voor verandering. Dan staat Moshe symbool voor ons innerlijk leiderschap: de mogelijkheid om de leiding van ons leven in eigen hand te nemen.”

Dit jaar las ik bij My Jewish Learning over parasjat Tetsavé (Shemot 27:20-30:10), dat ook in deze parasja Moshe niet voorkomt. Een verklaring is dat hij afwezig is om het volk zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid bij te brengen. Je hebt ouders en leraren die je naar volwassenheid begeleiden, maar dan moeten ze je loslaten en moet je het zelf doen.

We seideren al eeuwen lang en vertellen zélf het verhaal en geven het door. Het is ons verhaal, wij zijn gevlucht uit de slavernij om met vallen en opstaan een volwassen volk te worden dat verantwoordelijkheid neemt, voor zichzelf en de wereld.

De Hagada is nooit af. Een mooi symbool voor onze levensweg: blijven luisteren en leren is onze opdracht.

Chag Pesach sameach!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland