inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 19 april 2019

Elke Pesach is er iets nieuws te ontdekken, een nieuwe verklaring, een ander gezichtspunt van het oude verhaal van slavernij en bevrijding. Soms is het iets vanzelfsprekends, waar je zelf niet aan gedacht had.

Altijd waren de tien plagen voor mij gewoon een opsomming van de ellende die over de Egyptenaren kwam, in een willekeurige volgorde. Maar niets is toeval in de Haggada, ook dit niet. Gelukkig is daar rabbijn Jonathan Sacks die het mooi uitlegt. Ik maak er weer een aantekening van in mijn Nieuwe Hagada, die sinds het verschijnen in 2012 is volgepropt met allerlei briefjes met nieuwe ideeën en verklaringen. Een nieuwe druk zou veel te dik worden, maar gelukkig is er internet dat oneindig is.

Sacks stelt de vraag waarom na de plagen die mens en dier treffen, de luizen, de veepest, de sprinkhanen et cetera de negende plaag opeens de duisternis is, die toch niet echt een plaag is. De natuurlijke verklaring van de duisternis is dat de chamsin, de hete wind in het voorjaar, de tijd van Pesach, op zijn sterkst is en de zon verduistert met zandvlagen uit de woestijn.

Maar wie hadden de Egyptenaren als voornaamste oppergod? Ra, de zonnegod, met de farao als zijn zoon. Een duidelijker teken dat YAH, de God van de Joodse slaven, machtiger was dan Ra is er natuurlijk niet. Niet alleen laat YAH zien de grootste te zijn, maar ook dat een alleenheerser, die mensen tot slaven maakt en kinderen doodt, niet wordt getolereerd. Het is ook een morele duisternis die over het land is gevallen. “De beste test voor een beschaving is hoe er wordt omgegaan met kinderen en zwakkeren”, zegt Sacks. Voor alle latere generaties is het een duidelijke waarschuwing dat het slecht kan aflopen met dictators, en in tijden van nood is het een hoopvol teken om troost uit te putten.

Een maatschappij verblind door de stralen van een zonnekoning raakt in diepe duisternis. Daar helpt geen zuidelijke chamsin of boreale noordenwind tegen. Alleen de overtuiging dat wij er alles aan moeten doen om de boodschap van Pesach, van vrijheid en verlossing, voor ogen te houden en daar net als Mosjé voor te blijven strijden.

Chag sameach!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
mei 2019Het verleden haalt je in
mei 2019De “shit” in Westerbork
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland