inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, onder leiding van Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Verder schrijft ze voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin.

vrijdag 17 juli 2015

Het spook van Tama 38 (spreek uit: Taama sjlosjiem we sjmoné), ofwel: sectie 38-1. Dit is een bouwverordening, bedoeld om flatgebouwen die voor 1980 werden gebouwd, aardbevingsbestendig te maken. Dat is nodig, want Israël ligt gedeeltelijk op de grote Syrisch-Afrikaanse breuklijn. Het is eigenlijk een wonder dat er in de laatste twintig jaar geen ernstige bevingen zijn voorgekomen. Tama 38 is tevens een stadsvernieuwingsplan om binnen de grenzen van bestaande steden meer woonruimte te creëren. Israël kent geen woningbouwverenigingen of overheidsinstanties die zo’n landelijk stadsvernieuwingsproject zouden kunnen uitvoeren, dus heeft de overheid besloten de uitvoering over te laten aan de vrije markt. Aan projectontwikkelaars. De ontwikkelaar schakelt een bouwbedrijf in, dat drilt diep in de rotsbodem om de fundamenten van het gebouw te versterken, bouwt er voor ieder appartement een raketbestendige kamer (mamad) bij, installeert een lift voor de bewoners, verfraait eventueel de ingang, bekleedt het gebouw indien nodig met mooie natuursteen, en mag als bonus twee of zelfs twee-en-een-halve verdieping extra bovenop het gebouw zetten. Door die te verkopen, haalt de ontwikkelaar zijn kosten eruit en behaalt hij een winst van op zijn minst 35% (eis van de banken om krediet te verkrijgen). Een goed verdienmodel dus.

De schatting is dat door toepassing van Tama 38-1 wel 240.000 nieuwe appartementen in het hele land kunnen worden bijgebouwd. Voor Jeruzalem geldt een schatting van 40.000 nieuwe woningen. Allemaal bovenop bestaande gebouwen. Nodig om aan de vraag naar woningen te voldoen, en geen natuurgebieden of landbouwgebieden aan te tasten, om maar helemaal niet te spreken van het moeten bouwen buiten de Groene Lijn (in de betwiste gebieden). Volgens foto’s uit brochures van projectontwikkelaars gaat een gebouw er wel op vooruit, in plaats van een grauw betonblok staat er dan een hoger natuurstenen gebouw met grotere ramen en veranda’s. Wel wordt helaas vaak een stuk groen opgeofferd aan nieuwe parkeerplaatsen.

Tweederde van de eigenaars van de appartementen moet het met deze ingrijpende, anderhalf à twee jaar durende renovatie eens zijn. Als een derde van hen er tegen is, kunnen ze voor het gerecht worden gesleept. (Wel is het zo dat ontwikkelaars niet graag een project aannemen waar vijandige bewoners bij zitten, vanwege eventuele vertraging door rechtszaken). Er wordt een contract met de eigenaars getekend, waar iedereen nog zoveel mogelijk uit probeert te slepen (een grotere kamer, betere balkons, compensatie voor een vervangende huurwoning), dan moet de gemeente het plan nog goedkeuren, en daarna kan dit uitgevoerd worden. Meestal betreft een Tama 38-project oude betonnen sjikoeniem (volkswoningbouw, neergezet eind jaren vijftig, begin jaren zestig voor de vele nieuwe immigranten), waar al tientallen jaren niets aan is gedaan en waarvan de meeste flats zijn verhuurd door eigenaren die inmiddels op betere locaties wonen. Die zijn begrijpelijkerwijze vóór een renovatie waar ze zelf niet voor hoeven te betalen, waar ze zelf geen last van hebben, en waardoor hun verhuurde bezit in waarde toeneemt. De ontwikkelaars zijn volgens sectie 38-1 niet verplicht om vergoeding te verlenen voor een andere huurflat tijdens de renovatie. Wel als er sprake is van een totale afbraak van een gebouw en daarna nieuwbouw, sectie 38-2, (Pinui we Binui genaamd), want je kunt bewoners natuurlijk moeilijk in lucht laten wonen. Volgens de ‘aansjmoezeniers’ van de projectontwikkelaars kunnen de bewoners (eigenaar-bewoners of huurders) gedurende de breek- en bouwwerkzaamheden ook best in hun appartement blijven wonen. De praktijk leert anders.

Ik sprak met een bewoonster uit een gebouw in Rechavia, een lommerrijke wijk in het centrum die vroeger voornamelijk door Jekkes werd bewoond. Ze vertelde dat het bouwproces in plaats van de beloofde twee jaar, drie jaar in beslag had genomen en dat er nog steeds gebouwd werd aan de nieuwe woningen op het dak. “Het is onmogelijk om tijdens de werkzaamheden in je huis te blijven wonen. Op een gegeven moment wordt je elektra afgesneden, ze snijden je water af, als ze aan de riolering werken kun je dagenlang je toilet niet gebruiken, zelfs mijn telefoonlijn werkte opeens niet meer,” vertelt ze. Haar man en zij moesten twee jaar lang een ander huis huren. Toen ze zich dat niet langer konden permitteren, gingen ze maar terug, want het ergste – de versterking van de fundering en andere infrastructuur - was achter de rug.

Ik ging hier in de buurt (omgeving Emek Refaiem) eens kijken naar een gebouw dat thans Tama 38 ondergaat. Wat een puinhoop. Er stond een schutting om het terrein heen met daarop fraaie foto’s van ruime luxueuze appartementen, alsof de gemiddeld 55 vierkante meter tellende verdiepingen daar wonderbaarlijk in zouden veranderen. Achter de schutting was het een grote troep van cement, puin en afvalhout, en was een bulldozer met veel geraas bezig een boom met wortels en al uit de grond te trekken. Een paar betonnen balkonnetjes waren al van het gebouw afgehapt. In de benedenverdieping waren grote gaten geslagen. Ik vroeg me af welke bewoners daar nog ‘best waren blijven wonen’. Gelijk met mij liep een oudere vrouw het trappenhuis binnen. Ze vertelde me dat het niet uit te houden was, het lawaai, het bouwstof, het puin de hele week door, alleen op sjabbat was het stil. Ze was de enige die daar nog woonde, de anderen (huurders) waren allemaal weggetrokken. Maar zij was 81, haar man 85, en bovendien was hij half verlamd. Ze hadden geen geld om anderhalf jaar ergens anders iets te huren. Ik mocht even binnen kijken, een heel eenvoudige, bijna armoedige woning, haar man zat in een rolstoel aan tafel, het hekje van het balkon was voor haar balkondeur gespijkerd zodat ze er niet uit kon vallen en buiten zag het er uit alsof er net een bom was ontploft. “Geloof ze niet, die entrepreneurs,“ zei ze tegen mij, “ze hebben allemaal mooie verhalen, we krijgen er een kamer bij en we krijgen een lift, maar ik ben bang dat we dood zijn voor het af is.”

De volgende dag ging ik nog eens kijken en trof ik dezelfde vrouw zittend op de stenen stoep bij de zij-ingang van het gebouw. Ze was aan het praten met een ouder echtpaar, twee wat scharminkelige mensen. “Wij zijn hier weg,” zei de man tegen mij, “maar Sarah, die blíjft, die is van ijzer, van ijzer.” Sarah probeerde hem duidelijk te maken dat ze niet in staat was te verhuizen, met een halfverlamde patiënt, en zonder vergoeding. Ze bleken zich alle drie erg belazerd te voelen door de ontwikkelaar en zeiden dat ze nooit hadden moeten tekenen. “We konden er gemakkelijk blijven wonen zei hij,” herhaalde het bejaarde mannetje voortdurend. “En moet je nou eens kijken,” hij wees op de volledig leeg gesloopte begane verdieping, grauw beton met grote gaten. “Ze hadden mooie praatjes en het zou ons niets kosten! Ik heb al duizenden sjekels moeten uitgeven.” Hij bleek met zijn vrouw nu in Har Homa te zitten, een van de nieuwe (omstreden) hoogbouwwijken van Jeruzalem, gebouwd buiten de Groene Lijn. Ik begreep dat ze het daar niet leuk hadden. Hij liep de straat op, keek smalend naar de foto’s op de schutting en zei schor: “ramen van 3.60 breed, wie heeft dat nou nodig? En toen ik vroeg of we ook weer beschermtralies voor de ramen kregen, zeiden ze dat tralies voor onze eigen rekening zijn.”

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël