inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en practijk van traumaverwerking in dromen;alternatieve geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’), Johrei,( Japans) en de door de Nederlandse Mireille Mettes onwikkelde MIR-zelfhelings methode.

vrijdag 1 maart 2019

Amsterdam had prachtige zonnige dagen in de tweede helft van februari – mensen zaten op terrasjes, weliswaar met hun jas aan, maar ook met een zonnebril op. Bij het Vara- natuurprogramma Vroege Vogels kwamen de telefoontjes binnen van luisteraars die onwaarschijnlijk vroeg bloeiende planten of broedende vogels hadden opgemerkt. Je voelde je bijna schuldig om zo van de lentesfeer te genieten, want was dat niet het resultaat van de opwarming van de aarde? Hoewel, ik herinner me dat februari aan het einde van de maand vaak een aantal schitterende dagen heeft, waarop maart dan weer storm en regen kan brengen.

Storm en regen was er in ieder geval in dezelfde periode in Israël en zeker in Jeruzalem. Afgelopen vrijdag begon zonnig en warm, om halverwege de dag los te breken in een stortbui die over ging in ijzige hagel. Ik stond met talloze anderen die zonder jas of paraplu de deur uit waren gegaan, te schuilen onder de luifel van een groentewinkel. Mopperen over regen kan niet in Israël, want het is een zegen voor het land. En die zegen is overvloedig gevallen dit seizoen, na een opeenvolging van vijf extreem droge winters. Baroech Hasjém dus, al kom je met lekke, soppende schoenen thuis.

In de Kinneret (het Meer van Tiberias) was het waterniveau de afgelopen vijf jaar gevaarlijk gedaald. In het midden van het meer kwam zelfs een ovaal eilandje bloot te liggen. Er zijn twee rode strepen die van belang zijn voor het waterniveau: als het water tot de bovenste rode streep komt is het meer vol. Als het water lager komt dan de tweede rode streep heeft dat schade aan het ecologisch evenwicht tot gevolg en daalt de kwaliteit van het water; het wordt te zout. Dan is er nog een zwarte streep: komt het water zó laag dan kan er niet eens meer water worden opgepompt en is het ecologisch evenwicht van het meer blijvend verstoord. In juni vorig jaar lag de waterspiegel maar liefst 57 cm. beneden de lagere rode streep. Na de laatste regenbuien komt het water net 2 cm. boven die rode streep uit. Het kan nog hoger komen als er smeltwater van de sneeuw bij de berg Hermon bij komt. De zorgen zijn echter nog niet voorbij, want in de hete zomers verdampt er 1 cm. per dag. In het afgelopen jaar heeft de regering daarom een noodprogramma van dertig miljoen dollar goedgekeurd, dat onder andere de financiering van twee nieuwe ontziltingsinstallaties inhoudt, en een plan om water direct het meer in te pompen.

Jeruzalem ziet er als gevolg van de stortregens heel groen uit. In tuinen en op braakliggende gronden woekert een klaversoort met gele bloemetjes, een invasieve soort die oorspronkelijk uit zuidelijk Afrika komt. De blaadjes smaken naar zuring en in het Nederlands heet dit plantje (gele) klaverzuring (oxalis pes caprae). Je kunt het eten als zuring, maar moet er niet teveel van eten, het oxaalzuur verhindert de opname van kalk in het lichaam.


Gele klaverzuring, met gesloten bloemetjes vanwege de regen

Een andere wilde plant die nu veel te zien is, is choebeiza, waarvan de bladeren als spinazie kunnen worden gebruikt. In de Palestijnse keuken is het een bekende groente. De Nederlandse naam is kaasjeskruid, en de Israëlische variant hier heet kleinbloemig kaasjeskruid (of is het misschien rond kaasjeskruid?). In het Hebreeuws heet het lachmiet of chalmiet. Lachmiet is ontstaan onder invloed van het Arabische woord choebz, wat brood betekent, lechem. Hoe het ook wordt genoemd, ik heb het bereid met volle rijst, gebakken ui, en tomaat (en veel choebeiza want het slinkt net zo veel als spinazie.) Het was een smakelijk gerecht.


Choebeiza, met het ronde, geschulpte blad

Herman Cohen z.l. beschrijft in zijn boek Jood in Palestina. Herinneringen 1939-1948 de Arabische belegering van Jeruzalem tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog. Joods Jeruzalem was op een gegeven moment volkomen afgesloten van de buitenwereld; het was de bedoeling van de Arabische militaire leiding om de bevolking van de stad op de knieën te krijgen door haar uit te hongeren. Voedsel en zelfs water waren op rantsoen. Er was vooral gebrek aan vitaminerijke groente en sinaasappels. Op braakliggende velden groeiden veel distels, voedsel voor de overal aanwezige ezels. Huisvrouwen ontdekten dat de distelstengels, ontdaan van de stekels en lang genoeg gekookt, ook voedzaam waren. Maar erg vitaminerijk waren ze niet. Later verscheen er plotseling een donkergroen, sappig onkruid dat zich razendsnel verspreidde en als spinazie kon worden gebruikt. Cohen noemt de naam van het onkruid niet, maar het was vast en zeker choebeiza dat de inwoners van Jeruzalem aan ijzer en vitamines heeft geholpen.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël