In de nieuwsbrief stonden per abuis verkeerde data voor de lezingen van Bart Wallet. De informatie op de website in inmiddels gecorrigeerd. In het cursusoverzicht staan nu de juiste data:

inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

zondag 6 oktober 2019

Boodschappen naar huis slepen op de vrijdag voor Rosj Hasjana. Want God verhoede, je zult niet genoeg te eten hebben al die drie dagen. Om acht uur ’s ochtends is de biologische boerenmarkt op Emek Refaiem vast nog stil. Een enorme rij mensen die hetzelfde hebben gedacht, slingert zich rond de tafels met tomaten, broccoli, zoete aardappels, druiven enzovoorts. Gelukkig staan er een groter dan normaal aantal jonge mensen bij de geldlades waar je kunt betalen. Ik krijg een trosje biologische druiven cadeau. Die ik later met mijn Nederlandse naamgenote en logée Eva X. bij het ontbijt eet.

Vrijdagavond, op weg naar vegetarische potluck-sjabbatmaaltijd. Met een grote pan groente curry. Kan het adres niet vinden, onvolledige aanwijzingen gekregen. Het is al donker. Bij het oversteken van een kruispunt struikel ik – Jeruzalemse weg vol oneffenheden – en pletter tegen de grond. Fors bloedende knie en tranen, ik blijf het liefst nu maar liggen. Mijn pan met eten! Maar die heeft het zonder butsen, rechtopstaand, overleefd. Twee mensen rapen me op en zetten me op een bankje. Amerikaanse man blijft bij me, vraagt hoe het gaat. Deze modern-orthodoxe engel kent de straat waar ik heen moet. Draagt mijn pan en verzoekt mij op zijn arm te leunen bij het lopen. Onderweg kletsen we gezellig. Hij heeft een half jaar gelden alija gemaakt met vrouw en kind, en waar kom ik vandaan? Na “Amsterdam” wordt er meestal gevraagd of ik x of y ken, wat bijna nooit het geval is. Maar deze keer – ken ik Moshe X? Ja, dat is de zoon van Eva X! Hij begint een lofzang op Moshe die is ingehuurd bij het Feuerstein Instituut en als begeleider van zijn 25-jarige autistische zoon werkt. Die loftuitingen zal ik M. vertellen. Met hulp van de Amerikaanse engel vind ik tenslotte het juiste adres.

Zaterdagavond, eerste avond Rosj Hasjana. Met een klein, uitgelezen gezelschap, onder wie drie rooms-katholieke gasten, rest Joods met Britse achtergrond, en ik. Twee mensen aan tafel zijn veganisten, de rest vleeseters, en iedereen krijgt aangepaste borden heerlijk voedsel voorgeschoteld. Ons van tevoren gemailde huiswerk: een positieve ontwikkeling van het afgelopen jaar noemen, hetzij op algemeen of op persoonlijk vlak. En wat we het komende jaar 5780 van plan zijn of waar we op hopen. Drie van ons noemen de groeiende bewustwording bij jongeren over de klimaatcrisis, waarbij Greta Thunberg als gangmaker geldt. Al is een van ons, programma directeur van het Tantur Instituut (oecumenische instelling voor hogere theologische studies, gelokaliseerd tussen Jeruzalem en Bethlehem, opgericht in 1972, beheerd door de universiteit van Notre Dame) somber over een werkelijke doorbraak: “dat is even een rage bij jongeren en dan vergeet iedereen het weer.” En waar we het komend jaar op hopen? “Vrede” zeg ik, “of als dat teveel gevraagd is, in ieder geval stabiliteit.”

Maandagochtend Rosj Hasjana dienst in Kol Hanesjama, reform sjoel met nieuwe rabbijn, Oded Mazor, relaxte dertiger met lang haar in paardenstaart. Plus een prachtig zingende chazzaniet, en musicus Boaz op gitaar (zie foto’s). Een stampvolle sjoel, bijna iedereen in het wit; een bijzondere sfeer. Oded spreekt een interessante droosje uit rond het thema ‘magal’ dat cirkel betekent, maar hij gebruikt het ook in de betekenis van je eigen besloten ‘bubble’. Het komt er op neer dat we uit onze eigen kleine cirkel moeten stappen, zowel binnen de sjoel als daarbuiten, de hand reiken naar mensen die ‘anders’ zijn, in welk opzicht dan ook. Na de dienst is er een kidoesj, met door de sjoelgangers meegenomen appels die royaal in honing worden gedoopt, ander fruit, koekjes en cakes. Ik loop naar huis, en zie overal mensen in het wit rondlopen, velen met een doos of pan met voedsel, onderweg naar hun gastvrouw/gezin. De gabbaiet van Kol Hanesjama komt bij mij lunchen.

Dinsdagochtend vroeg. Mijn gewonde knie is nog steeds pijnlijk en dik. Ik loop op straat om oud papier in een container te gooien. Er komt een langzaam rijdende lesauto voorbij, met twee jonge Arabische vrouwen er in, eentje rijdt, naast haar de instructeur, achterin zit een tweede vrouw. Ik glimlach naar de chauffeuse. Later loop ik terug en zie de auto stilstaan, terwijl een jongeman met talliet over het hoofd heftig op de bestuurster staat in te praten. Hij zegt dat ze daar niet mag rijden op Rosj Hasjana, dit is een Joodse buurt en het stoort hem, “ik ga ook niet staan eten op straat als het Ramadan is.” Ik bemoei me er mee; hij zegt dat ik mijn mond moet houden. Enorm rode lap voor mij natuurlijk, ik zeg dat ik ook Joods ben en datija (niet geheel waar) en dat ik er niets op tegen heb dat zij daar rijdt. Hij loopt tenslotte door. De inzittenden van de auto bedanken me.

De ochtenddienst van Nava Tehila, de groep onder leiding van reb Ruth Gan-Kagan, is fantastisch. Onder het groen van oude bomen, in de tuin van het Natuurmuseum. Met een zachte bries die je langs je huid voelt strijken op deze behoorlijk warme dag. Toch vergeet ik niet dat het ook Jom HaDin is, de Dag van het Oordeel, van de Gerechtigheid: “Be-Rosj Hasjana jikatévoen – oeve JomTsom Kipoer jechatémoen … (Op Rosj Hasjana wordt het oordeel geschreven en op Jom Kipoer wordt het bezegeld: “Wie zal leven en wie zal sterven, wie door vuur zal omkomen en wie door water …”). Michael Kagan, Ruth’s echgenoot, is de ba’al sjofar. Hij weet er zoveel verschillende tonen aan te ontlokken: schreeuwend, klaaglijk, gebroken, bijna fluisterend, nog nooit zo’n genuanceerde sjofarblazer gehoord. Iedereen luistert doodstil, velen met gesloten ogen. Na de laatste lange toon breekt er gejuich uit.

Een laatste lunch bij A., op haar door bomen beschaduwde terras, sluit deze Rosj Hasjana volmaakt af. ’s Avonds nog een incident dat goed laat zien welke breuklijnen er door de Israëlische samenleving lopen – zie de uitkomst van de net gehouden verkiezingen. Y., die seculier is, vertelt dat ze na het uitgaan van de feestdag in hemdje en wijde broek op straat liep en staande werd gehouden door een ultra-orthodoxe man met een sjofar: “Heb jij de sjofar wel gehoord?!” (bestraffende toon) waarna hij een andere voorbijganger een witte keppel op het hoofd drukte en de sjofar aan zijn lippen zette. Ik kreeg bijna de slappe lach van de beschrijving, maar Y. was not amused.

Sjana tova en voor Jom Kipoer: g’mar chatima tova.

Delen |

Reacties

Harry Polak

zondag 6 oktober 2019
Oeps, typefoutje en daardoor wel erg naar de toekomst geschreven: we leven nu in 5780 en nog niet in 7580. Dank voor de mooie column en chatiema tova.

E. van Sonderen

donderdag 10 oktober 2019
Bedankt voor je alerte reactie. Dyscalculische typo. Inmiddels gecorrigeerd. Shana tova ve g'mar chatima tova!

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
mei 2020Sefirat haOmer – de dagen van de Omertelling
mei 2020Herdenken
mei 2020Minder coronavirus, meer machtsstrijd
apr 2020Dagboek in coronatijden
mrt 2020Verbondenheid in tijden van corona 2
mrt 2020Verbondenheid in tijden van corona
mrt 2020Verkiezingen maart 2020
jan 2020Politiek en het Vijfde Wereld Holocaust Forum
jan 2020Naar Nederland
dec 2019Zwerfkatten
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël