inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, onder leiding van Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Verder schrijft ze voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin.

vrijdag 23 november 2012

‘Vanwege de Zuil van Verdediging hebben we onze bijeenkomst dus verplaatst naar Jeruzalem, buiten bereik van welke lange-afstandsraket dan ook.’

Dit schreef ik vorige week in de laatste alinea van mijn column. Nou, ‘buiten bereik van welke lange afstandsraket dan ook’ bleek niet waar te zijn – een klein uur nadat de sjabbat was ingegaan klonk vrijdagavond het lugubere geluid van het luchtalarm. Voor het eerst was er vanuit Gaza een raket op Jeruzalem afgevuurd, waarschijnlijk een Iraanse Fajr-raket. Ik liep als een kip zonder kop door mijn huis. Er is hier geen schuilkelder en ook geen security-kamer met extra dikke muren. Ik had de deur uit moeten lopen, naar het trappenhuis van de flat en daar onder de trap gaan staan. Je hebt er in Jeruzalem anderhalve minuut de tijd voor, als het alarm klinkt. Dus dat doe ik de volgende keer, die hopelijk niet komt. Ik klopte even later aan bij de buren, een ouder echtpaar op twee hoog, die met de sjabbatkaarsjes aan naar de tv zaten te kijken en me konden vertellen dat de raketten in Gush Etzion en French Hill waren gevallen en gelukkig geen doden of gewonden hadden veroorzaakt. Ik was nog aan het rillen en klappertanden van de schrik, en ze zeiden dat ik altijd naar hen toe kon komen bij een luchtalarm. Daarna was het prettig om in sjoel te zijn, Kol Haneshama, waar ruim aandacht werd besteed aan de situatie en waar speciale gebeden werden gezegd, en kaddisj voor de drie omgekomen mensen in Kiriat Malachi.

Het werd een vreemde sjabbat (17 november), ik had niet zo goed geslapen, met een joggingbroek aan en sandalen naast mijn bed, gereed om meteen de deur uit te kunnen stuiven, maar daardoor werd ik zwetend van de warmte om vier uur ’s ochtends wakker. ‘s Ochtends ging de rakettenregen door, vroeg in de ochtend waren er al 30 afgeschoten. Ik had permanent zachtjes Galgalatz aan staan, de legerzender, want tussen de lichte muziek door klonk om de paar minuten de waarschuwing “tseva adom” met een plaatsnaam erachter: tseva adom be Ashdod; tseva adom be Ofakim; tseva adom be Beer Sheva, enzovoorts. Vrijdagmiddag was het weer raak voor Tel Aviv. Een vijfde Iron Dome anti-raketsysteem is nu opgesteld in het gebied van Gush Dan, in het centrum van Israël, om ‘de stad die nooit slaapt’ te beschermen. Het Israëlische leger meldde op vrijdag ook Hamas’ experimentele ‘drone’-programma te hebben vernietigd. Onder leiding van Iraanse instructeurs waren ze testvluchten aan het uitvoeren met onbemande vliegtuigen om daarmee versterkte doelen in Israël (denk aan de luchthaven, elektriciteitscentrales, benzine-opslagplaatsen) te kunnen observeren en aanvallen.

’s Middags even bij mijn goede Nederlandse vriendin langsgegaan om thee te drinken. Ze had de televisie aanstaan en daar lieten ze om de zoveel tijd zien wat je moet doen bij luchtalarm. En hoeveel tijd je hebt om een schuilplaats te bereiken. In Sderot is dat 15 seconden, in Asjkelon 30 seconden, Asjdod 45, Beer Sheva een minuut, Risjon leZion, Jeruzalem, Tel Aviv: anderhalve minuut. In een flatgebouw ben je het veiligst op de middelste verdiepingen. De bovenste twee verdiepingen zijn het kwetsbaarst, maar ook helemaal beneden, zoals ik woon, kun je beter niet zitten.

Zondag 18 november. Op de voorpagina van Ha’aretz staat een schitterende foto van een jonge orthodoxe vrouw, in het wit gekleed, die schuilend in een brede rioolpijp, psalmen staat te zeggen uit een klein boekje. Het is een kabbalistische gewoonte om op sjabbat geheel in het wit gekleed te zijn. De foto is genomen in Nitzan, een religieuze mosjav die ligt in de Nitzanim-duinen tussen Asjkelon en Asjdod. Na de terugtrekking uit Gaza (pardon, de ‘ontkoppeling’) is een grote groep Joodse gezinnen tijdelijk geherhuisvest in caravilla’s in Nitzan-beth, en daar zitten ze nu nog. Het zijn kleine pre-fab huizen met dunne muren en vrolijke rode daken. Totaal niet bestand tegen raketaanvallen. Er zijn geen schuilkelders gebouwd, maar de overheid heeft er betonnen rioolpijpen neergelegd als bescherming.

Vanaf gisteren worden er reservisten opgeroepen, zo’n 75.000, ter voorbereiding op een mogelijke grondoperatie in de Gazastrook. Ik hoop vurig dat er voor die tijd een wapenstilstandsovereenkomst kan worden gesloten. Egypte is aan het bemiddelen. President Morsi zit klem tussen de heftige anti-Israël (en anti-Joodse) stemming van Egypte’s bevolking, en zijn wens om goede maatjes met de Amerikanen te blijven, want op het moment dat de dollarstroom uit de VS ophoudt, is Egypte failliet. Als ik in de bus zit, hoor ik een Engelssprekende jongen in zijn mobiel het Iron Dome systeem uitleggen aan iemand (een vriend? zijn bezorgde moeder? zijn vriendin?): “Welnee, 88% onderscheppen is fantastisch, ze kunnen met hun radar onderscheiden waar hij neerkomt, en wat neerkomt in onbewoond gebied laten ze gewoon vallen, dat kost kapitalen per keer!” Naast me zit een jonge orthodoxe vrouw, zo’n Carlebach-type in kuise maar speelse kledij, ook pratend in haar mobieltje. “Did you see the rocket fall on Herodion? I thought you did, because you have first class seats.” Later klets ik met haar, haar gesprekspartner blijkt in de wijk Har Choma te wonen, vandaar die first class seats. Ze vertelt dat ze eerst in Gush Etzion woonde, nu niet meer. Haar schoonzoon is opgeroepen als reservist, zijn vrouw is hoogzwanger. Ik verzucht dat ik hoop dat er snel een wapenstilstand bereikt kan worden, maar daar is ze het helemaal niet mee eens. Er moet een einde gemaakt worden aan de terreur vanuit Gaza vindt ze, mensen in Zuid-Israël kunnen niet in schuilkelders blijven leven. Ze tilt er niet zo zwaar aan als ik zeg dat een grondoperatie zoveel levens gaat kosten, ook van onze soldaten. “More lives were lost in the second intifada than in Cast Lead” vat ze bondig samen. “If the message to our children is that we cannot defend ourselves, then all is lost.” En over de voormalige settlers uit Gush Katif die nu in Nitzan in rioolbuizen moeten schuilen, merkt ze op: “die zijn van riool naar riool gestuurd.” (Voor het juiste begrip: het eerste riool is voor haar Gaza.)

’s Avonds ben ik bij een vriendin die oorspronkelijk uit Denemarken komt. Haar 17-jarige zoon is met zijn mechina-groep in Beer Sheva, om er te helpen. Hij speelt met kinderen die in de schuilkelders zitten. Zijn moeder was aanvankelijk erg ongerust, minder sinds ze weet dat hij zich in schuilkelders ophoudt. Af en toe stuurt hij een sms’je dat hij OK is. En ook dat het erg vermoeiend is! om een hele dag met kleine kinderen te moeten spelen. Maandag gaat de groep terug naar Tel Aviv.

Nu is het maandag de 19de, rustig in Jeruzalem, maar niet in Gaza en Zuid-Israël. Hoewel, vannacht kwamen er maar 40 raketten, en op de radio hoor je veel minder ‘tseva adom’ aankondigen.

Een verkeerde inschatting van de luchtmacht heeft er toe geleid dat een huis van twee verdiepingen in Gaza-stad door bommen is weggevaagd, vier kinderen en acht volwassenen gedood, de meesten van dezelfde familie. Zulke ongelukken zijn bijna niet te vermijden met dit soort luchtacties, en ik hoop alleen maar dat de schok ervan bijdraagt tot een wapenstilstand. Het lijkt meer en meer op een herhaling van twee verschillende militaire operaties, in 2006 de Tweede Libanonoorlog en operatie Cast Lead in 2008/9. Net als in de Libanonoorlog zijn er logistieke problemen, opgeroepen reservisten klagen er over dat er geen of niet voldoende eten voor ze is, sommigen moeten het doen met olijven, pinda’s en halva, anderen delen een portie eten met vier man en sommigen bestellen zelf maar pizza’s. Niet verwonderlijk, die problemen voor een operatie die net van de grond komt, maar het doet het ergste vermoeden wat betreft de voorbereiding op een grondoperatie. Gideon Levy beschrijft in Ha’aretz de paniek in Asjkelon, het veelvuldige luchtalarm, mensen die dekking zoeken onder de trap van oude flatgebouwen, waar het puin veroorzaakt door eerdere inslagen nog op de grond ligt. En in Gaza is een man die verdacht werd van collaboratie met de Israëli’s, waardoor Jabari kon worden gedood, in het openbaar terechtgesteld. Dat ging de gewone Gazanen te ver, niet het feit van het snelrecht zonder rechtspraak op zich, maar wel dat het op straat gebeurde, waar kinderen bij waren.

Een klein lichtpuntje: de emir van Qatar bemoeit zich uitgebreid met de situatie. Hij schijnt op het overleg tussen de Arabische landen te hebben gezegd dat de Palestijnen moeten ophouden met Joden vermoorden, en uit hun slachtofferhouding moeten stappen. “Wees trots op je Palestijns zijn en geef je energie om je land op te bouwen” heeft hij gezegd en hij drong aan om de banden met Iran te verbreken. Dat heeft alles te maken met het machtsconflict tussen Soenni en Shi’ite moslims (Gaza is Soenni en Qatar ook), maar desondanks, een bemoedigend geluid.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël