inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

vrijdag 7 juli 2017

Deze week kan ik niet goed over iets anders schrijven dan over de Kotel (de Westelijke Tempelmuur) en over het wetsvoorstel dat in Israël het ultra-orthodoxe opperrabbinaat voortaan het monopolie heeft op alle bekeringen tot het jodendom. Vooral dit laatste wetsvoorstel dreigt de toekomstige bevolkingssamenstelling van Israël bepalen. Blijft Israël een land voor alle Joden, ongeacht hun mate van religiositeit of tot welke religieuze stroming zij behoren, of wordt het een ultra-orthodoxe theocratie?

Ga ik vaak naar de Kotel? Niet echt. Heel vroeger wel, vóórdat je door een sluis moest waar je je tassen door een röntgenapparaat moet halen. Dat moet helaas om een eventuele aanslag te voorkomen, maar het doet afbreuk aan de spirituele ervaring. Wel ben ik een keer na een nacht doorlernen op Sjawoeot, meegelopen naar de Kotel. Dat was een indrukwekkende ervaring, (ook door het ijle bewustzijn na een nacht niet slapen) tussen die honderden in het wit geklede mensen die het hele plein voor de Muur vulden. Heb ik deelgenomen aan activiteiten van Women of the Wall, die daar met Rosj Chodesj proberen diensten te houden, met tallitot, gebedsriemen en meegebrachte Torarollen? Ook al niet. Het lukte me nooit er om zes uur ’s ochtends voor op te staan, en ik ben ook niet zo van de polariserende acties. Maar als er na 24 (!) jaar, via bemiddeling door Sjaransky, een compromis wordt bereikt waarbij een apart platform bij de zuidelijke Tempelmuur wordt beloofd, groot genoeg voor ‘egalitaire diensten’, vind ik dat een oplossing die ieder in z’n waarde laat. (We moeten trouwens niet vergeten dat er een klein orthodox groepje Women of the Wall is dat zich door dit compromis in de steek gelaten voelde: zij wilden als vrouwen apart met Tora-rollen en alles kunnen bidden, zonder mannen er bij.)

De (ultra)-orthodoxie is uiteraard opgetogen. Minister van Binnenlandse Zaken Aryeh Deri (heeft in de gevangenis gezeten vanwege corruptie en misbruik van gemeenschapsgelden, maar bekleedt nu weer een ministerspost) zegt op een bijeenkomst van zijn sefardische partij Shas: “we hebben niets tegen welke Joden dan ook. Het zijn allemaal onze broeders. Ons gevecht is tegen hun benadering, hun ideologie die probeert hier een nieuw soort jodendom te brengen.” Over “onze zusters” heeft hij het niet, in de charedi wereld maken mannen de dienst uit. Charedi rabbijn Eisenstein uit de Jeruzalemse wijk Ma’alot Dafna zegt iets dergelijks: “De reform en conservative stromingen dreigen het voortbestaan van het Joodse volk te ondermijnen. De reden dat het jodendom duizenden jaren en alle moordpartijen heeft overleefd, is dat onze religie de enige is die altijd hetzelfde is gebleven, zoals ze aan ons werd gegeven op de berg Sinai. Wie heeft jullie, conservative en reform, het recht gegeven een nieuwe religie te maken?”

Deze Eisenstein heeft een karikaturaal beeld van niet-orthodoxe Joden: “Het zijn mensen die lid zijn van een reform/conservative tempel en dan één keer per jaar komen opdagen voor de Hoge Feestdagen. Ze gaan naar nachtclubs, mannen en vrouwen samen, en zien daar onbehoorlijk geklede vrouwen.” Chas ve shalom dat dit soort Joden een eigen plek zou krijgen en de heiligheid van de Kotel in gevaar brengt. Hij is duidelijk over het doel van de wet op bekering: die moet een eind maken aan de erkenning van niet-orthodoxe stromingen. Niet dat de ultra-orthodoxen dat nodig hebben, die kunnen heus wel onderscheid maken tussen wie ‘echt Joods’ is en wie niet, zegt hij. Maar seculiere Joden kunnen dat niet, die lopen gevaar iemand te trouwen die niet Joods is (= die geen Joodse moeder heeft). Ofwel, díe seculiere Joden moeten tegen zichzelf worden beschermd.


Zo was de Kotel– Klaagmuur – vroeger, voor 1967. Niks scheiding tussen mannen en vrouwen, foto van Ezra Rehana

Zaterdagavond 2 juli, na afloop van de sjabbat, was er een grote demonstratie, de schattingen lopen uiteen van vijfhonderd tot duizend mensen, bij de ambtswoning van Netanjahoe. Georganiseerd door de conservative en reform beweging plus Women of the Wall. Op de borden twee leuzen: “Bibi, verdeel het Joodse volk niet”; en “Jodendom zonder dwang”. In Haaretz stond de volgende dag dat de strijd tegen de ultra-orthodoxe pogingen tot machtsovername niet door Amerikaanse Joden kan worden gewonnen – Israëlische Joden zullen zich massaal moeten roeren.

De mij het meest aansprekende opinie over dit conflict las ik in de internetkrant The Times of Israel 26 juni jongst leden, van Alon Goshen-Gottstein, directeur van het Elijah Interfaith Instituut. Hij is zelf op vrijdagavond een trouw bezoeker aan de diensten bij de Kotel. En vroeger was hij het oneens met de bekende orthodoxe professor Leibowitz z.l., die het bidden bij de Kotel een vorm van afgodendienst noemde. Nu schrijft hij: “De Kotel symboliseert zowel ‘afwezigheid’ als ‘aanwezigheid’. Hij is een herinnering aan de Tempel die er niet meer is; tegelijkertijd heeft volgens de rabbijnse traditie de Sjechina, de Goddelijke Aanwezigheid, de Muur nooit verlaten. Veel gelovigen hebben daar dan ook spirituele of mystieke ervaringen.”

Het probleem is dat de Kotel ook een nationalistisch symbool is geworden, van de hereniging van Jeruzalem bijvoorbeeld, niet langer alleen een plek voor een innerlijke dialoog met God. Soldaten leggen op het plein hun eed van trouw af. Goshen-Gottstein: “De officiële redenatie spreekt over ‘de heiligheid van de Kotel’. Maar waar het echt om gaat, is de nationale betekenis van de Kotel als symbool van de eenheid van het Joodse volk, het gaat er om iedere erkenning van niet-orthodoxe stromingen de kop in te drukken. Het is een politieke machtsstrijd. En als nationale symbolen belangrijker zijn geworden dan spirituele verbinding – dan is dat inderdaad afgodendienst.”

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël