inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en practijk van traumaverwerking in dromen;alternatieve geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’), Johrei,( Japans) en de door de Nederlandse Mireille Mettes onwikkelde MIR-zelfhelings methode.

vrijdag 15 februari 2013

Van Jeruzalem naar Amsterdam en van Amsterdam naar Jeruzalem vliegen – het is tegenwoordig alsof je even op de tram stapt, maar bij aankomst in Israël voelt het alsof ik land op een andere planeet. En dan heb ik het niet alleen over de overgang van sneeuw, oostenwind en loodgrijze luchten naar bloeiende amandelbomen en blauwe luchten; of van huizen met vaste vloerbedekking en comfortabele centrale verwarming naar huizen met koude tegelvloeren en kleine elektrische radiatoren, waar je binnen een jas moet aantrekken die buiten weer uitkan. Of over de overgang van een (over)gereglementeerd land naar een rommelig improviserend land. Het grootste verschil vind ik de overgang van een seculiere samenleving – waar het ‘fundamentalistisch atheïsme’ in opkomst lijkt te zijn - naar een samenleving waar godsdienst een grote rol speelt en waar zelfs seculiere Israëli’s nog veel rituelen in ere houden: de seider, briet mila, bar of bat mitswa, Jom Kipoer. In het vliegtuig zit ik naast een aardige Nederlands-Joodse vrouw die haar in Israël orthodox geworden dochter gaat opzoeken. En zodra ik met mijn bagage naar de sjeroet loop, zie ik overal weer mannen met zwarte hoeden en dito keppels, vrouwen in lange rokken met sierlijke hoofdbedekkingen of sjeitels.

Eenmaal thuisgekomen lees ik in de krant dat professor David Hartman op 81-jarige leeftijd is overleden. Hij werd afgelopen maandag begraven. Rabbijn Hartman was één van de belangrijkste leiders van de moderne orthodoxie, zijn naam is voor altijd verbonden aan de orthodoxe vernieuwingsbeweging. Hij werd in 1931 geboren in een charedi gezin in Brooklyn, studeerde aan verschillende charedi jesjiwe’s en kreeg in 1953 semicha (rabbinale wijding) van de Yeshiva Universiteit in Manhattan. Hij was student van rabbijn Josef Soloveitchik, een van de intellectuele ‘reuzen’ van die generatie. David Hartman hield vast aan de halacha en stond tegelijkertijd open voor pluralistische en liberale waarden. Hij vond het belangrijk dat ook vrouwen Tora en Talmoed konden studeren. In 1976, toen er na de Jom Kipoeroorlog een ‘messianistisch ontwaken’ begon in Israël, geleid door de Merkaz Harav jesjiwa in de Oude Stad, richtte Hartman misschien als respons het Shalom Hartman Instituut op (genoemd naar zijn vader), een pluralistisch beit midrasj (studiehuis) waar kritische religieuze en academische studie samengaan. Het Hartman Instituut stond vanaf het begin open voor zowel religieuze als seculiere studenten, voor mannen en vrouwen, voor Joden en niet-Joden. Dat was in de jaren ’70 nogal revolutionair. De laatste jaren heeft zijn zoon Daniel Hartman de leiding overgenomen. David Hartman was in de Engelssprekende wereld bekender dan in Israël, misschien omdat hij naast het Hebreeuws ook in het Engels doceerde en schreef, en misschien omdat hij zijn tijd vooruit was. Hij vertegenwoordigde een orthodox jodendom zonder messianistische koorts. Hij was meer een denker, die vragen stelt, dan een profeet die de enige waarheid verkondigt.

Shira Chadasha, de modern-orthodoxe gemeenschap waar Bloeme Evers laatst in het NIW enthousiast over schreef, is in het leven geroepen door Tuvia Hartman, een dochter van David Hartman. Shira Chadasha bezit geen eigen sjoel, maar de leden komen bijeen in de aula van een gemeenschapsgebouw en hun diensten zijn inspirerend. Ze volgen de orthodoxe ritus, maar zijn volkomen egalitair: mannen en vrouwen worden gescheiden door een mechitsa van wegschuifbare vitrages in het midden, de bima staat half aan de vrouwenkant, half aan de mannenkant. Zowel vrouwen als mannen laajnen uit de Tora, en na lezing wordt de Tora aan beide zijden van de mechitsa rondgedragen. Als er niet wordt gelaajnd of gebeden, worden de vitrages even opzij geschoven. Het is er meestal vol, en aan de vrouwenkant bijzonder kleurig en veelvormig, van dames met tallit, met allerlei hoeden en prachtig gedraaide sjaals om het hoofd, tot blootshoofdse en broekdragende dames. Na afloop is er meestal een bescheiden kidoesj. De populariteit van sjoels in Zuid-Jeruzalem valt te vergelijken met die van café’s in Amsterdam. Jaren geleden was Café ’t Is Fris de plaats om gezien te worden, in Jeruzalem ging jaren geleden iedere zichzelf respecterende modern-orthodoxe persoon naar Yedidya; nu is Shirah Chadasha in. Beide sjoels zijn modern-orthodox, maar Shira Chadasha trekt naar mijn idee een jongere, iets intellectuelere en iets meer Anglo-groep.

David Hartman – may his memory be a blessing.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël