inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

vrijdag 27 oktober 2017

Na Simchat Tora begint de leescyclus van de vijf boeken van de Tora opnieuw in sjoel. Vooral Beresjiet is een spannend en mystiek boek. De eerste week gaat over het universele begin van de schepping en over de verdrijving van Adam en Chava uit Gan Eden; de eerste mensen hadden de eerste test niet doorstaan, ze hadden een vrucht gegeten (kennis van het goede en het kwade) waar ze nog niet aan toe waren. Ook is er nog even sprake van de geheimzinnige Bné Elohiem die de dochters van de aardelingen begeerden en tot vrouw namen, in de tijd dat er nog reuzen op aarde waren (de Nefiliem, de Gevallenen). Het lijkt wel een passage te zijn uit een eerdere, misschien heidense overlevering! Sommige Joodse commentatoren denken dat de Bné Elohiem werkelijke engelen waren, die een fysieke vorm hadden aangenomen en de schoonheid van aardse vrouwen niet konden weerstaan. Ook christelijke commentatoren zien de Bné Elohiem als “gevallen engelen”; in hedendaagse new age boeken worden ze beschreven als buitenaardse bezoekers. Volgens de meeste Joodse commentatoren ging het om mannen die hoge posities innamen, of om hun verwende, geprivilegieerde zonen.

Afgelopen donderdag volgde ik een les van dr. Aviva Zornberg, de Engelstalige geleerde die een grondige kennis van de Tora paart aan een grote literaire en psycho-analytische kennis. Bovendien kan ze het prachtig vertellen. ’s Middags had ik nog met mijn handen in de klei gezeten bij het uitgraven van te rijkelijk bewaterde dode planten. Het sprak me daardoor aan toen ze de schepping van de eerste mensen beschreef, als een klei van aarde en water die God tot vormen kneedde.

De Tora vertelt ons dat de aarde in de tijd van Noach verdorven was, vol van geweld (hamas) en losbandigheid. Die verdorvenheid en dat geweld lijken verband te houden met de Bné Elohim, en Zornberg volgt de interpretatie van “machtige mannen in hoge posities” die zich aan minder machtige wezens, de dochters van het gewone volk, vergrepen. Dat klinkt wel heel actueel, gezien de opschudding die is ontstaan rond Harvey Weinstein en de prijs die Hollywoods beginnende actrices moeten betalen om in het gevlij van producers te komen; gevolgd door de bekentenis van hoe langer hoe meer vrouwen in de Westerse wereld over seksueel wangedrag van mannen waar zij (wij) hun hele leven last van hebben, niet alleen in de filmwereld, maar ook op de werkvloer, op kantoor, universiteit, toneelschool, noem maar op.

In Noachs tijd besloot God dat vanwege de verdorvenheid en bandeloosheid op aarde Zijn hele experiment maar opnieuw moest beginnen, zowel wat betrof de mensheid als de dieren. De eerste mensen waren geschapen uit aarde en de vochtige damp die uit de aarde was opgestegen (Beresjiet 2:6) waarna God hen met zijn adem een ziel gaf. Om ze te vernietigen was er alleen maar meer water nodig, een ongehoorde vloed van regen die de ‘aardelingen’ zou oplossen. Noach, die wordt beschreven als een tsaddiek, een rechtschapen man onder zijn tijdgenoten, kreeg de opdracht een enorme waterdichte ark te bouwen voor zichzelf, zijn gezin en alle dieren, zowel de reine (zeven paar van iedere soort) als de onreine (twee paar van iedere soort).

Zornberg beschrijft de ark als een soort enorme baarmoeder, verdeeld in kleine compartimenten, waarin de mensen en de dieren als kloosterlingen gescheiden leefden. Noach was de verantwoordelijke verzorger die zich langer dan tien maanden bezighield met het voeren van de dieren. Hij was als het ware een kleine godheid geworden, in zijn eigen perceptie, van wie het welzijn van dieren en mensen afhing. Zornberg noemde het opvallend dat er geen sprake was van gebeden door Noach, al die tijd in de gesloten capsule van de boot. De Joodse wijzen uit later tijden vinden hem daarom van lager moreel karakter dan Abraham, die protesteerde toen God Sdom en Amora wilde vernietigen, en dan Mozes die God ook durfde tegen te spreken. (Dat lijkt me een oneerlijke vergelijking, want beiden leefden in een latere periode toen de bewustwording van de mensheid alweer een paar stapjes hoger was gekomen.)

Toen na het opdrogen van de aarde de Eeuwige Noach uitnodigde uit de ark te komen, samen met zijn gezin en zijn zonen en de vrouwen van zijn zonen, plus alle dieren, had die daar helemaal niet zoveel zin in. De wereld weer ingaan, na dit beschermde leven in deze baarmoeder, betekende dat er weer verbinding met alles en nog wat mogelijk was, eros, seksualiteit, machtsverhoudingen, kortom: de mogelijkheid van opnieuw ellende. Toch ging hij naar buiten, bouwde een altaar voor de Eeuwige en bracht daarop offers van het kosjere vee en de kosjere vogels die hij in rook liet opgaan. (Leuk voor de geofferde dieren die eerst maanden in het donker hadden gezeten en de zondvloed ten slotte toch niet overleefden …) Na dat offer beloofde God wel dat de aarde nooit meer door het toedoen van de mensen geheel zou worden vernietigd. De regenboog werd een teken van dat verbond.

Dat Noach deze hele traumatische episode niet geheel onbeschadigd was doorgekomen, leid ik af uit het feit dat hij, nadat hij als landbouwer allereerst een wijngaard plantte en toen die uiteindelijk – ongetwijfeld na hard werken – wijn opleverde, dronk hij zich helemaal sjikker en ging naakt in zijn tent liggen. Maar moet je hem dat kwalijk nemen, een man die een verschrikkelijke natuurramp heeft overleefd?

Ik heb mededogen met Noach. Maar minder mededogen met de machtige mannen die ondergeschikte vrouwen grijpen.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël