inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en practijk van traumaverwerking in dromen;alternatieve geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’), Johrei,( Japans) en de door de Nederlandse Mireille Mettes onwikkelde MIR-zelfhelings methode.

vrijdag 2 september 2016

Vandaag las ik dankzij Ronny Naftaniel op Facebook over een antisemitisch incident in San Carlos de Bariloche, een stad in het Andesgebergte, in het zuidwesten van Argentinië, vlakbij de grens met Chili. De leerlingen van een Duitse school in Bunenos Aires, die op schoolreis naar Bariloche waren gekomen, hadden zich voor een feestje in een nachtclub uitgedost als nazi’s, met swastika armbanden en Hitlersnorretjes. Dat vond een aantal Joodse jongeren in de nachtclub niet leuk. De uitsmijters wilden de Duitse namaak-nazi’s er niet uitzetten. Ten slotte kwam het tot een vechtpartij, tussen Joods-Argentijnse en Duits-Argentijnse jongeren, waarna de Duitse leerlingen alsnog de club werden uitgegooid. Het hoofd van de school uit Buenos Aires bood haar verontschuldigingen aan voor dit “volkomen onverdedigbare gedrag”. Haar leerlingen zouden worden gestraft en ze stelde een opvoedkundig bezoek aan het Holocaust museum in Buenos Aires in het vooruitzicht.

Na dit bericht pakte ik Altijd Mazzel; een wereldreis langs joodse gemeenschappen, geschreven door Maurice Swirc, uit de boekenkast. Onder de kop ‘Nazi’s, de junta en de joodse tango’ wijdt hij een hoofdstuk aan de Joods-Argentijnse gemeenschap. Hij begint bij San Carlos de Bariloche, waarvan “de architectuur in het centrum doet denken aan een Tiroler bergdorp”. Het huidige ski-oord werd ruim honderd jaar geleden gesticht door een Duitse zakenman. In de jaren dertig van de vorige eeuw kwam er een groeiende stroom Duitsers en Oostenrijkers, vandaar dat het centrum er uitziet als een klassiek alpendorp.

Op een foto uit 1938 wappert op het dak van de lokale Duitse school de hakenkruisvlag. Na de Tweede Wereldoorlog zette dictator Juan Perón, die een bewonderaar was van het fascisme (vooral Mussolini) en van het nationaal-socialisme, de grenzen wijd open voor gevluchte oorlogsmisdadigers. Het afgelegen Bariloche, tussen de bergen van de Andes, vormde een ideale schuilplaats. Volgens een lokale Argentijnse journalist werden zelfs Eichmann en Mengele er soms gesignaleerd. Al tijdens de Tweede Wereldoorlog vonden nazi’s, met hulp van het Vaticaan, een veilig heenkomen in Bariloche. Swirc schrijft dat alleen in Argentinië de oud-nazi’s wisten door te dringen tot de machtselite van bedrijfsleven, parlement, leger en politie. Perón had verschillende nazi’s als politiek adviseur. En de militaire junta die tussen 1976 en ’83 de macht had, gebruikte de methodes van het nazi-regime: angst zaaien onder de bevolking, vervolgen, martelen en laten verdwijnen van de tegenstanders.

Tegelijkertijd heeft Argentinië de grootste Joodse gemeenschap van Latijns-Amerika. Joden die de armoede en de pogroms in Rusland en Oost-Europa ontvluchtten, trokken naar Argentinië, soms met de bedoeling door te reizen naar de Verenigde Staten, maar daar werd de immigratie steeds moeilijker gemaakt. Vanaf 1933 werd het klimaat in Argentinië nationalistischer en antisemitischer; niet alleen de lokale nazi-partij of Duitse diplomaten speelden een rol bij het verspreiden van antisemitische ideeën, maar ook de katholieke kerk. Toch kwamen er tussen 1933 en 1945 nog zo’n 40.000 Joden binnen in Argentinië, vooral illegaal. In 1960 woonden er ongeveer 310.000 Joden in Argentinië, vooral met een Oosteuropese achtergrond. Later zijn weer tienduizenden Joden vertrokken naar Israël, de Verenigde Staten en Canada, onder andere door een golf van antisemitisme in de jaren zestig en de pesos-crisis eind jaren negentig. De Joodse gemeenschap telt nu nog ongeveer 185.000 mensen, van wie de meesten in Buenos Aires wonen.

Swirc werd in Bariloche rondgeleid door Hernán Demb, een Joodse Argentijn die zich trots “de enige Joodse gids van Patagonië noemt. “Dit is een goede plek om joods te zijn, maar je moet niet teveel nadenken over de achtergrond van de mensen die hier wonen of hebben gewoond”, zegt de gids. De Joodse gemeenschap van Bariloche telt tegenwoordig dertig actieve gezinnen, schrijft Swirc. De meesten zijn gemengd gehuwd, en niet religieus. De gemeenschap hield zich nogal gedeisd, tot juli 1994, toen er een bomaanslag plaatsvond op het gebouw van de koepelorganisatie van Joodse instellingen (AMIA) in Buenos Aires, met veel doden en gewonden. Toen liet men voor het eerst ook een protest horen in de media.

In augustus van hetzelfde jaar barstte er een andersoortige bom: Erich Priebke, de bestuursvoorzitter van de Duitse school in Bariloche, werd door een Amerikaanse tv ploeg ontmaskerd als oorlogsmisdadiger. Priebke had in 1944 als SS-Hauptsturmführer een massamoord op 335 Italiaanse burgers geleid, onder wie 75 Joden. Het was de vergelding voor een aanval van Italiaanse partizanen, waarbij 33 Duitse soldaten werden gedood. Enkele van de opgepakte burgers waren door Priebke persoonlijk doodgeschoten. Bariloche stond in één klap wereldwijd bekend als vluchthaven voor nazi’s.

Zowel het Nederlandse koningshuis als de familie Zorreguieta heeft banden met Bariloche. Prins Bernard bezocht het stadje tijdens de Tweede Wereldoorlog, hoewel het hem was verboden Argentinië en Chili te bezoeken, vanwege de aanwezigheid van talloze Duitse geheime agenten. Daar trok hij zich natuurlijk niets van aan. Samen met Perón en diens vrouw Evita bezocht hij het ski-oord nog eens in 1951. De familie Zorreguieta komt er al jaren skiën. Willem-Alexander en Maxima, toen nog prinselijk paar, kochten in 2009 een landgoed (een ranch) in de omgeving van Bariloche.

Het luxe hotel Llao Llao waar prins Bernard in 1951 verbleef en waar Willem-Alexander voor het eerst zijn schoonouders ontmoette, is tegenwoordig eigendom van Eduardo Elsztian, een grote vastgoedontwikkelaar en nationaal leider van Chabad. Ieder jaar met Pesach wordt er een enorme sedermaaltijd georganiseerd voor rondreizende Israëli’s en andere Joden. Met ongekende beveiliging, aldus gids Hernán. Dat lijkt me ook wel nodig in dit “Beieren van de Andes”.

When in Rome, do as the Romans do, hebben de leerlingen van de Duitse school in Buenos Aires misschien gedacht.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël