inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en practijk van traumaverwerking in dromen;alternatieve geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’), Johrei,( Japans) en de door de Nederlandse Mireille Mettes onwikkelde MIR-zelfhelings methode.

vrijdag 19 september 2014

Mijn eerste bezoek aan Berlijn vond plaats in 1967. Met een groep ASVA-studenten waren we uitgenodigd voor het Internationaal Communistisch Jeugdfestival in Sofia, Bulgarije. Er was tevens een aantal linkse kopstukken uitgenodigd: politicus Wouter Gortzak, schrijver Harry Mulisch, componist Peter Schat en politicologe Fenna van den Burg die per vliegtuig reisden. Het studentenvoetvolk werd vervoerd per trein en Oost-Berlijn was slechts een tussenstop. We sliepen in een school op veldbedden en werden, voor zover ik me herinner, beziggehouden met lezingen en met een boottocht over de Spree. Het Berlijn dat we zagen was een stad van grauwe woonkazernes. De weinige vrije tijd die we hadden, brachten mijn vriendin Jolande en ik door met het kopen van voor ons spotgoedkope, boeken en platen. Ik heb er ‘Lieder der Arbeiterklasse’ van Ernst Busch aan overgehouden, en een opname van Bertold Brecht’s Dreigroschenopera met Lotte Lenya.

Deze zomer ben ik opnieuw een paar dagen in Berlijn geweest, voor het eerst sinds de val van de Muur. In een zijstraat van de Kurfürstendamm, achter hotel Savoy waar wij logeerden, vonden we, op zoek naar een volgens de kaart bestaande synagoge, een grote Joodse boekwinkel met een ruim assortiment, zo’n winkel waar we in Amsterdam alleen van kunnen dromen. Berlijn blijkt inderdaad de bruisende stad te zijn geworden waar iedereen het over heeft, met wijken als Kreuzberg en Prenzlauerberg die me aan Tel Aviv deden denken, met veel koffietentjes, kleine boekwinkels,

antiquariaten, een sieradenwinkel waar je wegdampte van de oosterse wierook, en een luxe biologische voedselmarkt. Brede straten en mooi gerenoveerde hoge huizenrijen, waar de appartementen nog te betalen zijn. Voor westerse begrippen tenminste, een deel van de oude Duitse en Turkse bewoners is door de stijgende huizenprijzen verdreven. Ik kan me goed voorstellen dat honderden Israëlische jongeren in Berlijn hun thuis hebben gevonden. Fietsen huren is een slimme methode om in korte tijd veel van Berlijn te zien en het leuke is dat je hier op de brede trottoirs mag rijden, dat zagen we tenminste iedereen doen en niemand zei er iets over.

De synagoge in de wijk Prenzlauerberg ging al sluiten toen we die eindelijk per fiets bereikten en het ‘kosher style’ restaurant dat daar tegenover lag, had op de kaart een ‘taboe-overschrijdend’ Schweinefleisch-gerecht gezet, reden voor ons om ergens anders te gaan eten, op het Käthe Kollwitzplein, vlakbij een park met een uit 1877 daterende watertoren. Na de machtsovername van de nazi’s gebruikte de S.A. in het voorjaar van 1933 het machinegebouw bij de toren als een ‘wild’ concentratiekamp voor politieke gevangenen (Joden, communisten, socialisten) die daar gevangen gezet, gemarteld en vermoord werden Er is geen spoor van dat gebouw over, het werd in 1935 opgeblazen, alleen de toren bleef behouden. Die informatie is op een bord in het park te lezen. Over het algemeen wordt de bruine geschiedenis in Berlijn niet onder het tapijt geveegd, is mijn indruk: de teksten, foto’s en verklarende borden kom je op veel plekken tegen.

Na Berlijn is het weer wennen aan Jeruzalem. Het is altijd even een cultuurshock. Op Machanee Jehoeda, de markt, heerst een feestelijke chaos. Er wordt nu al gesleept met boodschappen voor Rosj Hasjana. De verse rode rimoniem (granaatappels) liggen op stapels bij de fruitkramen. Potten met donkere en lichte honing concurreren met opgestapelde honingcakes met amandelen. Van allerlei kanten klinkt het klaaglijk geluid van sjofars (ramshorens) waarop wordt geoefend door religieuze mannen.

Op verschillende aanplakborden in Jeruzalem zijn posters verschenen met portretten van mensen, Joden en Arabieren, vrouwen en mannen, en daaronder de tekst: We are here - anachnoe k’han – en hetzelfde in Arabisch. De eerste foto’s die ik zag, van een baardige rebbe en een vrouw met een hoofdbedekking als de koningin van Sjeba, deden me aanvankelijk denken dat ik met een actie van kolonisten te maken had. Maar daarna zag ik andere foto’s, van Arabische vrouwen, van een Ethiopiër, van tieners met woeste krullen, en ontdekte ik dat het een campagne is van de Jerusalem Season of Culture, een kunstinstelling, met de bedoeling om stem te geven aan de gematigde meerderheid in de hoofdstad. Als tegenwicht voor de spanningen en rellen van de afgelopen maanden tussen Joodse en Arabische inwoners. Boven de portretten hangt een poster met een tekst, in het Hebreeuws, Arabisch en hier en daar ook in het Engels:

We are here, armed with a love of humanity.
We are here to replace destruction with creativity.
We are opening our doors, walking out into the streets
and taking up positions in town plazas to declare: We are here.
We are here to turn the light on.
We are here to repair what is broken.
We will now shout out the voice of hope.
We are here to oppose evil, hatred and violence.
We are here because the message will emanate from us.
We are here because we have been silent for too long.

Delen |

Reacties

Eva van Sonderen

zaterdag 20 september 2014
Ter voorkoming van een misverstand: de foto bij deze column is van een kleine interessante boekwinkel in Kreuzberg, niet van de grote Joodse boekwinkel die eerder werd genoemd.

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël