inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

vrijdag 15 maart 2019

Twee weken geleden was ik te gast op een potluck sjabbesmaaltijd van negen à tien mensen. De gastvrouw, die ik ken van de Jewish Renewal gemeenschap Nava Tehila, maakt een veganistische indruk, maar de gerookte zalm waarvan ik had gevraagd of het oké was om die mee te brengen, werd graag ontvangen. Ik kwam naast een pittige oudere vrouw te zitten, Joan Rosen, een Joodse gezinstherapeute uit Californië. Op de een of andere manier – tien Israëlische Joden bij elkaar – kwam het gesprek op stress en trauma’s, en of je die ooit kunt kwijtraken. “Bijna iedereen in Israël is getraumatiseerd na alle oorlogen en twee intifada’s”, zei ik. Joann knikte instemmend. Ze demonstreerde bij een van de mede-aanzittenden, die spanningshoofdpijn had, hoe je die kunt laten verdwijnen door afwisselend je aandacht te focussen op de pijnplek en op een andere plek van je lichaam die prettig aanvoelt. Ah, Somatic Experience! riep ik uit, daar heb ik ooit oppervlakkig kennis mee gemaakt. Daarop nodigde ze me uit een tweedaagse CRM workshop te volgen die ze in het Islamitisch Museum in Jeruzalem zou geven.

CRM staat voor Community Resilience Model (resilience is veerkracht), een door het Trauma Resource Institute in de V.S. ontwikkelde methode. De kern van het programma is het herstellen van het natuurlijk evenwicht van het zenuwstelsel, na een persoonlijke of collectieve traumatische ervaring. Het doel is om gemeenschappen te helpen vormen, (vooral in conflictgebieden, achterstandswijken, gebieden die blootstaan aan natuurrampen) en ze de methodes te geven om stress beter te kunnen hanteren en trauma’s te verwerken. Joann vertelde dat ze net terug was uit Haifa, waar ze twee weken met moslimvrouwen uit de Arabische wijk in de benedenstad had gewerkt. “Die vrouwen pakten de methode gemakkelijk op. Het is empowering, geeft ze handvaten om conflicten in het gezin, met hun man of in de clan, op te lossen.”

Er deden ongeveer twintig personen mee aan de workshop, niet alleen vrouwen, ook een paar mannen. Een van de vrolijkste was een jonge Afrikaan die al tien jaar(!) als illegale vluchteling in Israël bleek te wonen. En dus ieder moment als ongewenste vreemdeling kan worden uitgezet. Het lichtpunt in zijn onzekere leven is het zoontje dat hij sinds kort heeft – hij woont niet samen met de moeder begreep ik – en dat hij iedere dag naar de crèche brengt en afhaalt, hij straalde van trots. Er waren een aantal Joods-Israëlische vrouwen, onder wie één duidelijk orthodoxe, en een aantal Arabische vrouwen die ik aanvankelijk voor Joodse vrouwen aanzag, zo weinig kom ik in contact met middle-class Arabische vrouwen die zich seculier kleden en hetzelfde soort gouden sieraden dragen als hun mizrachi Joodse zusters van middelbare leeftijd. Eén duidelijk islamitische vrouw, in spijkerbroek met hoofdbedekking. Een Finse christelijke vrouw. Een Israëlisch-Iers echtpaar, boeddhisten. Kortom, een leuk gemengd gezelschap.

De eerste dag besteedde Joann Rosen aan het doornemen van de theorie van CRM. Direct aan het begin vroeg ze ons allemaal hoe we ons voelden. Waren we nog slaperig zo zonder koffie, waren we licht zenuwachtig, opgewonden of juist depri? Bij iedere antwoord vroeg ze: waar voel je dat in je lichaam? Let op je ademhaling, op je hartslag, op temperatuursveranderingen in je lichaam, zweten, op bepaalde bewegingen van je handen, je hoofd, je nek et cetera. Dit was de rode draad van de twee dagen, een nauwkeurig bewust worden van sensaties in het lichaam. De tweede oefening bestond er uit de aandacht af te wisselen van een plek die plezierig en veilig (of op zijn minst neutraal) aanvoelde, bijvoorbeeld de handen, of de voeten, en de plek die onplezierig aanvoelde. Het vergde enig geduld, en een sterke verbinding met de prettige plek, maar door dat afwisselen riepen de meeste mensen op een gegeven moment verbaasd uit dat het vervelende gevoel weg was, de buikpijn verdwenen et cetera. Uiteraard werd er geoefend met ‘kleine ergernissen’, niet met een heftig trauma. We waren het proces van tracking zoals het wordt genoemd, net aan het leren.

Een ander hulpmiddel (resource) als tegenwicht voor een trauma is een positieve herinnering aan een veilige situatie, een prettige ervaring, een geliefd persoon, een geliefd dier, of een spirituele gids, die maken dat je je beter voelt, die een bron van kracht, vreugde of veiligheid vormen.

Op een videoscherm liet Joann grafische beelden zien van de ‘veerkrachtszone’, de bandbreedte waarin je je goed voelt. Dat verschilt per persoon; de een heeft een smallere bandbreedte wat betreft het aankunnen van stress dan de ander. Als de emotionele respons van je zenuwstelsel boven je eigen veerkrachtszone uitkomt, reageer je permanent gestresst, ook op kleine triggers (denk aan het gedrag van Israëli’s in het verkeer); blijft je zenuwstelsel langdurig in die alarmfase, dan kan dit omslaan in een permanente gevoelloosheid en in depressie. Met de CRM methode kan de respons van het zenuwstelsel worden gemoduleerd tot binnen de individuele veerkrachtszone. Met regelmatig oefenen kan die zone breder worden, oftewel je kunt stress tenslotte beter aan.

De tweede dag gingen we in tweetallen oefenen met de aangereikte methodes. (Hier ontdekte ik dat mijn uitgekozen partners Arabische dames waren.) Ondanks dat we met ‘lichte ergernissen’ werkten, kwam een van de deelneemsters bij een zó heftige gebeurtenis dat ze na de oefening nog een huilbui had. Helaas moesten we toen net het zaaltje verlaten om verder te gaan in een andere ruimte in het museum. Toen kreeg ik ‘Joann in actie’ te zien: ze liep samen met die vrouw heel langzaam de trappen op en liet haar aan één stuk door focussen op het gevoel in haar voeten, op het aanraken van de leuning, de toenemende branderige vermoeidheid in haar dijbenen, haar versnelde ademhaling, en toen we allemaal boven waren – het waren een heleboel trappen – was de vrouw ‘er uit’, snoot haar neus en kon op haar beurt haar partner weer begeleiden in de oefening.

We kregen een vijf pagina’s tellende handleiding mee, (met nog veel meer genuanceerde informatie dan ik hier weergeef), een kaartje over de iCHILL-app die via Google of Apple kosteloos kan worden gedownload, en waar het hele proces nog eens duidelijk wordt uitgelegd. Plus de raad om veel te oefenen met de methodes die ons waren aangereikt – “want anders is het niet meer dan een regeltje op je cv.”

In de dagen na de workshop kwam ik er achter dat Joann Rosen deel uitmaakt van een boeddhistische lekengemeenschap in Californië, wier leden haar hadden gesponsord om CRM naar Israël te brengen. Die sponsoring betaalde de huur van het museum en andere ruimtes, de eventuele tolken en andere onkosten en zorgde er voor dat de workshop gratis was. Ik heb grote bewondering voor dit soort boeddhistische groepen – Plum Village in Frankrijk, opgericht door de Vietnamese monnik Thich Nhat Han, is een andere – die zich belangeloos inzetten voor tikoen olam, het repareren van onze gebroken wereld.

Delen |

Reacties

Ida de Leeuw

vrijdag 15 maart 2019
Beste Eva,
Wat een hartverwarmende column! Zo mooi dat dit bestaat te midden van een wereld waarin zoveel negatieve dingen gebeuren. Ik heb meteen de ichill app gedownload!

Hartelijke groeten,
Ida

Eva van Sonderen

maandag 18 maart 2019
Ida, dank je voor je reactie. Er vinden in Jeruzalem heel veel van dit soort ontmoetingen plaats, maar dat soort 'grass-roots' werk haalt meestal het nieuws niet... .

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
dec 2019Zwerfkatten
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël