inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, onder leiding van Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Verder schrijft ze voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin.

vrijdag 14 maart 2014

Afgelopen woensdag bezocht ik de veldjes en de bedrijfsruimte van Kedem, in het dorpje Karmel, in de heuvels van Hebron. (‘Waar Abigail, de vrouw van Nabal, Davids hart veroverde’, las ik later). Over Kedem, dat 100% natuurlijke cosmetica en medische zalven bereidt, misschien een andere keer uitgebreider.

Ik kreeg een lift in de oude Ford van Amir Kitron, de chemicus die zich verdiept heeft in de eigenschappen van de planten die in de regio tussen Hebron en de Dode Zee groeien, een overgangsgebied waar twee klimaatzones op elkaar botsen: de koele regenachtige heuvels bij Hebron en het hete woestijnklimaat bij de Dode Zee. De planten die daar groeien, hebben speciale eigenschappen, sommige hebben specifieke hormonen, andere hebben extra sterke aromatische oliën. In 1998 werd in samenwerking met de universiteit van Be'er Sjewa een onderzoekscentrum opgezet, onder leiding van Kitron. Daarvoor had hij zes jaar gewerkt in de gewone klassieke chemie, maar na een ontmoeting met een bioloog verlegde hij zijn aandacht naar de ‘natuurlijke chemie’ die zich in planten afspeelt. Daarna werd de firma ‘Herbs of Kedem’ opgericht, om de researchresultaten praktisch vorm te geven en de onderzoekskosten terug te verdienen.

Toen we Jeruzalem uitreden, stopte Kitron bij een groep lifters en nam twee vrouwen mee die naar de nederzetting Neve Daniel moesten. Ik kom niet vaak ‘over de Groene Lijn’ en ik keek mijn ogen uit naar het landschap met de vele kleine veldjes en uit ruwe stenen opgebouwde muurtjes, waar al sinds bijbelse tijden ‘terrassen-landbouw’ wordt bedreven. Het was nu op zijn mooist, alles groen door de regen die de laatste dagen gelukkig weer is gevallen, want de winter van 2013/14 was tot nu toe veel te droog. Kitron, die zelf in Tene woont, een kleine nederzetting, en een voorstander is van één staat voor Joden en Palestijnen, vertelde mij dat de verhoudingen tussen de twee groepen bewoners in het gebied ten zuiden en oosten van Hebron goed is. Als voorbeeld stopte hij even bij de grote Rami Levy supermarkt in Tekoa, waar op de parkeerplaats auto’s met Israëlische en Palestijnse nummerborden stonden. Ook het publiek was duidelijk gemengd: religieuze Joden, religieuze Palestijnen en seculieren die minder duidelijk onder te verdelen waren. Nu zegt dat allemaal niet zoveel, Rami Levy is waarschijnlijk de beste en goedkoopste supermarkt, maar er was geen sprake van molotov-cocktails, dat niet.

Geurend naar kruiden en balsems kwam ik 's avonds laat thuis – ik had van alles mogen ruiken en smeren en een speciale ontgiftingsthee gedronken – en donderdagochtend was ik ziek, met opgezwollen klieren, hoofdpijn en pijnlijke oren. Dat kan een homeopathische reactie zijn geweest waarbij de gifstoffen loskwamen, want vandaag voel ik me weer normaal. Maar ook botsten woensdag niet alleen klimaatzones op elkaar, ik was ten prooi aan botsende ideologieën: nederzettingen en kolonisten op de Westoever, dat is natuurlijk slecht, maar wat ik zag, waren aardige mensen, een sympathiek biologisch bedrijf en een uiterst enthousiaste ondernemer die gelooft in een ideaal: samenwonen en -werken van Joden en Palestijnen.

Donderdagochtend zette ik Kol Hamusica aan, de klassieke zender, en hoorde toen pas dat er weer een escalatie van geweld aan de gang is bij de Gazastrook (want de dag tevoren lag ik alleen maar in bed). Boker tov, Jisraeel. Israël heeft drie jeugdige strijders van Islamic Jihad uit de weg geruimd en in antwoord daarop schoot Islamic Jihad de nacht van dinsdag op woensdag, toen het in Jeruzalem hevig onweerde en stortregende, volgens eigen zeggen 130 raketten af op Sderot. Israël antwoordde met het bombarderen van 29 doelen in de Gazastrook, voornamelijk bases van Islamic Jihad en de militaire vleugel van Hamas. Arme mensen en vooral arme, doodsbange kinderen, aan beide zijden van de grens. Vannacht waren er ‘slechts’ twee raketten vanuit de Gazastrook afgevuurd, die allebei geen schade hadden aangericht. Nieuws om onmiddellijk weer pijnlijke oren van te krijgen.

In Sderot woont overigens een vrouw die van mij de Israël Prijs mag krijgen. Betsy Benjaminson, alleenstaande moeder van een elfjarige zoon en vertaalster uit het Japans. Vanaf 2010 gebeurden er vreemde noodlottige ongelukken met bepaalde types Toyota’s: het gaspedaal ging opeens aan de haal met de auto, ook als die stilstond, en er kon niet meer worden geremd. Dat heeft geleid tot een aantal noodlottige ongelukken, waarbij een keer een heel gezin omkwam. Toyota bleef lange tijd tot aan de rechter toe volhouden dat dit lag aan de bestuurders of aan ‘vloermatten die onder het gaspedaal schoven’. Maar Benjaminson kreeg documenten onder ogen waaruit bleek dat Toyota-ingenieurs erkenden dat er iets grondig mis was met het elektronisch systeem van de wagens. Al voelde ze zich als een mug tegenover een olifant, ze besloot actie te ondernemen. Ze lekte haar informatie aanvankelijk anoniem, maar in 2012, na raad te hebben gevraagd aan haar rabbijn en aan een juridische firma over de te verwachten gevolgen, kwam ze officieel als klokkenluidster naar buiten. Daardoor verloor ze haar goedbetaalde baan en wordt ze niet meer aangenomen bij andere bedrijven waar geheimhouding vereist is. Toch heeft ze vrede met haar besluit: na jarenlange rechtszaken die Toyota aanvankelijk won, heeft het bedrijf tenslotte schikkingen moeten treffen, ook voor de nabestaanden van de omgekomen slachtoffers. “De mug heeft de olifant ten slotte gebeten,” aldus Benjaminson.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël