sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, onder leiding van Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Verder schrijft ze voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin.

vrijdag 15 juni 2018

Het Park Hamesila (spoorrailspark) is een zeven kilometer lange wandel- en fietsroute, gebouwd op de door de Turken in 1892 aangelegde spoorlijn van Jeruzalem naar Jaffa, die sinds 1998 niet meer werd gebruikt. De route begin bij het gerestaureerde Eerste Treinstation en loopt langs of door zeven verschillende buurten: de German Colony, Baka, Katamon, de volkswijken Pat en Gonen (de Katamonim), Mekor Chaim en het Arabische Beit Safafa. Het wandelpad bestaat uit betonnen ‘planken’ met nephoutnerven over de bielzen; daarnaast loopt een geasfalteerd rijwielpad. Aan beide kanten is er groen: gras, struiken, bomen, soms weelderig en soms minder, afhankelijk van de bebouwing.

Ter hoogte van Pat en Gonen is een uitgebreider park aangelegd, compleet met een vijver vol waterlelies en goudvissen, en verder een skatebaan en een beschaduwde kinderspeelplaats. Het treinspoor loopt door tot Malcha en ondertussen wordt het groen wilder, met olijfbomen, vijgenbomen en watergeulen en mondt uit in de natuur van de Jeruzalemse heuvels. Op twee plekken zijn langs het spoor ‘boekenhaltes’ aangebracht, waar ik al menig pocket heb uitgehaald of naartoe gebracht.

De aanleg van het park, door de gemeenteraad en de Society for the Protection of Nature, onder leiding van burgemeester Barkat en vooral vice-burgemeester Naomi Tzur, heeft 40 miljoen sjekel gekost, wat op zichzelf niet zoveel is. Het park is ook bedoeld om de ‘klassenkloof’ tussen de rijke wijken, zoals de German Colony, en de achterstandswijken van de Katamonim enigszins op te heffen, of om de verschillende bewoners op zijn minst te laten mengen; dat laatste is goed gelukt. Als ik er wandel, komt me eerst een halfnaakte gebruinde man tegemoet, zwetend, met koptelefoon op zijn hoofd. Verder fietsen er twee kleine meisjes op driewielers, de moeder in jeans met haar Iphone in de hand. Dan word ik ingehaald door twee jonge ‘schwartze’ chassidiem op sportfietsen. Eentje heeft een ruimvallende talliet katan om die door de wind wordt opgebold als een laken aan de waslijn. De tsitses (schouwdraden) wapperen gevaarlijk rond zijn achterwiel, linke soep.

Ik haal ze later in als ze in een grotere groep staan te kletsen, meld dat ik uit Holland kom en ze dus kan wijzen op het gevaar. Hij bedankt me, stopt zijn talliet, tsitses en alles in zijn zwarte broek en stapt weer op. De volgende voetgangers die ik tegenkom, zijn twee gesluierde Arabische vrouwen, met volle boodschappentassen van supermarkt Rami Levi, (de grote gelijkmaker van Joden en Arabieren).

Twee dagen later ben ik in Tel Aviv in de buurt van Allenbystraat, Frishman, Sheinkin en Dizengoff. Overal wemelt het van de regenboogvlaggen, ik heb er nog nooit zoveel bij elkaar gezien, en een winkel pronkt met een regenboogkleurige strandjurk. De Gay Pride mars is pas een paar dagen later, op een vrijdagmiddag. Ik ben er niet bij geweest, maar lees dat het ondanks de hitte nog nooit zo druk is geweest, 250.000 deelnemers, onder wie 30.000 toeristen. Het is dan ook de twintigste mars, en Israël bestaat zeventig jaar, twee kroongetallen.

Burgemeester Ron Huldai houdt de openingstoespraak en roept op tot “gelijke rechten voor iedereen” – de foto’s zien er vrolijk uit, veel kleurige slingers en beschilderde gezichten. Er rijden praalwagens mee met alweer halfnaakte, maar dit keer heupwiegende mannen. Een van de wagens is gesponsord door Engeland en heeft als thema “Love is Great Britain”, misschien op instigatie van de Engelse ambassadeur in Israël, die openlijk gay is. De mars trekt langs een kleine groep activisten, gekleed in zwart en roze, die protesteren tegen de ‘pink washing’, het feit dat de bezetting van Palestijnse gebieden op de Westoever op dit ogenblik gewoon doorgaat en dat daar geen aandacht aan wordt besteed. Niemand schijnt zich van hen iets aan te trekken, er is politie aanwezig en er komen geen rellen. ’s Avonds treedt onder anderen Netta Barzilay op, winnares van het Eurovisie Songfestival.

Al zoekend naar foto’s van de Gay Parade lees ik dat tijdens een besloten internationale conferentie (13 juni) onder auspiciën van het ministerie van Openbare Veiligheid en Strategische Zaken het hoofd van de Shin Beth bekendmaakt dat Israël in 2018 tot nu toe 250 terreuraanslagen heeft weten te voorkomen. De zwart-roze activisten hebben een punt …

Delen |

vrijdag 18 mei 2018

Afgelopen week was een kritieke week voor Israël. Het begon zaterdagavond met een positieve gebeurtenis: zangeres Netta Barzilai uit Hod Hasjaron die met haar spetterende optreden en een lied dat opriep tot acceptatie van ‘anders zijn’, het Eurovisie Songfestival won. In de straten en op het strand van Tel Aviv werd dat uitbundig gevierd. Zondag volgde Jom Jeroesjalajim, waarbij grote groepen, meest religieuze jongeren met Israëlische vlaggen door de straatjes van de Oude Stad trekken. Deze keer bleven veel Arabische winkeltjes open en een groot aantal politieagenten zorgde ervoor dat gewelddadige botsingen tussen Israëli’s en Arabieren in de Oude Stad uit bleven. Ik heb weinig met deze feestdag waarop de halve stad onbereikbaar is, bleef rustig thuis en hoorde alleen voortdurend politie- helikopters boven de stad cirkelen.

Maandag de officiële opening van de Amerikaanse ambassade in de wijk Arnona van Jeruzalem. Tot nu toe een vrij symbolisch gebaar want het merendeel van het ambassadepersoneel blijft voorlopig in Tel Aviv, alleen ambassadeur Friedman en enkele medewerkers trekken in bij het consulaat. Dat neemt niet weg dat de “erkenning van Jeruzalem als Israëls hoofdstad” tot enorme Palestijnse woede heeft geleid, al is de ambassade gelegen in west-Jeruzalem. Ik ging om een uur of vijf even een kijkje nemen. Slierten Israëlische en Amerikaanse vlaggetjes in Ein Gedi-straat wezen me de weg. Bij het ambassadegebouw kon ik niet komen, de weg was afgezet. Voor de hekken wat mensen met Israëlische vlaggen die stonden te discussiëren. Achter de hekken Israëlische soldaten. Geen ambassade te zien, wel persfotografen en een auto met een schotelantenne op het dak.

Zo’n vijftien jaar geleden is in Arnona een groot, smaakvol gebouwd complex van hoge natuurstenen flatgebouwen verrezen, in een parkachtig landschap met bomen, paden, trappen, bankjes en kinderspeelplaatsen. Ik liep tussen die gebouwen door en kwam terecht bij wat ik aanzag voor een demonstratie van Vrede Nu. Een grote groep van voornamelijk Palestijnen en enkele Israëlische Joden, jong en oud, seculier en religieus, die, aangevuurd door megafoons, Arabische leuzen schreeuwden. Af en toe ook in het Engels: “Palestine Free, Palestine Free, from the river to the sea!” (Ik hoopte dat ze bedoelden dat Joden en Palestijnen vredig naast elkaar zouden leven in een land, maar vreesde dat ze iets anders bedoelden.)

Ook deze menigte werd tegengehouden door een hek, daarachter een zee van merendeels jonge soldaten. Er werd geen geweld gebruikt, ze stonden er alleen maar. Op een hoge stenen muur zaten jonge toeschouwers, waaronder jesjiwa-studenten. Een Japanse (?) journaliste hield een microfoon onder de neus van een zichtbaar Joodse man, die uitlegde dat Joden en Palestijnen beiden hetzelfde land claimden en nooit zouden vertrekken, dus dat de twee-staten-oplossing de enige oplossing was.


In gesprek met de voorstander van de twee-staten-oplossing

Daarna sprak ze een van de Arabische leiders aan, die haar meedeelde dat de Palestijnen uit Palestina waren verjaagd, dat de Israëli’s Jeruzalem onrechtmatig hadden ingenomen en dat dit onrecht tenslotte zou worden hersteld. In de menigte stonden ook twee ultra-orthodoxe Joden met een protestbord, tegen het dwingen van religieuze Joden om tegen hun geloofsovertuiging in, in het leger te moeten. Heeft niets van doen met Trumps verplaatsing van de ambassade, maar enige gratis publiciteit is nooit weg. Vanaf de balkons van de flatgebouwen keken talloze bewoners neer op de demonstratie. Twee vrouwen hielden vanaf hun balkon een tuinslang met sproeikop gericht op de demonstranten, maar door de grote hoogte kwam het water slechts als een mild voorjaarsregentje neer.

Achteraf lees ik op Ynetnews dat het helemaal geen demonstratie van Peace Now was, maar dat die werd georganiseerd door het Hoger Follow-up Comité voor Arabische Burgers in Israel, en dat de oudere mannen met snorren in colberts die werden geïnterviewd, Arabische Knessetleden waren. Een van de leuzen die ik niet kon verstaan, bleek te zijn: “We zullen ons leven geven voor de Al Aqsa moskee”. Als ik een uur eerder was gekomen, had ik nog kunnen meemaken dat veertien personen werden gearresteerd wegens ordeverstoring.

Op dezelfde maandag zijn er bij de grens van Israël met Gaza het grootste aantal slachtoffers gevallen – 58 doden en 2.700 gewonden, volgens het Hamas-ministerie van Gezondheid. Ik ben treurig. De Israëlische legerleiding waarschuwde al maanden dat er in Gaza een humanitaire noodsituatie was ontstaan – maar kreeg weinig sjoege van de Israëlische regering. (Je zou bijna wensen dat het leger de macht grijpt in Israël, chas-ve-shalom.)

Natuurlijk heeft Hamas de oorspronkelijk geweldloos bedoelde Mars van de Terugkeer overgenomen en hitsen ze de jongeren van Gaza op: Hamasleider Yahya Sinwar beloofde “de levers van de bezetters op te eten”, respectievelijk “hun harten er uit te rukken” (wat allebei de betekenis van wraak nemen schijnt te hebben.) Gazanen worden betaald om het grenshek te vernielen; ze worden voorzien van grote metaalscharen en molotov-cocktails.

Maandag om ongeveer vier uur (opening van de ambassade) gaven Hamasleiders het sein om massaal het hek te bestormen, met dit grote aantal doden en gewonden tot gevolg. Hun opruiing – “We rusten niet tot we in de Al Aqsa kunnen bidden” – laat zien dat het Hamas gaat om terugkeer tot heel Israël, geen twee-staten-oplossing. Ze zouden niet zoveel succes hebben als de situatie van de bewoners van Gaza niet zo uitzichtloos was …

Delen |

vrijdag 4 mei 2018

Afgelopen week is er zoveel gebeurd in en rondom Israël dat ik er wel drie verschillende columns aan had kunnen wijden. (Ik schrijf dit op 30 april, heb net gelezen dat de Israëlische luchtmacht de afgelopen nacht een Iraans/Syrische basis heeft gebombardeerd, waar Iraanse surface-to-surface raketten lagen opgeslagen, basis plat en achttien doden.) Iran heeft al eerder laten weten wraak te zullen nemen na Israëlische aanvallen. Sommige mensen verwachten in mei een oorlog met Iran. Boker tov, Israel!

Waar mijn omgeving en ik meer mee bezig waren, is de tragedie die totaal niet had mogen gebeuren, de dood van tien Israëlische jongeren die in het kader van hun mechina (voorbereidingsjaar voor het leger) op tijoel (excursie) waren in de woestijn van Judea. Iedereen hier weet dat je, wanneer er storm- en regenwaarschuwingen zijn, niet moet gaan trekken door de wadi’s van de woestijn. Enorme watermassa’s kunnen opeens, uit het niets, als een donderende stroom door zo’n droge rivierbedding denderen en alles op hun pad meesleuren.

Donderdag 26 april had het al heftig geonweerd, gestortregend en gehageld. Toen ik uit het raam keek, was het pad langs het huis verdwenen, in plaats daarvan stroomde er een vuilbruine beek die met watervallen uitkwam in de straat. Verder waagde ik me niet, want mijn ‘waterdichte’ laarzen waren al lek gestoten. De volgende dag bleken in verschillende steden straten, kelders of laaggelegen huizen overstroomd te zijn. De Jaffastraat in Jeruzalem was veranderd in een woeste rivier (YouTube) die cafétafels, stoelen en supermarktkarretjes meesleurde en in Risjon leZion kwam het water met bakken door het dak van een modern winkelcentrum. Twee Palestijnse jongeren, een bedoeïen en een schapenhoedster, waren slachtoffer geworden van een onverwachte stormvloedgolf in het zuiden.

Ook voor vrijdag was noodweer voorspeld: onweer, stormwind en stortregen. Dat de leiding van de goed bekend staande Bnei Zion militaire academie een groep van 25 jongeren toch op een dagtochtje door de woestijn van Judea liet gaan, is verbijsterend. Er was ook geen toestemming gevraagd aan de politie of aan andere autoriteiten. Tien jongeren van deze groep, onder wie negen meisjes, werden in een wadi meegesleurd door een plotselinge metershoge stroom van water, modder en enorme steenbrokken; waarschijnlijk waren zij op slag dood. De meeste jongens liepen op een iets hoger gelegen stuk of konden tegen de wand van het ravijn naar boven klimmen. De enige jongen die omkwam, Tzur Alfi, had verscheidene vrienden geholpen via zijn schouders naar boven te klimmen tot de vloed ook hem meesleurde. Een van de meest tragische details was een app-berichtje van een van de meisjes, dat ze een dag tevoren aan vriendinnen had gestuurd: “Ik kan me niet voorstellen dat we echt in zulk weer op excursie gaan. Het is toch te gek om naar een plek te gaan waar vloedgolven zijn, dat is het tarten van het lot. We gaan dood – ik meen het serieus”, schreef ze. Toch is ze meegegaan. Je moet de collectieve druk van zo’n groep niet onderschatten, zeker als de leiding hen geruststelt: “Het gaat pas om drie uur stortregenen en wij zijn daar om één uur.” Alsof de krachten van de natuur tot op de minuut te voorspellen zijn.

Iedereen in mijn omgeving was er de volgende dag mee bezig – van de tien slachtoffers waren er twee afkomstig uit Jeruzalem, Yael Sadan z.l. en Ma’ayan Barchum z.l., en sommige kennisen van mij hadden een van hen goed gekend, of hun eigen zoon had een mechina-jaar op de Bnei Zion academie doorlopen. Vrijdag 27 april werden zeven van de slachtoffers al begraven, op zondag volgden de drie overige teraardebestellingen. Er waren honderden mensen bij de begrafenissen aanwezig. Het is een nationale tragedie die iedereen tezamen brengt. De shock en de rouw zijn vermengd met woede, want deze ramp was totaal niet nodig geweest; er was gewaarschuwd voor barre weersomstandigheden! Een van de vrouwelijke stafleden van Bnei Zion – haar vader werkt in het reddingswezen – had zijn boodschap om de tijoel uit te stellen zelfs doorgegeven aan de leiding. Maar in dit soort (pre-)militaire instellingen wordt naar de woorden van een vrouw kennelijk minder geluisterd dan naar een ‘gever’. Het hoofd van Bnei Zion en de gids die de groep begeleidde, zijn inmiddels in hechtenis genomen. De aanklacht luidt: dood door schuld wegens verregaande nalatigheid.

Ik hoop dat er nu werkelijk een discussie komt over de Ihiyeh beseder-mentaliteit, de houding van overmoed, zelfs arrogantie, die maakt dat Israëli’s graag de hand lichten met voorschriften. Die anarchistische houding kan vruchtbaar zijn als het gaat om doorbraken op creatief of technologisch terrein, maar niet als het gaat om veiligheid. Het is ook een macho-houding, zeker in de militaire sfeer, zo van: wij kunnen alles, ook het onmogelijke, let’s go! De stem van vrouwen, die over het algemeen wat voorzichtiger zijn, telt dan niet mee.

Delen |

vrijdag 20 april 2018

Woensdag om elf uur ’s ochtends klinken de sirenes op Jom Hazikaron. Ik sta op dat ogenblik in een tuin, kijk naar de bloeiende rozen, de minuscule knopjes in de olijfboom en hoor niets anders dan het gekwetter van vogels, verder is het twee minuten doodstil. Als het gehuil van de sirenes langzaam wegsterft beginnen de auto’s weer te rijden.

De dag tevoren liep ik naar de Kotel (de Klaagmuur). Ik had een opdracht, die te maken heeft met mijn Amsterdamse buurvrouw J. Toen ik haar een paar weken geleden zag, nam ik eerst aan dat J. kanker had, net als haar oudere zus die ongeveer twee jaar geleden overleed. Ze was broodmager, woog nog maar veertig kilo. Later bleek dat ze aan een vorm van anorexia lijdt, ontwikkeld na de dood van het eerder genoemde zusje, en andere nare gebeurtenissen die haar wankele evenwicht hebben verstoord. Ik heb haar beloofd een gebed om genezing in de spleten van de Klaagmuur te stoppen. Als ze weer gaat eten en op gewicht komt, heeft een andere zus een vakantie in het Heilige Land beloofd. Het minste dat ik kan bijdragen, is de bede in de brievenbus van de Eeuwige te stoppen.

Het was druk op het grote plein, groepen soldaten en toeristen, maar de Kotel zelf bleek onbenaderbaar, afgescheiden met talloze hekken, waarschijnlijk vanwege herdenkingen. Ik heb het gebed maar op enige afstand gezegd, en kom op een normale dag nog eens met het briefje. Terug naar het centrum van de stad, waar het eveneens wemelde van de toeristen; de lucht was zoel, mensen zaten een uur voor de sirenes van acht uur Jom Hazikaron zouden inluiden, nog op terrassen te eten.

‘s Avonds, na de sirene om acht uur, volgde ik de officiële ceremonie op Har Herzl via een live internet verbinding. Behalve 23.646 gesneuvelde militairen worden er 3.134 slachtoffers van terreuraanslagen herdacht. Netanjahoe miste ik, maar (president) Ruby Rivlin, die altijd als een gemoedelijke beer overkomt, hoorde ik wel, en ook minister van Defensie Lieberman, (die zijn best had gedaan een alternatieve herdenking van Israëli’s en Palestijnen te dwarsbomen, zie hieronder).

Het meest aangrijpend vond ik de getuigenis van de weduwe van de aanslag in de nederzetting Halamish, in juli 2017. Daar drong een jonge Palestijn het huis binnen waar de familie Salomon de geboorte van een nieuw kleinkind aan het vieren was. Hij wist drie mensen dood te steken, maar voor hij ook de moeder – die zich met vijf kinderen in een slaapkamer had verstopt – had kunnen vermoorden, kwam een soldaat bij de buren af op het geschreeuw en wist hem door het raam heen te raken en in bedwang te houden tot er versterking kwam. De moordenaar, die aanhanger van Hamas bleek te zijn, werd door een militaire rechtbank tot vijf maal levenslang veroordeeld. De weduwe vertelde hoe zij, verstopt in de slaapkamer, hoorde hoe hij de anderen afmaakte en hoe zij niets anders kon doen dan zich met alle kinderen doodstil te houden. Haar dochtertje van circa acht jaar las een brief aan haar papa voor, maar barstte daarbij af en toe in tranen uit.

Tezelfdertijd hielden Combatants for Peace en Family Forum voor de dertiende keer een eigen herdenking onder de noemer ‘Remembering Our Joint Future’ in het Yarkonpark in Tel Aviv. Family Forum wordt gevormd door Israëlische en Palestijnse families die één of meer familieleden hebben verloren in het Palestijns-Israëlisch conflict, hetzij door oorlogsgeweld, hetzij door terreur. Mensen die hebben besloten niet te reageren vanuit haat, maar elkaar te ontmoeten in het verdriet en de rouw. Als het aan Lieberman had gelegen, waren de Palestijnse deelnemers Israël niet binnengekomen, maar het Hooggerechtshof vernietigde op het laatste moment zijn verbodsbepaling. Schrijver David Grossman, die zijn zoon Oeri heeft verloren in de Tweede Libanonoorlog, sprak daar. Hij hield de meest eerlijke, menselijke, kritische en tegelijk hoopvolle toespraak die ik deze dag heb gehoord. Hij begon te zeggen hoe pijnlijk het na twaalf jaar nog is om in het openbaar over Oeri te spreken: “het is moeilijk en vermoeiend om de hele tijd te vechten tegen de zwaartekracht van het verlies.” Hij vertelde hoe verleidelijk het is om te vervallen in gevoelens van woede en wraak. Maar zodra hij aan die gevoelens wil toegeven, merkt hij “dat ik het levende contact met mijn zoon verlies.” Hij vroeg het Israëlische publiek om deze gezinnen, die níet oproepen tot haat en wraak, te respecteren: “als de definitie ‘beroofde familie’ echt gemeend is, respecteer dan onze weg. (…) Dit is onze manier om betekenis te geven aan de dood van onze geliefden, en aan ons leven na hun dood.”

Over het 70-jarig bestaan van Israël zei Grossman dat “wij als Israëli’s zelfs na zeventig jaar nog niet echt thuis zijn – hoeveel van patriottische honing druipende woorden er de komende dagen ook worden gesproken. We zijn nog niet thuis. (…) Nu, zeventig jaar later, is Israël misschien een sterke vesting, maar het is nog geen thuis.” Hij vervolgde dat de complexe relatie tussen Israëli’s en Palestijnen in een korte formule kan worden samengevat: als Palestijnen geen thuis hebben, zullen Israëli’s dat ook niet hebben. En omgekeerd.

Grossman zei dat Israëli’s terecht trots zijn op de vele prestaties op het gebied van industrie en landbouw, cultuur en kunst, medische uitvindingen en economie. (Hij vergat de vorderingen op culinair gebied te noemen.) Maar hij wees ook op alles wat niet klopt: de bezetting van Palestijnse gebieden en de onderdrukking van de Palestijnse bevolking daar; de deals die de regering tracht te sluiten met landen als Oeganda en Rwanda wat betreft de uitzetting van asielzoekers; de ondermijning van democratische instituties als het Hooggerechtshof; de steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk in Israël.

Grossman besloot zijn toespraak met het uitspreken van de hoop dat “we nog vele jaren en vele generaties van kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen zullen vieren, veilig, vreedzaam en creatief, en – het allerbelangrijkste – in een rustige dagelijkse routine als goede buren; en dat we ons allemaal thuis zullen voelen.” Binnenkort neemt hij de Israëlprijs voor Literatuur in ontvangst. Hij verklaarde het geld te zullen verdelen tussen Family Forum en de organisatie Elifelet, die zorg draagt voor kinderen van asielzoekers. Het geld kan worden gebruikt voor het inrichten van betere crèches dan de ‘kinderpakhuizen’ die er nu zijn.

Delen |

vrijdag 13 april 2018

Het is vreemd om in Amsterdam te zijn terwijl er in Israël zaken gebeuren als de rellen aan de grens van Israël en Gaza, en zoals het dubbele gedraai van premier Netanjahoe inzake de deportatie van de Afrikaanse vluchtelingen die (meest illegaal) in Israël verblijven. Wat de meesten van die vluchtelingen in de Sinaï-woestijn hebben meegemaakt, is gruwelijk. Velen van hen zijn gemarteld en verkracht door Egyptische bedoeïenen, met de bedoeling geld van hun achtergebleven familie te krijgen (die hun schreeuwen van pijn via een mobieltje konden horen). De lijken van gestorven vluchtelingen werden naar verluidt beroofd van organen, die waarschijnlijk in Saoedi-Arabië zijn terechtgekomen.

Israëlische soldaten waren de eersten die degenen opvingen die de grens van Israël wisten over te komen. Ik heb een artikel in Haaretz gelezen waarin die soldaten vertellen hoe beroerd de vluchtelingen er toen aan toe waren, uitgehongerd, met littekens van gesmolten plastic (marteltechniek). Ook soldaten die eerst vonden dat ze ‘infiltranten’ waren, veranderden door de confrontatie met gewonde menselijke wezens van mening en deden wat ze konden: water en eten geven, en medische hulp. Veel van die soldaten waren in shock en praten pas nu, jaren later, nu de Israëlische regering dreigt met deportatie, over hun ervaringen met de asielzoekers.

Over Netanjahoe’s gedraai wat de vluchtelingen betreft kan ik kort zijn: wat een hypocrisie, wat een lafheid en wat een wreedheid. Eerst een verstandig besluit, waarvan de uitwerking nog moet worden bekeken, maar dat voor de Afrikanen uitzicht biedt op hetzij een legaal bestaan in Israël, hetzij opvang in een land dat ook daadwerkelijk asielzoekers kan opvangen. Voor Israël betekent het een halvering van op te vangen vluchtelingen. En vervolgen het oor te luisteren leggen bij zijn rechtse achterban, en de ultra-rechtse Bennett van Israel Ons Thuis, en met hetzelfde sonore stemgeluid een draai van 180 graden maken.

Ik hoop dat het laatste woord hier nog niet over is gesproken, want een belangrijk deel van de Israëlische bevolking is tegen het deporteren van de asielzoekers, al zijn de bewoners van de armoedige wijk rond het busstation in Tel Aviv daar juist voor. Eind maart protesteerden liefst 25.000 mensen op het Rabinplein in Tel Aviv tegen het deportatiebesluit. De reform synagoge Kol Hanesjama in Jeruzalem hield samen met vluchtelingen een tweede Seideravond in de sjoel.

Een tweede onderwerp dat me erg bezighoudt, is de “Grote Mars van de Terugkeer” zoals Hamas de massademonstratie bij de grens van Gaza en Israël heeft gedoopt. Een Joodse bekende van me – we kennen elkaar nog uit onze studententijd (Asva) – schreef op Facebook over de “actievoerders” die door Israël onterecht beschoten waren. Actievoerders?! Come on, dit was geen ‘Ban de Bom’ demonstratie. De oorspronkelijke actie was georganiseerd door een onafhankelijke groep heb ik gelezen en werd overgenomen door Hamas (ik weet helaas de bron niet meer). Het begon dan ook vreedzaam, met families die op de grond zaten, op veilige afstand van het grenshek. Maar daarna liep het volkomen uit de hand, wat te voorzien was, van Palestijnse kant werden er stenen en molotov-cocktails naar de Israëlische soldaten gegooid, er werd ook een keer echt geschoten, en de Israëlische troepen reageerden niet alleen met traangas maar tevens met rubberkogels en echte kogels. Tot 4 april waren er 18 doden en vele gewonden aan Palestijnse zijde. Een geweldloze demonstratie was het duidelijk niet, er is een video te zien waarop massaal “Dood aan de Joden” wordt gescandeerd, en van de doodgeschoten Palestijnen behoorde volgens Israël een aanzienlijk aantal tot de militaire vleugel van Hamas. Hoe weet het leger dat? Ze kregen een militaire begrafenis in Gaza, of ze waren in Israël al bekend als Hamas-militanten.

Inmiddels (10 april) zijn er ook verontrustende beelden openbaar geworden van te schietgrage Israëlische soldaten. Eerst een foto van een in de rug geschoten Palestijn die kennelijk wegvluchtte; nu een clip gemaakt door soldaten die een stilstaande, zo te zien niet bedreigende man neerschieten en daarna een gebrul en gejuich aanheffen alsof ze een doelpunt hebben gemaakt. Deze zaak wordt nu onderzocht, maar dat is alleen te danken aan het feit dat het filmpje viraal is gegaan.

De Nederlandse kranten lijken totaal geen gevoel te hebben voor de dreiging die de Israëlische bewoners van de grensstrook ervaren als tienduizend Palestijnen door het grenshek dreigen te breken. Ik lees nergens een artikel waarin er op wordt gewezen dat Gaza nog een andere grens heeft, met Egypte; het Egypte waar de Gazastrook ooit toe behoorde. Die grens is voor Hamas niet interessant. Israël blijkt met het IJzeren Koepel afweergeschut een antwoord te hebben op de raketbeschietingen uit de Gazastrook en weet ook de talrijke betonnen tunnels die onder de grens zijn aangelegd te ontdekken en onschadelijk te maken. Met de tactiek om massa’s burgers de grens te laten bestormen – al zijn het zeker niet alleen burgers – lijkt Hamas meer succes te hebben, in ieder geval qua public relations.

De toestand in Gaza is inderdaad beroerd, ik ben er een keer geweest met een groep Israëlische vredesactivisten, vlak voor het uitbreken van de tweede intifada. Toen al was het in mijn ogen een tijdbom, met veel te veel mensen en grauwe betonnen bebouwing op een beperkt stuk grond met nauwelijks enig groen ertussen. In Gazastad wel een aantal villa’s van Fatah-bonzen. Het is er intussen alleen maar beroerder op geworden. En Hamas zal de Gazanen ook geen oplossing brengen als men daar niet afziet van het plan de staat Israël te vernietigen. Ik vrees voor een lange, hete zomer.

Delen |
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël