sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie aan de Universiteit van Amsterdam. Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, onder leiding van Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Verder schrijft ze voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin.

vrijdag 27 januari 2017

Doordat het hier ook winter is, met koude nachten, kost het me moeite op sjabbat op tijd mijn bed uit te komen om naar sjoel te gaan. Vooral doordat ik het deze ochtend niet kon nalaten om, ondanks de sjabbat, even op mijn iPad te kijken naar de inhuldiging van de nieuwe Amerikaanse president. Had ik beter niet kunnen doen, want na het aanhoren van zijn agressieve redevoering was de sjabbatvrede verdwenen.

Toch slaagde ik er in om om tien uur in sjoel te zitten, juist voor we begonnen aan de Tora-lezing. De parasja van deze week was Sjemot (Exodus) 1:1 tot 6:1. Jozef en zijn broers zijn gestorven, maar hun nakomelingen zijn geworden tot een talrijke volksgemeenschap in Egypte; het gaat hen goed. “Vajakom melech chadasj al Mitsrajiem asjer lo-jada et Joseef.” “Er kwam een nieuwe koning aan de macht in Egypte die Jozef niet had gekend.” Wat een synchroniciteit met wat er nu in de Verenigde Staten gebeurt. De nieuwe farao vond de Hebreeuwse immigranten, de afstammelingen van Jacob, veel te talrijk. Ze zouden wel eens gemene zaak kunnen maken met de vijanden van Egypte, dacht hij. Hij besloot ze tot slaven te maken, die het zwaarste werk moesten doen.

Het waren de vroedvrouwen die weigerden het bevel van de farao uit te voeren om alle pasgeboren Hebreeuwse jongetjes te doden; zo bleef baby Mozes, die bestemd was om het volk uit Egypte te voeren, in leven. Geadopteerd door Batja, de dochter van farao die hem in een mandje in de Nijl vond. Ook in het heden zijn het vrouwen die het voortouw hebben genomen, bij de Women’s Marches over de hele wereld, als eerste protest tegen de reactionaire politieke ideeën van de republikeinse president.

De nieuwe farao in de VS lijkt het in eerste instantie op andere immigranten voorzien te hebben, Mexicanen, islamieten, en niet op Joden. Maar moeten we ons daar dan prettig bij voelen? Ik denk van niet! De veelvuldig herhaalde oproep in Tenach om de vreemdeling niet te onderdrukken, geldt voor alle ‘vreemdelingen’. Niet iedereen hier in Israël deelt de mening die ik over president T. heb – “een geslepen zakenman en narcistisch demagoog met de emotionele ontwikkeling van een vijfjarige kleuter”.

Obama is hier vanwege zijn Midden-Oosten politiek aangaande Syrië, nooit zo populair geweest als in Europa en de weigering van de Amerikaanse regering een veto uit te spreken over de laatste anti-nederzettingenresolutie in de Veiligheidsraad wordt door velen als verraad gezien, een dolkstoot in de rug van een vriend, aan wie Obama rugdekking had beloofd. Vooral in de hoek van de Likoedpartij is men er zeker van dat een tijdperk-T veel beter zal uitpakken voor Israël. Geen gezanik meer over de nederzettingen buiten de Groene Lijn, die kunnen nu ongestoord worden uitgebreid, en bovendien heeft de nieuwe president een orthodox-Joodse schoonzoon, dat moet dus wel goed zijn voor de Joden. We zien groothartig over het hoofd dat Jared Kushners Joods geworden vrouw Ivanka de Chanoekakaarsjes aansteekt terwijl ze een hemdje met spaghettibandjes draagt. Want haar vader gaat de Amerikaanse ambassade eindelijk verplaatsen naar waar die thuishoort, in Jeruzalem. (Ik opperde op Facebook dat dat wel eens een groot aantal doden zou kunnen kosten, en kreeg als commentaar dat ik een dhimmi ben die buigt voor Arabische terreur.)

Inmiddels heeft de woordvoerder van het Witte Huis laten weten dat de discussie over het verplaatsen van de ambassade “pas in een beginstadium” verkeert, dus dat kan nog wel eens heel lang duren …

Delen |

vrijdag 13 januari 2017

Zondagmiddag vroeg zat ik thuis te werken en hoorde in de verte het geluid van ambulances, of misschien was het een op tilt geslagen alarmsysteem van een huis; ik schonk er niet veel aandacht aan. Een half uur later belde E. uit Amsterdam om te vragen of alles in orde was met mij, hij had net op de radio gehoord over een terreuraanslag op de Tayelet, de boulevard die de wijk Armon Hanatziv (oost Talpiot) scheidt van de rest van de stad. Je hebt er een panoramisch uitzicht over heel Jeruzalem, oost en west. Ik wist van niks en herinnerde me opeens de alarmgeluiden die ik eerder had opgevangen. Hij vertelde dat er een vrachtauto was ingereden op een groep mensen die bij een bushalte stonden.

Op Internet verschaften de Times of Israel en Ynetnews meer informatie: verschillende groepen jonge dienstplichtigen waren in het kader van een

culturele excursie met bussen naar de plek gebracht vanwaar je het beste uitzicht hebt. De laatste groep van dertig jongeren was juist uit hun bus gestapt toen een vrachtauto vanaf de weg plotseling in volle vaart op hen inreed, en vervolgens de truck in zijn achteruit zette en een tweede keer over de gevallen mensen heen reed. Enorme paniek natuurlijk, sommige soldaten waren weggevlucht, anderen hadden op de terrorist geschoten. Hij werd uiteindelijk gedood door een militaire instructeur. Beide media meldden dat er onder de dienstplichtigen vier doden waren gevallen, een man en drie vrouwen. Er werd gesproken over veertien gewonden. Later bleken het er zeventien te zijn (Jerusalem Post).

Anderhalf uur na ons telefoongesprek besloot ik toch even ter plekke te gaan kijken. Al op Derech Chewron, op het kruispunt voor de Tayelet was het een chaos, verkeersopstoppingen, massaal getoeter. Verkeerslichten deden het niet, de politie hield hier en daar auto’s aan en stuurde het verkeer weg van de boulevard. Eenmaal op de Tayelet wemelde het van soldaten, agenten, camerawagens van televisie, hulpverleners in oranje nylon hesjes, en zwaarbewapende figuren in het zwart, misschien van een speciale anti-terreur eenheid. De plek van de aanslag was afgezet met oranje linten en op een

muurtje stonden persfotografen met grote telelenzen naast een paar chassidische jesjiwe-bochers te kijken. De vrachtwagen was al weggetakeld. Er stond een gure noordwester wind, en na een tijdje wilde ik terug lopen, maar dat mocht opeens niet meer. Een hogere militair stond me ten slotte toe terug te lopen als ik maar op het trottoir bleef. Halverwege weer loeiende sirenes, bereden politie, tussen hen in zwarte auto’s met geblindeerde ramen, ik begreep waarom ik niet terug had mogen lopen. Netanjahoe kwam poolshoogte nemen.

De dader blijkt de 28-jarigeFadi-al-Qunbar te zijn, getrouwd, vader van vier kinderen uit Jebel Mukaber, een Palestijns dorp dat pal aan de na 1967 gebouwde wijk Armon Hanatziv grenst. Volgens Netanjahoe was hij een aanhanger van IS, maar Al-Qunbar’s familie spreekt dat tegen, zegt dat hij niet politiek geïnteresseerd was. Hij had geen strafblad en wel een werkvergunning in Israël.

Ik denk dat het een ‘spontane’ terreurdaad was, misschien opgewekt door het zien van zoveel dienstplichtigen in groene legerkleding bij elkaar. Voor Palestijnen symboliseert ieder groen legeruniform ‘de bezetting’. Zijn zuster heeft op de Palestijnse tv verklaard: “Allah zij geprezen. Hij heeft Fadi uitgekozen om een shahid te worden, een martelaar. We zijn trots op hem.” Vanuit Jebel Mukaber zijn veel vaker aanslagen gepleegd, het geldt als een ‘vijandig dorp’. Al in de late jaren tachtig van de vorige eeuw begonnen jongetjes daar met stenen gooien en later werd een Joodse vrouw bij een bushalte doodgestoken.

Tegelijkertijd kon je in het begin van de maand beter niet naar het lokale Joodse postkantoor gaan om postzegels te kopen, want dan stond je een uur te wachten in een vreedzame rij Arabieren, die hun kinderbijslag kwamen ophalen. Verwarrende werkelijkheid.

Vandaag, 9 januari, worden Yael Yekutiel (20) uit Givatayim, Shir Hajaj (22) uit Ma’aleh Adumim, Shira Tzur (20) uit Haifa en Erez Orbach (20) uit Alon Shvut op verschillende locaties begraven. Er wordt altijd mee geschermd dat Israël ‘het sterkste leger’ in het Midden Oosten heeft, alsof het een monolitische machine is, dat leger, dat in feite bestaat uit 18- tot 20-jarigen, de kinderen van Israëlische burgers die drie jaar (twee jaar voor meisjes) van hun leven geven voor de verdediging van hun land – en daarna, wat de jongens betreft, nog jaren lang op herhaling moeten en als reservisten worden opgeroepen in tijden van oorlog.


Families, friends mourn 4 soldiers killed in Jerusalem terror attack

“Waarom grijpen deze foto’s me nog meer aan?”, vroeg een Facebook vriendin (nog meer dan de foto’s van de aanslag zelf, neem ik aan). Omdat het de anonieme ‘soldaten’ een gezicht geeft, het zijn jonge mensen op de drempel van hun volwassenheid, met hun hoop, hun dromen, hun levenslust… die opeens zijn neergemaaid.

Vanochtend, inmiddels 10 januari, belt een Israëlische vriendin me: “Heb je al gezien dat de Israëlische vlag in licht is geprojecteerd op de Brandenburger Tor in Berlijn?” Dit symbolische gebaar doet haar goed, gaat in tegen het gevoel dat het de wereld nooit iets kan schelen wat er hier gebeurt. Ik vertel haar maar niet wat de zelfbenoemde vertegenwoordiger van Hezbollah in Nederland en België
heeft getwitterd. Lees later wel met instemming de reactie van columnist Bradley Burston op dit soort reacties: “Resistance is an act of love.Non-violent, radical, creative, relentless resistance. We can’t hate ourselves out of this. Hate is how we got here. Fear and hatred are what keeps us stuck mired where we are. No matter which side you’re on.

Amen

Delen |

vrijdag 6 januari 2017

In 1987 kwam ik een jaar op een toeristenvisum naar Israël en werkte ik een half jaar op een kantoor in de Balfourstraat in Jeruzalem. Ik ging altijd met de bus naar mijn werk en liep het laatste eindje langs de ambtswoning van de minister-president op de hoek van Balfour. Vaak liep ik premier Shamir bijna tegen het lijf, een onderdeurtje van een man, op weg naar zijn zwarte dienstauto, met één bewaker naast zich. Ik groette hem vriendelijk en kreeg een knikje terug. De woning zag er destijds heel gewoon uit, er stond wel een menshoge muur om de tuin, maar verder niets bijzonders.

Wat een verschil met de huidige toestand, ik kwam er pas weer eens langs. Het hele stuk Balfourstraat is afgesloten met dranghekken, er staan bemande wachtposten, je komt er als voetganger moeilijk in. Eigenlijk hebben alleen bewoners uit de huizen rondom de residentie toegang, zag ik toen ik de straat weer uitliep via de tweede wachtpost. De muur rond de woning is door de jaren heen flink opgehoogd, met torens op de hoeken. En het meest bizarre: aan de zijkant van de muur hangt een soort rails met een enorm zwart gordijn dat kan worden gesloten, waarmee dan alle zicht op de ingang van de vesting wordt ontnomen. Maandagavond werd Netanjahoe op last van procureur-generaal Mandelblit liefst drie uur thuis ondervraagd in verband met nieuwe verdenkingen van corruptie – en volgens de verslagen in kranten was het zwarte gordijn geheel dichtgetrokken. Op 6 januari volgt een tweede ondervraging.

Vandaag , 4 januari, is uitspraak gedaan in de trieste zaak tegen de 19-jarige sergeant Elor Azaria. In maart vorig jaar staken twee Palestijnse terroristen met messen in op een soldaat bij een wachtpost in Hebron. Een van de soldaten werd gewond aan zijn schouder. Beide daders werden neergeschoten door andere militairen; een van de terroristen was op slag dood, de ander lag gewond op de grond. De commandant van de brigade stelde vast dat hij geen bedreiging meer vormde. Elf minuten later kwam A. rustig aanlopen en schoot de terrorist door het hoofd. Tegen een andere soldaat had hij even tevoren gezegd dat de terrorist de dood verdiende, een bewering die hij later voor de rechtbank ontkende. Een activist van B’tselem had het hele incident gefilmd, het is te zien op YouTube.

Het heeft de Israëlische maatschappij in twee kampen verdeeld. Tot het kamp dat vond dat hier een ernstig misdrijf was gepleegd en dat A. voor een militaire rechtbank diende te komen, behoorden minister van Defensie Moshe Ya’alon, IDF-opperbevelhebber Gadi Eisenkot, en aanvankelijk ook premier Netanjahoe. Het andere kamp, onder wie veel ouders van dienstplichtigen, vond dat A. vanwege zijn leeftijd (“onze jongens zijn nog kinderen”) en het feit dat de gedode man een terreuraanslag had gepleegd, geen schuld trof; meer extreem-rechtse groeperingen juichten hem zelfs toe als held. Die geluiden gingen niet ongemerkt aan Netanjahoe voorbij; hij belde in april de ouders van A.: “als vader van een soldaat en als minister-president, wil ik graag herhalen: de IDF staat achter zijn soldaten.” Minister Ya’alon ging daar een maand later scherp tegen in tijdens een toespraak tot legerofficieren; hij moedigde hen aan zich te blijven uitspreken tegen de “extremistische minderheid” die bezig was de normen en waarden van het leger te ondermijnen. Het kostte hem zijn baan; Netanjahoe verving hem kort daarop door Lieberman. Ook Eisenkot heeft zich uitgesproken, vooral naar ouders toe: “een achttienjarige dienstplichtige is niet ons aller kind, maar een soldaat die de taken die hem zijn opgedragen, moet uitvoeren.”

Op foto’s zie ik vandaag Elor Azaria tussen zijn ouders op de beklaagdenbank zitten. Het gezin komt uit Ramle, een van de armste steden in Israël, met een gemengde Joodse en Arabische bevolking. Beide ouders lijken qua uiterlijk van Noord-Afrikaanse afkomst te zijn; de vader ziet er uit als een sombere beer die de hoop op een beter leven lang geleden heeft opgegeven, de jonger en feller ogende moeder houdt haar arm bezorgd om haar zoon heen. En A., tussen hen in, ziet er – wat Gadi Eisenkot ook beweert – uit als een niet al te slimme puber. Als het oordeel is geveld – schuldig, de strafmaat is nog niet bekend – barst de moeder (volgens Ynet news) in tranen uit en roept naar de rechtbank: “dit is doorgestoken kaart. Blijven jullie maar glimlachen. Eens zullen jullie ook een kind hebben”. Verschillende mensen in het publiek beginnen na de uitspraak te schreeuwen en worden de zaal uitgezet. De advocaat die A. verdedigt, verklaart het besluit van de rechtbank te respecteren, er van te leren en zeker in hoger beroep te gaan.

Ironisch genoeg betekent de achternaam Azaria: ‘God heeft geholpen’. Verschillende figuren uit Tenach droegen die naam, met inbegrip van een van de drie mannen – Sjadrach, Mesjag en Abed-nego - die door koning Nebukadnezar in een brandende vuuroven werden geworpen, omdat zij zich als Joden niet wilden neerwerpen voor het gouden beeld dat de koning had laten maken. Abed-nego was de Babylonische naam van Azariah. Elor is een samentrekking van El (God) en Or (Licht) en wordt geassocieerd met de gazelle die overal overheen kan springen. (Daniel 3:23)

Delen |

vrijdag 16 december 2016

Het stormt en het hagelt in Jeruzalem, het is 7 graden, er zijn weinig mensen op straat. Maar in Aleppo (of wat daar van over is) is het nu 4 graden en ’s nachts is het 3 à 4 graden onder nul. Terwijl er nog steeds wordt gebombardeerd en geschoten, de wapenstilstand is verbroken. De bussen die burgers en rebellen zouden ophalen naar veiliger gebied, zijn volgens het laatste nieuws leeg vertrokken. Er wordt gezegd dat het sji’itische militairen zijn, Assads troepen, of Iraniërs of Irakezen die het vervoer tegenhouden.

Alleen maar ellende en onheil vandaag, lijkt het. Een glimpje licht van het Trump-front: een aantal kiesmannen van het Electoral College gaat nog proberen genoeg leden van dit college zo ver te krijgen dat ze de woest naar alle kanten twitterende kandidaat als "ongeschikt voor het presidentiële ambt" zullen beoordelen. En nog veel belangrijker, het wordt duidelijk dat er inderdaad grootscheepse Russische sabotage van de Amerikaanse verkiezingen heeft plaatsgevonden. Via het infiltreren van computers van democatische en republikeinse instellingen en personen. Met medewerking van Wikileaks, die de e-mails van de democraten op de site zette, precies op kritieke momenten. Buitenlandse inmenging in Amerikaanse verkiezingen, dat is nog iets anders dan seksisme of racisme, voor de gemiddelde Amerikaanse patriot. Trump, vriendjes met Poetin, vindt het allemaal maar onzin.

Waarom vind ik dat allemaal zo belangrijk? Het maakt nogal wat uit voor Israël welke president er de komende vier jaar in Washington zetelt. Trump wil onmiddellijk de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem verplaatsen. Burgemeester Nir Barkat juicht dat idee toe. Barkat is zich aan het ‘inrijden’ om in de toekomst de opvolger van Netanjahoe te worden, voor de Likoed. Ook in Israël is het democratisch proces aan erosie onderhevig. Ha’aretz van anderhalve week geleden had een paginagroot interview met knessetlid Betsalel Smotrich van HaBayit HaYehudi. Hij werd geïnterviewd door een journaliste uit Tel Aviv die behoorlijk leek te schrikken van zijn uitspraken. Terwijl hij dingen zei die ik dagelijks op Facebook tegenkom of ook wel om me heen hoor, van nationaal-religieuze kennissen, alleen niet zo keihard tot het uiterste doorgedacht als Smotrich dat doet.

Het gesprek werd gevoerd tegen de achtergrond van de ontruiming van de ‘buitenpost’ Amona. Deze week is duidelijk geworden dat Amona door de regering Netanjahoe wordt geofferd om er in ruil daarvoor een wetsvoorstel door te krijgen dat illegale nederzettingen c.q. buitenposten met terugwerkende kracht legaliseert. Smotrich is 36, orthodox, z’n tsietsiet komen nonchalant onder zijn T-shirt uit, getrouwd, zes kinderen; hij woont in de nederzetting Kedumim, ruim 4.000 inwoners, in de heuvels van Samaria, op de Westoever. Hij noemt Netanjahoe “niet rechts” en zegt: “Netanjahoe is niet vrij te handelen zoals hij zou willen”. (Een juiste analyse trouwens.) Smotrich vertelt hoe hij na de ontruiming van de Gazastrook, waar het leger tegenover de nederzetters stond, besefte dat de werkelijke macht bij de staat lag. Hij besloot daarop internationaal recht te gaan studeren aan de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem. Verrassend: Michal Rozin, partijlid van het linkse Merets, noemt hem “een van de intelligentste en eerlijkste mensen die ik ken”.

De intelligente, beminnelijke Smotrich vindt dat de hele Westoever, niet alleen het gebied C, waar Israël burgerlijk en militair gezag uitoefent, maar ook de gebieden A en B, waar veel meer Palestijnen wonen, moeten worden geannexeerd. Hij wijst er terecht op dat het Israëlische regeringen van rechtse en linkse snit waren die zijn begonnen nederzettingen te stichten op betwist gebied. (Uit veiligheidsmotieven, maar ook uit ideologische motieven, EvS.) “De wereld zal het vast niet leuk vinden als Ma’aleh Adumim (Jeruzalemse wijk buiten de Groene Lijn) onder de Israëlische wet komt te vallen, maar de wereld accepteert dat wel.” Vandaar uit moet de Israëlische wetgeving dan worden ingevoerd over heel Judea en Samaria (de Westoever). De Palestijnen zullen voor de keus worden gesteld: accepteren dat ze een minderheid zijn en het Israëlisch staatsburgerschap aanvaarden; wie dat niet doet, wordt er uit gezet. Smotrich is voor een politiek van de keiharde hand, want dat zal de voortdurend opvlammende intifada voor eens en altijd beëindigen. De brandbomaanslag (door Joodse terroristen) op een Palestijns gezin in het dorpje waarbij drie gezinsleden gedood werden, noemt hij overigens “verschrikkelijk” en hij vindt het terecht als de daders levenslang krijgen.

De meest kenmerkende uitspraak doet hij als het gaat over het verschil tussen orthodox jodendom enerzijds, en reform of conservative jodendom anderzijds: “Ik geloof in het bestaan van Absolute Waarheden. Adonai Echad – de Eeuwige is één, niet dertig. De Tora komt van de Eeuwige en ik ben er aan gebonden.” (Jammer dat hij door een seculiere journaliste werd geïnterviewd die alleen kon wijzen op juridische uitspraken van het Internationaal Gerechtshof – Ik had wel eens iemand willen horen die hem kon tegenspreken op grond van kennis van de Tora. Iemand die niet in Absolute Waarheden gelooft, maar weet dat de Tora paradoxen kent, en heel veel verschillende interpretaties. En dat er geloof ik 36 keer staat dat je de vreemdeling niet mag onderdrukken, “want jullie zijn vreemdelingen geweest in Egypte. Ik ben de Eeuwige”.

Delen |

vrijdag 9 december 2016

Anderhalve week geleden liep ik op vrijdagmiddag door Emek Refaiem, de centrale winkelstraat van Baka en de German Colony. Ik had verse groenten ingeslagen bij de boerenmarkt, maar er waren nog meer sjabbatboodschappen te doen. Plotseling zag ik voor mijn voeten een bruine portefeuille liggen. Ik raapte hem op en keek in het rond wie die zou hebben kunnen verliezen. Net kwam er een kennis voorbij, een bejaarde Amerikaanse vrouw. Samen bekeken we de inhoud: veel bankbiljetten, ook een dollarbiljet, een creditcard van Bank Leumi, van een Amerikaanse bank, een senior citizen card, en nog veel meer kaartjes, maar nergens een telefoonnummer.

“Breng ’m naar de vestiging van Bank Leumi hier, zei de kennis, en vraag of ze hun client kunnen bellen.” Uitstekend idee. Helaas, de bank was, net als alle banken tegenwoordig, dicht op vrijdag. Dan maar naar huis om mijn boodschappen op te ruimen en na te denken. Onderweg sprak ik verschillende zestig-plussers aan, of zij misschien Robert X heetten. Zonder succes. Thuis de hele inhoud van de portefeuille onderzocht. Er zat ruim 1300 sjekel in, de eigenaar bleek psycholoog te zijn, en ik vond ook de naam van zijn vrouw. Verder zat er een lidmaatschap van de AACI in, de vereniging voor Amerikaanse immigranten. Telefoonnummer opgezocht en gebeld, maar helaas, op vrijdag geeft ook de AACI niet thuis. Ik had niet zoveel tijd, ik moest voor sluitingstijd van de winkels genoeg etenswaren in huis halen voor de sjabbat, en ik moest nog koken ook. Maar ik wilde degene die dit had verloren en waarschijnlijk wanhopig aan het zoeken was, of zijn creditcards zat te blokkeren, graag voor sjabbat geruststellen. Het dichtstbijzijnde politiebureau was ver weg, en daar heb ik wel eens úren moeten wachten om alleen maar aan de beurt te komen. Ik googelde Robert X en zijn vrouw, en vond enkele Amerikanen die het zouden kunnen zijn: de eerste was een jonge motorduivel, dat leek me onwaarschijnlijk; de tweede was geen psycholoog; de derde wel, maar die zag er met zijn rossige haar veel te jong uit voor een senior citizen.

Facebook! Dat was het. Ik zette een bericht op mijn pagina, in het Engels, met naam van de persoon, naam van zijn vrouw, en alle details die ik als amateur detective te weten was gekomen en postte het bericht. Het duurde niet lang of ik zag dat verschillende mensen het weer hadden doorgestuurd. Er kwam een berichtje van O., tweedegraadsfamilie van me, die er van overtuigd was dat ze hem via Internet wel kon vinden. Mij was dat niet gelukt zei ik, maar graag, ga je gang, dan kan ik intussen even wat challes kopen. Toen ik terugkwam, had ze gemaild: “ik denk dat ik weet wie het is.”

Om een lang verhaal kort te maken, ten slotte vond zij iemand in haar vriendenkring die mevrouw X. kende. Het wachten was nog – vrij lange – tot haar kennis haar het telefoonnummer van mevrouw X. verschafte, en toen kon ik eindelijk de blijde boodschap doorgeven. Even later belde Robert X. mij zelf op, hij was ontzettend opgelucht en had inderdaad lopen zoeken – maar op de verkeerde plek, namelijk de voormalige spoorrails van Jeruzalem naar Tel Aviv, tegenwoordig een wandel- en fietsroute. De portefeuille brandde in mijn tas en we spraken af elkaar voor café Aroma te ontmoeten.

Robert X stond net zijn elektrische fiets vast te maken aan een paaltje, ik herkende hem onmiddellijk – de roodharige psycholoog, maar nu met grijs haar. Hij wilde me een maaltijd aanbieden, maar ik wilde nog steeds boodschappen doen. Een kopje koffie dan? Nou goed, even koffie. Zo zaten we dan in Aroma, twee mensen die elkaar niet kenden, verbonden door een verloren portefeuille. Hij was tijdens het zoeken gevallen met zijn fiets, had zijn handen geschaafd en zag er in het geheel wat verward uit. (De foto op zijn website bleek twintig jaar oud te zijn.) Een uur lang zaten we enthousiast onze verhalen van verliezen en vinden uit te wisselen, alsmede ervaringen van het oleh-chadasjbestaan. Robert X. bestelde toch maar een salade met twee vorken er bij (“Ik moet even mijn zenuwen weg eten”), zodat ik af en toe beleefd iets meeprikte. Toen ik ten slotte aankondigde echt weg te moeten, vroeg-ie of hij me niet een andere keer een maaltijd kon aanbieden of een keer uitnodigen voor sjabbat. “Ja, voor sjabbat!”, riep ik verheugd.

En zo belandde ik de volgende middag op de uitgebreide sjabbatlunch van de familie X, in een nieuwe flat vlakbij het Amerikaanse consulaat, in een gezelschap van louter Amerikanen van middelbare leeftijd, modern-orthodox, de meesten ba’alé tesjoewa (op latere leeftijd vroom geworden). Mensen waar ik niet zo gauw mee in aanraking zou komen, op het politieke spectrum waarschijnlijk meer ‘rechts’ dan ik. Maar het was sjabbat, dus we hadden het godzijdank over de parasja van de week en niet over politiek. Wel over wonderen. Mevrouw X vertelde dat ze zich op een gegeven moment herinnerde dat er een chassidisch gebed bestond om verloren zaken terug te vinden. Ze had zich teruggetrokken in haar slaapkamer en het drie keer intens herhaald. Toen ging haar telefoon en dat was ik – “Baroech Hasjém.”

(Met dank aan het speurwerk van O., die zo aardig was mij weer te bedanken voor het mogen doen van een mitswe.)

Delen |
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal.
Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël