In de nieuwsbrief stonden per abuis verkeerde data voor de lezingen van Bart Wallet. De informatie op de website in inmiddels gecorrigeerd. In het cursusoverzicht staan nu de juiste data:

inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en praktijk van traumaverwerking in dromen; en energetische geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’) en Johrei( Japans).

zondag 31 mei 2020

Mijn Nederlandse vrienden- en kennissenkring vraagt mij vaak verbaasd hoe het toch kan dat Netanjahoe, en zijn Likoed-partij zoveel steun hebben onder de Israëlische bevolking. Daar had ik eigenlijk geen goed antwoord op, anders dan te wijzen op de uitzonderlijk manipulatieve vermogens van de al tien jaar aan de macht zijnde premier. Maar er zijn natuurlijk dieper liggende redenen.

In januari stond ik op vrijdagochtend bij de slager annex poelier, om vlees voor goede kippensoep te kopen. Vóór mij in de rij een paar mannen. Er ontstond een gesprek over Netanjahoe en Gantz en ik liet weten dat ik hoopte dat we nou eens af zouden zijn van Netanjahoe als premier. De grijzende mizrachi slager keek me een beetje medelijdend aan en zei: “ik mag Netanjahoe ook niet. Dat geeft niet, hij is een sterke leider, en dat hebben we nodig, daarom stem ik op hem.” Ik ging naar huis met iets om over na te denken, plus een enorm stuk bevroren kalkoenenhals, genoeg voor twee sjabbatpannen kippensoep.

Later in januari las ik in Haaretz een interview met socioloog Nissim Mizrachi, op de foto een somber en streng ogende intellectueel in het zwart. Hij studeerde summa cum laude af aan de Hebreeuwse Universiteit, behaalde vervolgens in de V.S. zijn doctorstitel, en is gespecialiseerd in kennissociologie, etnische studies, sociale ongelijkheid en mensenrechten. In het interview legt hij uit waarom de mizrachi arbeidersklasse (waarmee hij voornamelijk Joden uit Noord-Afrika lijkt te bedoelen, die ik sefardim zou noemen) tegen haar eigen belangen in schijnt in te stemmen met eeuwige steun voor Likoed in plaats van aan De Arbeid. Dat is geen kwestie van wat marxisten ‘vals bewustzijn’ zouden noemen, aldus Mizrachi. Ze hebben niet zoveel boodschap aan die universele waarden – democratie, mensenrechten – die linkse partijen hoog in het vaandel dragen. Voor de meeste mizrachim zijn communautaire, traditionele en religieuze waarden belangrijk. Voor hen is het belangrijk dat Israël een staat is met een sterke Joodse identiteit, inclusief godsdienst (waar mizrachi Joden over het algemeen trouwens meer relaxed mee omgaan dan hun Asjkenazische geloofsgenoten). Een sterke staat, die de omringende vijanden aan kan, is belangrijker dan het Westerse ‘universele’ democratische model, waarschijnlijk ook doordat zij, of hun ouders, bekend zijn met en gevlucht zijn uit diezelfde vijandige staten. “Bibi melech Jisraeel” is hun leuze; het doet er niet toe dat deze koning het prototype van een Asjkenazi is …

Afgelopen zondag moest Netanjahoe, na uitstel dat was verleend vanwege de coronapandemie, voor het eerst voor het districtsgerechtshof in Jeruzalem verschijnen. De beschuldigingen in drie verschillende zaken luiden: omkoping, fraude en schending van vertrouwen. Zijn verzoek om op deze eerste formele zitting alleen vertegenwoordigd te worden door zijn advocaten, was door de rechtbank afgewezen; hij moest zelf verschijnen om de aanklacht te horen.

In de lobby van het gerechtsgebouw hield Netanjahoe, omringd door zijn Likoed-ministers en andere aanhang (allemaal gemuilkorfd met mondkapjes), een felle toespraak, waarin hij niet schroomde openlijk de rechtsstaat aan te vallen in de persoon van procureur-generaal Avichai Mandelblit, oud-openbaar aanklager Shai Nitzan en de politie in de persoon van oud-commissaris Roni Alsheich. Misschien zullen de rechters: Rivka Freidman-Feldman (v), Oded Shaham en Moshe Bar-Am, plus openbaar aanklager Liat Ben-Ari (v), spoedig zijn volgende doelwit worden. (Al deze personen hebben inmiddels beveiliging gekregen.) Het was duidelijk een show voor de bühne, zijn Likoed-aanhang die ervan overtuigd is dat de hele zaak een smerig links complot is om hun geliefde leider uit de weg te ruimen. Een foto van een pro-Netanjahoe demonstratie toont een spandoek waarop hij wordt vergeleken met niemand minder dan Alfred Dreyfus.

Je zou zeggen: als Bibi weet dat hij onschuldig is, waarom trekt hij zich dan niet tijdelijk terug, en wijdt hij zich niet honderd procent aan het verdedigen van zijn zaak, zodat hij zo snel mogelijk kan worden vrijgesproken van iedere blaam? De nog niet eerder vertoonde aanval van een premier, in een gerechtsgebouw, op de rechtsstaat wijst voor mij op iemand die schuldig is, in paniek, wiens advocaten alles zo lang mogelijk willen rekken, een soort uitputtingsoorlog. Maar voor de aanhangers van de populistische complottheorie wijst dit natuurlijk op de vuige aard van diezelfde zogenaamde, door een Asjkenazische elite beheerste, democratie.

Wordt nog zeer lange tijd vervolgd. De tweede hoorzitting vindt op 17 juli aanstaande plaats.

Delen |

vrijdag 22 mei 2020

Behalve het laatste nieuws over de ontwikkelingen van de Covid-19 pandemie lezen, en het vervaardigen van tot nu toe helaas mislukte mondkapjes, volg ik deze periode tussen Pesach en Sjawoeot ook lessen over het ‘Tellen van de Omer’. Lessen via Zoom uiteraard, gegeven door Michael Kagan, de echtgenoot van rabbi Ruth Gan-Kagan. Ruth leidt al enige jaren op haar uitbundige wijze de diensten de Jewish Renewal groep Nava Tehila, en haar echtgenoot ondersteunt haar daarbij op de achtergrond. Zelf is hij een soort renaissance man, chemicus van beroep, producer van Joodse documentaires, hartstochtelijk begaan met natuur en klimaatverandering, en daarnaast geeft hij op een persoonlijke manier, kijkend door een psychologische lens, les in de Joodse traditie.

Zo neemt Michael op het ogenblik zijn Zoom-leerlingen één keer per week op zondag, mee op een psychologische reis door de Ets Hachajim – de Boom des Levens – dat is de blauwdruk van het hele universum, fysiek en meta-fysiek. Die blauwdruk lijkt minder op een boom dan op een diagram bestaande uit drie kolommen, of energiebanen, een rechter, een linker en een middelste kolom. Op die drie energiebanen bevinden zich tien sefirot (uitstralingen, energetische centra) (en nog een verborgen sefira). De hoogste van de sefirot is Keter (Kroon), het ontvangststation van de goddelijke energie. Die energie beweegt zich als een zigzaggende bliksemflits via de negen overige sefirot, tot aan Malchoet, de laagste. Voor het tellen van de Omer zijn de zeven lagere sefirot van belang – de drie hoogste sefirot behoren al tot een hogere dimensie dan onze aardse wereld. Al beïnvloeden ze via de drie kolommen de aardse wereld wel.

Die reis van het tellen van de Omer duurt zeven weken (49 dagen), en culmineert de vijftigste dag in Sjawoeot, het feest van Matan Tora, het geven (en ontvangen) van de Tora. Het is tevens een oogstfeest, landbouwproducten en de eerste tarwe werden naar de Tempel gebracht, toen die er nog stond. In socialistische kibboetsim werd het ook louter als oogstfeest gevierd, in een met bloemen versierde zaal of sjoel. Bij religieuze Joden is het tellen van de Omerdagen bedoeld als een proces van individuele bewustwording van je eigen blokkades, daar waar je zelf nog in Mitsrajim bent. Die Hebreeuwse naam voor het Bijbelse Egypte betekent letterlijk “een nauwe, beperkte plek.” Het is een proces om in 49 dagen te proberen je eigen karaktertrekken te verfijnen.

De telling begint de avond na de Seder. Die eerste week staat onder invloed van Chesed (genade; uitbreiding, grenzeloosheid, ‘loving kindness’, vrijgevigheid); de tweede week onder invloed van Gvoerah (strengheid, oordeel, grenzen stellen, beperking, vorm, samentrekking, spaarzaamheid); de derde week onder invloed van Tiferet (schoonheid, harmonie, waarheid, compassie, evenwicht tussen Chesed en Gvoerah); de vierde week staat onder invloed van Netsach (traditioneel vertaald als overwinning, maar door Michael als “leiderschap nemen”, Gods oproep beantwoorden). De vijfde week staat onder invloed van Hod (traditioneel vertaald als weerkaatsing, pracht, Michaels interpretatie: empathie, nederigheid, iemand ondersteunen, terughoudend zijn); de zesde week onder invloed van Jesod (fundering, basis, seksualiteit, het ego); de zevende week ten slotte, onder invloed van Malchoet (traditioneel: koninkrijk en Am Jisraeel; de aarde, de fysieke dimensie, het lichaam).

Dit is al ingewikkeld genoeg, maar het wordt nog ingewikkelder doordat in iedere week de zeven dagen ook weer zeven sefirot vertegenwoordigen. De allereerste avond na de Sedermaaltijd – de Joodse dag begint ’s avonds – staat in het teken van Chesed (week), beïnvloed door Chesed (dag); de tweede dag in teken van Chesed, beïnvloed door Gvoerah, enzovoorts.

Ik schrijf dit op dinsdag 19 mei, vijf weken plus vijf dagen in de Omer-telling, in het teken van Jesod beïnvloed door Hod. Wanneer u dit bijvoorbeeld leest op vrijdagmiddag 22 mei, is de week in het teken van Malchoet begonnen, zes weken plus één dag, Malchoet beïnvloed door Chesed. Dat past goed bij de vrijdagavondmaaltijd: uitgebreid boodschappen doen voor sjabbat en even uitgebreid en lekker eten op vrijdagavond, (alleen de gastvrijheid wordt nu ingeperkt door het coronavirus, dat ons allemaal al weken Gvoerah – beperkingen – oplegt.)

In deze lessen werd mij duidelijk wat een dynamische energiedans er plaatsvindt wanneer de goddelijke energie al die kleuringen van de sefirot doorloopt, en hoe schijnbaar tegengestelde energiecentra elkaar in evenwicht behoren te houden. Behoren te houden, want als wij niet op een lijn zitten met de energie van de Bron, ontstaan er blokkades en kan de door Keter ontvangen energie niet goed doorstromen tot in Malchoet, tot in onze aardse werkelijkheid.

Volgende week donderdagavond begint Sjawoeot, dat niet alleen wordt gevierd met kwarktaart en andere zuivelgerechten, maar in Jeruzalem traditioneel door de hele nacht ‘door te lernen’. In allerlei sjoels, jesjiwes en centra van hoger Joods onderwijs worden lezingen aangeboden; je kunt echt de hele nacht doorbrengen door van plek naar plek te trekken, overal zie je op straat in het wit geklede mensen (wit als teken van onschuld na 49 dagen van zelfreflectie), en als je het tot vier uur ’s nachts volhoudt – wat mij slechts één keer lukte – kun je met die stroom mensen mee naar de Kotel (de Klaagmuur). Dat zal dit jaar hoogstwaarschijnlijk niet doorgaan. Er is kennelijk nog een heleboel Gvoerah nodig om het economische, ecologische en psychologische evenwicht op aarde weer te herstellen.

Delen |

vrijdag 8 mei 2020

Net de veelgeprezen 4 mei-toespraak van de koning beluisterd. Niet overdreven, die aandacht, want met deze sobere, persoonlijke toespraak is het voor het eerst dat een lid van het koninklijk huis een pijnlijk punt aanroert, de toespraken van koningin Wilhelmina via radio Oranje, waarin zij weinig aandacht heeft besteed aan het lot van de Nederlandse Joden. Waarschijnlijk is het bezoek dat koning Willem-Alexander vorig jaar heeft gebracht aan Beth Juliana in Herzliya daar debet aan. In gesprekken met de bewoners werd duidelijk dat velen van hen zich destijds in de steek gelaten voelden door zowel de regering als de koningin. Van mij had hij nog duidelijker het Joodse volksdeel mogen noemen in plaats van: “mensen voelden zich in de steek gelaten”, maar niettemin: kol hakavod.

Daarna de toespraak van Arnon Grunberg gehoord – fenomenaal. De opbouw met voorbeelden uit zijn jeugd, de onverbloemde taal – “de meeste slachtoffers hebben het kamp door de schoorsteen verlaten” – de voorbeelden van de gruwelen die hij geeft, en de oproep om voortdurend waakzaam te zijn, bij jezelf en bij de samenleving, op waarschuwingssignalen van hernieuwde stigmatisering en uitsluiting, omdat we nu weten waar dat ten slotte toe leidt. Vroeger vond ik Grunberg een klierige tweede generatiepuber; maar hier toont hij zich iemand die dankzij zijn tweede generatie-achtergrond – “als we helemaal niet ziek worden van die 20ste eeuw, vrees ik dat er niets herdacht is en al helemaal niets begrepen. Niet ziek worden zou weleens een symptoom kunnen zijn van wegkijken, van ontkenning.” – een briljante lezing geeft over het nationaal-socialisme en de mogelijkheid van nieuwe verschijningsvormen.

Gisteravond heb ik in het kader van 4 mei een kleine verhalenbundel, Rijkdom. Joodse naoorlogse verhalen van Minny Mock, die onlangs is overleden, herlezen. De bundel is opgedragen aan haar ouders, David Degen (1912-1969) en Debora Degen-Vogel (1913-1979).

Het zijn licht verhulde autobiografische verhalen, herinneringen aan het naoorlogse leven, waarin de oorlog steeds doorsijpelt. Minny Mock schrijft niet in de ik-vorm, maar in de derde persoon over ‘het meisje Suzette’, hetgeen samen met de precieze observaties een merkwaardige afstandelijkheid geeft. De verhalen zijn niet sentimenteel, geen Meyer Sluyser-stijl hier. Een observatie over het gezin van oom Maup en tante Selien, communisten, bij wie een portret van Stalin aan de muur hangt dat door het meisje Suzette wordt aangezien voor de vader van tante Selien, wordt gevolgd door het bord ‘aangeklede soep’ dat Suzette op vrijdagmiddag van haar moeder krijgt, kippensoep met een geel eitje, een halsje en een maagje. Want niet alleen de oorlog is aanwezig, ook het religieuze Jodendom, onnadrukkelijk, met hier en daar sjabbatkaarsen die worden aangestoken, of de sjeitel (pruik) die het alter-ego van de schrijfster in een droom draagt. “Rijkdom” is het koosnaampje dat de moeder het kind Suzette geeft en je kunt het ook toepassen op de innerlijke rijkdom van de Joodse traditie. Naar buiten is het in de naoorlogse jaren schnabbelen en nette armoede.

Ik heb Minny Mocks boekje twee keer moeten lezen om het op waarde te kunnen schatten. Eerst moest ik wennen aan die onpersoonlijke stijl. Pas de tweede keer drongen de verhalen tot mij door, met hun spanning tussen de soms dramatische inhoud en de droge manier waarop die werd beschreven. Daardoor schrijf ik er helaas nu pas over, nu Minny Mock er niet meer is. Ik hoop dat ze ergens over mijn schouder meeleest …

Delen |

vrijdag 1 mei 2020

Jom Hazikaron, Herdenkingsdag voor de gevallenen en voor de slachtoffers van terreur. Om acht uur ’s avonds kun je de herdenkingsceremonie op het plein bij de Kotel volgen. Een vrij leeg plein, waar een aantal in kaki en witte uniformen gestoken militairen staat, op afstand van elkaar, met mondmaskers op. De sirene klinkt. Op de tv spreekt later president Rivlin: “Dit jaar bent u alleen in uw kamers, terwijl u luistert naar de echo van hun stem. Wij kunnen niet naar u toe, we kunnen niet naast u staan op de militaire begraafplaatsen. We kunnen u niet omhelzen.”

Vanaf de volgende avond acht uur gelden er weer strengere maatregelen voor Jom Ha’atsmaoet, Onafhankelijkheidsdag. We mogen weer niet meer dan honderd meter van ons huis, om te voorkomen dat er massaal buiten wordt gepicknickt, gebarbecued of gefeest. De coronacijfers staan op 15.589 geïnfecteerden, 208 doden, 94 mensen aan de beademing, en 7.375 personen officieel hersteld.

Deze week mochten naast supermarkten en kruideniers, ook kleine winkels in een andere branche weer open, mits ze voldoen aan de eisen van afstand houden enzovoort. Overdekte winkelcentra en open lucht markten bleven nog dicht. Tot veler verbazing gingen wel twee vestigingen van meubelgigant Ikea open. Terwijl een marktkoopman van Machané Jehoeda de week te voren zelfmoord had gepleegd vanwege zijn financiële situatie, en een eigenaar van een falafeltent huilend op de televisie vertelde dat hij door sluiting van zijn zaak zijn gezin niet meer te eten kon geven. Hij mocht alleen aan ‘take-out’ doen. “Falafel is alleen maar lekker als die vers en warm is”, riep hij wanhopig uit. Donaties stroomden binnen, maar de falafelbakker wilde die niet aannemen: “Ik vraag alleen maar om de mogelijkheid eerlijk mijn brood te verdienen.”

Ook op Internet werd verontwaardigd gereageerd: voordat Netanjahoe 15 maart op zijn eerste hoorzitting moest verschijnen, besloot de door Bibi benoemde interim minister van Justitie Ohana dat niet urgente rechtszaken “vanwege de buitengewone noodtoestand” werden aangehouden (hoorzitting uitgesteld tot 24 mei), maar Ikea, waar honderden over de vloer komen, kon plotseling wel open?

Had het soms iets te maken met de grote bedragen die Ikea regelmatig doneert aan de Gur chassidim, de sekte waartoe minister van Volksgezondheid Litzman behoort? Het ministerie ontkende dit uiteraard verontwaardigd. Niettemin blijkt Litzman vandaag het ministerie van Volksgezondheid in te ruilen voor het ministerie van Volkshuisvesting. (Handiger voor Ikea zou ik zeggen: in al die nieuw te bouwen appartementen is plaats voor veel Ikea-banken, -bedden, -kasten en -tafels.) De Ikea-vestigingen behoren trouwens tot het favoriete uitje van veel charedische gezinnen, niet alleen door de lage prijzen, maar ook door de koosjere restaurants en een synagoge ter plekke.

Schreef ik vorige week nog dat oud-generaal Benny Gantz bij de vorming van een ‘noodregering’ heel wat veren heeft moeten laten, nu klinkt dat als een understatement. Het lijkt er meer op dat Gantz volledig is ingepakt door Bibi. De positie van Knesset-voorzitter, die de agenda bepaalt, is toch weer door een Likoednik ingenomen. Het ministerie van Justitie is weliswaar in handen van Kachol Lavan, maar het is de vraag hoeveel die kan doen tegen doorgaande aanvallen vanuit het lagere echelon op het justitieel systeem. Diezelfde minister Ohana heeft afgelopen 5 februari tegen de wens van procureur-generaal Avi Mandelblit in, de benoeming doorgedrukt van Dan Eldad als landsadvocaat. Die benoeming loopt 1 mei af. Mandelblit, gesteund door twintig ambtenaren van het Openbaar Ministerie, riep de landsadvocaat op terug te treden, vooral wegens “ongepast gedrag”. Eldad blijkt een geheim rapport met verdenkingen tegen Mandelblit te hebben gestuurd naar de Israëlische thesaurier Engleman. Een beetje raar, want de thesaurier heeft helemaal geen bevoegdheid om een onderzoek naar criminele gedragingen te beginnen. Hij is wel een Bibi-loyalist.

Yair Lapid, de tweede man van Kachol-Lavan, neemt nu geen blad voor de mond: Gantz is door de knieën gegaan voor Bibi; hij is een zwakkeling, en dus niet geschikt als minister-president. Voor de ‘rotatie-regeling’ die men aan het vastleggen is, Netanjahoe de eerste achttien maanden premier en daarna Gantz, moet een van de basiswetten van Israël worden gewijzigd. Lapid biedt Netanjahoe nu alvast zijn steun aan indien deze na achttien maanden de basiswet opnieuw wil wijzigen, zodat Gantz geen premier kan worden. Welkom in de Israëlische politiek.

Delen |

vrijdag 24 april 2020

Jom HaSjoa begint maandagavond. Ik heb geen zin om op tv naar de officiële ceremonie te kijken, maar volg samen met de leden van Nava Tehilla (Jewish Renewal) via Zoom het aansteken van de gedenklichtjes, onder leiding van Michael Kagan, die het eerste licht aansteekt ter herinnering aan zijn grootouders, hun ingelijste portret hangt boven het lichtje. Vijf anderen ontsteken hun lichtjes en vertellen er bij wie van hun familieleden stierven tijdens de Sjoa. Ik steek intussen ook mijn gedenklicht aan en dan zeggen we allemaal Kaddisj. Daarna volgt een preview van een film die Michael Kagan samen met een Poolse vrouw heeft geproduceerd. Ik mag er niet veel over schrijven, want de documentaire is nog niet officieel uitgebracht. Hij gaat over een aantal in het Hebreeuws geschreven vellen; een verslag van het leven in een door de nazi’s bezet Joods getto, dat een paar jaar geleden werd gevonden.

De volgende ochtend klinkt om tien uur de herdenkingssirene. Al deze weken ben ik om de andere dag namens Kol Hanesjama, de reform sjoel, gebeld door Sally, om te horen hoe het met me ging, of ik nog zelf boodschappen deed en dat ik niet moest aarzelen om hulp te vragen als dat nodig was. Nu heeft ze aangeboden me gezelschap te houden tijdens de sirene van tien uur ’s ochtends. Ze heeft zelfs een bloeiend plantje voor me meegenomen! We staan op gepaste afstand van elkaar in de tuin. Ze volgt de ceremonie via de app van Kol Hanesjama op haar smartphone en we zeggen samen Kaddisj. Daarna laat ik haar foto’s van mijn grootouders zien, de ouders van mijn moeder. Sally’s voorouders blijken nog voor de Eerste Wereldoorlog naar de Verenigde Staten te zijn geëmigreerd.

Na de Pesachweek zijn de strenge beperkingen vanwege corona iets versoepeld. We mogen nu 500 meter van ons huis verwijderd zijn, of meer als we boodschappen doen, naar dokter of ziekenhuis gaan, of naar een begrafenis moeten. Er kan ook weer aan fitness worden gedaan, als het maar in de buitenlucht gebeurt en men twee meter afstand houdt van elkaar. En er mogen buiten weer gebedsdiensten worden gehouden, met inachtneming van de voorgeschreven afstanden. Ook mag je weer van de ene stad naar de andere. Het verschil is meteen te merken: ik moet weer wachten bij stoplichten, want er rijden veel meer auto’s. het leven lijkt al veel normaler – behalve dat café’s, restaurants en de meeste winkels nog dicht zijn.

Wie zich naar buiten begeeft, moet wel een mond-neus masker op, en als je voor de tweede keer zónder wordt betrapt, krijg je een boete van 200 sjekel (circa 53 euro). (Door het stralende weer vergeet ik steeds mijn masker van de waslijn te halen en merk ik dat pas op de hoek van de straat – terug!)

Ik loop naar het postkantoor om de waterrekening te betalen. Het is stralend weer, chamsin zelfs. Overal bloeiende planten en bomen. Onderweg zie ik voor het eerst weer een ochtendminjan: een aantal mannen staat op de weg en de stoep, gehuld in tallitot, sidoer in de hand. Waarschijnlijk Sefardiem. Er worden witte plastic stoelen aangesleept.

Bij het postkantoor staat een hele lange rij gemaskerden te wachten, allemaal netjes een of twee meter apart. Ik krijg nr. 100; nr. 79 wordt net binnengeroepen. Mensen die duidelijk bejaard zijn – witte baard, of grijs haar, of lopend met een stok, mogen voorgaan. De voortgang is traag en er breekt, door dat voorgaan, af en toe gemor uit. Als ik na veertig minuten aan de beurt ben, zie ik dat het kantoor van binnen helemaal met bijna ondoorzichtig plastic is bekleed. Er zijn brievenbusachtige spleten in aangebracht, waardoor je je rekening kunt schuiven. Het is een beetje moeilijk elkaar te verstaan, door mondmaskers aan beide zijden en dat plastic ertussenin, maar het werkt.

Teruglopend zie ik dat café Aroma weer een luikje heeft geopend voor take-out koffie en thee; misschien zelfs wel ijskoffie en thee, gezien de temperatuur. Het hoogtepunt van mijn vorige week was een ijsje bij een salon aan Derech Betlehem die open was. Ik voelde me net een kind van vier, zo blij was ik, en ik kreeg op verzoek zelfs twee verschillende smaken voor maar vijftien sjekel! Na zes weken quarantaine – ik was uit voorzorg wat eerder begonnen – ga je dit allemaal dubbelop waarderen. En tenslotte heeft Israël weer een regering – al lijkt het er op dat Gantz daarbij wel erg veel veren heeft moeten laten, en is tot mijn verbijstering Litzman opnieuw minister van Volksgezondheid – maar je hoopt toch dat er nu enige verantwoordelijke volwassenen bij zijn gekomen, die bepaalde heethoofdige besluiten kunnen tegenhouden.

Delen |
mei 2020De staat Israël tegen Netanjahoe – of is het andersom?
mei 2020Sefirat haOmer – de dagen van de Omertelling
mei 2020Herdenken
mei 2020Minder coronavirus, meer machtsstrijd
apr 2020Dagboek in coronatijden
mrt 2020Verbondenheid in tijden van corona 2
mrt 2020Verbondenheid in tijden van corona
mrt 2020Verkiezingen maart 2020
jan 2020Politiek en het Vijfde Wereld Holocaust Forum
jan 2020Naar Nederland
dec 2019Zwerfkatten
nov 2019Aanklacht
nov 2019Raketten op het zuiden van Israël
okt 2019Acharé HaChagim
okt 2019Notities bij de Hoge Feestdagen
sep 2019Verkiezingen: vermoeidheid en besluiteloosheid
aug 2019Warm, warmer, heet – Israël over tachtig jaar
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël