inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 7 december 2018

Ik zat al een tijd met de discussie over identiteit. Zelf was ik er al lang uit, dankzij de onvolprezen schijf van vijf van Ido Abram. Als je die af en toe raadpleegt, weet je weer hoe het staat met je eigen (Joodse) identiteit. Het is een schuivend geheel van onderdelen, de ene keer is het ene groter, dan weer het andere. Godsdienst, verleden, land (Nederland én Israël), cultuur, Sjoa, je ziet meteen wat er aan de hand is. Ik schreef er al eerder over, maar het blijft actueel.

Toen we begonnen met de praatgroep Tweede Generatie bij JMW (in 1987!), was de Sjoa hét onderwerp, plus onze ouders natuurlijk. Langzaam maar zeker verschoof dat, eerst naar Joodse cultuur, die eindelijk ook leuk en interessant mocht zijn (klezmer! Het Joodse café Naches!) en toen voor mij naar religie, dankzij rabbijn Yehuda Aschkenasy z.l., die in het begin van onze lerngroep van ons absoluut niet over God mocht praten, wat voor hém heel verwarrend was. Pas na een tijd, door zijn voorzichtige aanpak en heel veel midrasjim, begreep ik eindelijk waar het over ging. Emoena, vertrouwen én verbinding. Je hoefde niet te geloven, het gaat om verbinding maken met het Ene, Eeuwige, Onnoembare zonder woorden of uitleg.

Daarom las ik ook altijd met interesse de verhalen over de integratie van de tweede generatie Marokkanen en andere 'nieuwe' Nederlanders. Ik weet dat iedereen een eigen tempo heeft om zich ergens thuis te voelen, maar het zou mooi zijn als de ervaringen van Joodse Nederlanders, die hier al generaties zijn, zouden kunnen dienen als hulpmiddel of voorbeeld.

Het is niet of-of, maar en-en, zoals Yehuda ons steeds maar weer voorhield. We zijn Nederlanders én Joden/Marokkanen, Turken, you name it. Of omgekeerd, net hoe de schijf van vijf op dat moment is verdeeld.

Ja, die schijf kan worden gebruikt voor iedereen; dat gebeurt ook, maar is niet algemeen bekend. Zie de Pieten- en/of hoofddoekjesdiscussie. Daar ontaardt het in het verstarren van één onderdeel van de schijf, al dan niet opgestookt door populisten die de illusie hebben van een wit (blank, zeggen zij) Nederland, zoals in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Ach ja, toen werd je uitgescholden omdat je een bril droeg, of je werd gepest met je achternaam. “Citroen, Citroen, zullen we doen wie de meeste pitjes heeft?” Op woensdagmiddag werden we vaak opgebeld door giechelende kinderen die duidelijk alleen thuis waren en gekke namen in het telefoonboek opzochten. Grappig genoeg woonde de familie Sinasappel ook in ons dorp, maar ik heb met hen nooit een wedstrijd gedaan.

Dat was onschuldig vermaak, maar het kon ook veel heftiger, bijvoorbeeld het antisemitisme van vlak na de oorlog, de Kleine Sjoa, maar dat vergeet Wilders voor het gemak.

Een zeer verhelderende uitleg over al die verschillende en veranderende soorten identiteit stond zaterdag 1 december in NRC. Filosoof Kwame Anthony Appiah is geboren in Londen, heeft een Ghanese vader en een Britse moeder, is homo, getrouwd met een Joodse Amerikaan en nu Amerikaans staatsburger. Ja, dan heb je wel een schijf van tien nodig voor al je identiteiten. Hij benadrukt dat je dus niet één vaststaande identiteit hebt, vooral op religieus gebied. Een mooi citaat: “Hoe kun je nu denken dat jouw geloof hetzelfde is als dat van een gelovige die 500 of 1000 jaar geleden leefde?”

Ook met symbolen moet je oppassen. Als je zegt: ik ben geen racist, dus zwarte Piet* is geen racistisch symbool, zegt Appiah: “De betekenis van symbolen wordt niet bepaald door intenties. Je kunt ook niet met een hakenkruis op je arm door een Duitse stad lopen en zeggen: ik bedoel er niets mee, ik vind het gewoon een mooi Keltisch symbool.”

Voor Appiah gaat het om wederzijds respect, uitleggen wat je bedoelt, bijvoorbeeld als je een vrouw geen hand wilt geven. Zijn verhaal in NRC is een prachtig pleidooi om het begrip van één identiteit los te laten. Zijn laatste boek, The lies that bind: rethinking identity, gaat er helemaal over. Je zou willen dat iedereen, maar vooral mensen als Wilders en Baudet, hier eens goed over gaan nadenken en zich zijn oproep tot respect aantrekken.

Chanoeka sameach!


*Ik zocht op Google-afbeeldingen naar een plaatje van zwarte Piet als illustratie bij een sinterklaasgedicht. Tot mijn schrik waren alle Pieten daar helemaal zwart, met dikke rode lippen en gouden oorringen. Pas als je 'roetveegpiet' googelde kwamen er andere Pieten tevoorschijn. Google, je loopt zwaar achter!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland