inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 11 maart 2016

Nadenkend over de stilte in Joods Nederland (zie mijn column van 23 oktober 2015), bedacht ik nog een reden voor de situatie van stilstand en wegkijken voor problemen. Niet alleen de angst voor de boze buitenwereld houdt veranderingen tegen, maar het is ook de huidige generatie jongeren (van 20-40 jaar) die vaak behoudender is dan onze generatie van babyboomers. Wij moesten vechten tegen de generatie vóór ons, die autoriteit vanzelfsprekend vond. Dat vonden wij niet. Het waren de jaren '60 en '70 met Provo, Maagdenhuisbezetting, feminisme, het bekende rijtje van de strijd tegen 'het is nu eenmaal zo, je gehoorzaamt het gezag'.

En nu komt er een hele generatie jongeren de Joodse gemeenten binnenstromen, die zijn kinderen wel Joods wil opvoeden, maar geen vraagtekens zet bij de manier waarop.
Wij waren niet Joods opgevoed, door de gemengde huwelijken en de angst om herkenbaar Joods te zijn. Wij konden daarom onze kinderen ook geen Joodse opvoeding geven. Toen wij onze roots ontdekten, was het daarvoor te laat.
Ik was blij dat ik zelf kon lernen en naar sjoel kon gaan, maar was nog te onzeker om mijn opgroeiende kinderen iets meer mee te geven dan vrijdagavonden met een snoepschoteltje en verder de Hamantaschen, de matzes en de appeltjes met honing.
Die sjoels waren trouwens niet al te blij met ons, Vaderjoden. Dat veranderde met de oprichting van Beit Ha'Chidush, waar ik meehielp de statuten vorm te geven: gelijkwaardigheid van man en vrouw, homo en hetero. Iedereen met ten minste één Joodse ouder was welkom.

Maar naarmate de tijd verstreek en er meer jongeren kwamen, was die ene Joodse ouder voor veel mensen niet meer voldoende. Ze wilden 'echt' Joods worden en gingen op gioercursus. Was het druk van buitenaf? Vonden ze het zelf? Geen idee, maar de (bij de LJG) uitgekomen of bevestigde leden vonden de vernieuwende rituelen (een naamgeving met de baby op de Torarol! Opgeroepen worden als je dat zelf wilde en niet alleen, maar samen! Homohuwelijken!*) veel te ver gaan. Een nieuwe melodie was soms al te veel.

Maar ik had het jodendom herontdekt zonder de ballast van het verleden en ik wilde de voor mij zinvolle nieuwe invulling van de rituelen behouden. Ik wilde discussie over het hoe en waarom ervan. Dat was een stap te ver en daarom vertrok ik.
Weer een sjoel 'waar we niet naar toe gaan'. Op het onbewoonde eiland van Sam en Moos staan er vele.
Maar hoef ik niet naar sjoel om troost, wijsheid en saamhorigheid te vinden? Een sjabbatavond met vrienden en familie is nu mijn 'sjoel'.
En de ironie van het lot is dat ik nu degene ben die terug verlangt naar vroeger.
Ik behoudend? Ja, en dat is hard nodig ook. Niet alleen in sjoel, maar in de hele maatschappij. Niet dat alles vroeger beter was, maar waarden als solidariteit, openheid en zelfs de democratie staan op het spel. Het populisme met z'n gemakkelijke, maar onuitvoerbare oplossingen voor alle problemen lijkt onstuitbaar. Om openlijk racisme en vreemdelingenhaat kun je niet langer heen.

Ik wend mij tot de Joodse wijsheid uit vroeger eeuwen om een antwoord te zoeken. Opeens komt de term 'gemiloet chasadim' in mij op, de 'liefdevolle vriendelijkheid'. Hij komt uit Pirke Awot, de Spreuken der Vaderen (1:2): 'De wereld rust op drie dingen: Tora, Avoda en Gemiloet chasadim’. Tora: naar wijze woorden met goddelijke inspiratie luisteren, Avoda: letterlijk 'werk', maar ook 'dienst', dus dienstbaar zijn aan de Eeuwige in sjoel én de maatschappij om mee te werken aan Tikoen Olam, het helen van de wereld, met vastberadenheid en verantwoordelijkheidsgevoel. En daarbij dus gewoon aardig en solidair blijven: gemiloet chasadim.

Gelukkig komt er ook alweer een nieuwe generatie aan, jongeren die vast héél anders denken dan hun ouders. Daar hoop ik dus maar op. Dat moet ook, want wanhoop is geen oplossing. Dat zei Rabbi Nachman ook al lang geleden. Sommige dingen moet je behouden, die hebben eeuwigheidswaarde.


* Een echte choppe voor homo's (niet een apart ritueel) was mogelijk bij BHC, maar het is er in mijn tijd nooit van gekomen.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland