inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Eva van Sonderen

Eva van Sonderen (1948) studeerde Engels aan het Nutsseminarium en sociologie/sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast verdiepte ze zich in Jungiaanse psychologie en later in het werken aan dromen in droomgroepen (o.l.v.Robert Bosmak). Ze ging aan de slag als vertaalster en free-lance journaliste, publiceerde her en der verhalen en artikelen, o.a. in De Gids, De Groene Amsterdammer en Bres. Eva werkte mee aan het boek 'Israel: een blanco cheque?' (Amphora/Van Gennep 1983). Van 1985 tot 1988 maakte ze deel uit van de vrouwengroep De Nieuwe Wilden in de Poëzie, o.l.v.Elly de Waard. Vanaf 1990 was ze correspondente voor het NIW in Israël. Een aantal jaren heeft ze bijdragen geschreven voor Levend Joods Geloof en het Jonag Bulletin. In 2016 is ze opgehouden met haar werk als sociaal rapporteur in het kader van de WUV. Zo heeft ze nu volop tijd voor andere interesse gebieden, zoals theorie en practijk van traumaverwerking in dromen;alternatieve geneeswijzen, zoals Emotional Freedom Technique (‘Tapping’), Johrei,( Japans) en de door de Nederlandse Mireille Mettes onwikkelde MIR-zelfhelings methode.

vrijdag 13 juni 2014

Op de dag van de handdruk tussen Rabin en Arafat, zachtjes in de rug gesteund door Clinton, was ik op bezoek bij een WUV-cliënt die de televisie had aanstaan. Terwijl ik, onder het gesprek door, vrij opgetogen blikken op het scherm wierp, zei hij tenslotte sceptisch: “Ik geloof er geen moer van, dat wordt niets, die Arabieren zijn niet te vertrouwen.” Niet zo’n vreemde uitspraak voor iemand die ternauwernood, met verlies van veel familieleden, de Sjoa heeft overleefd en heeft geleerd hoe weinig je kunt vertrouwen op je medemens. Maar ik geloofde toen nog stevig in de tweestaten oplossing.

Jaren daarna, net voor de tweede Intifada met alle bomexplosies losbarstte, zat ik op een sjabbesmiddag op de Tayelet, de wandelboulevard bij Oost-Talpiot, vanwaar je een schitterend uitzicht hebt op heel Jeruzalem, oost en west. Het was in een periode dat er nog redelijke hoop bestond op een vredesakkoord. Ik zat een beetje voor me uit te mediteren, met zicht op de gouden koepel van de Dome of the Rock, en opeens kwam de gedachte bij me op: er komt helemaal geen tweestaten oplossing, het blijft één staat.

Dat lijkt nu definitief het geval te zijn. De vredesmissie van John Kerry zal wel de laatste Amerikaanse poging zijn om de twee koppige tegenstanders rond de tafel te krijgen. Na een inspirerende Sjawoe’ot, waar ik tot vier uur ’s nachts in een klein groepje mensen teksten uit de Zohar over de vereniging van de Sjechina (hier beschouwd als de collectieve ziel van Am Jisraeel) met G’d zat te leren, kwam de escalatie van eenzijdige bewegingen – verzoening tussen Hamas en de Palestijnse Autoriteit, gevolgd door de aankondiging van veel nieuwbouw in nederzettingen of Jeruzalem-buiten-de-Groene-Lijn, als een beroerde kater. En toen dacht ik weer aan mijn inzicht, jaren geleden, op de Tayelet. Je zou kunnen denken: misschien moet het zo zijn, misschien moeten Joden en Palestijnen inderdaad leren om in één land samen te leven. Met gelijke rechten en gelijke plichten.

Een klein gedeelte van de Palestijnen is van Joodse afkomst, dat zijn de meestal armere landbouwers die na de val van de Tweede Tempel in het land zijn gebleven en langzamerhand, waarschijnlijk onder druk, Moslim zijn geworden. Je schijnt dat te kunnen horen aan sommige familienamen, net zoals je kunt horen dat andere clans oorspronkelijk uit Egypte of Syrië komen. In sommige Palestijnse families worden nog tefillin of menora’s bewaard, weggestopt in de linnenkast. Niet dat dat nu zoveel uitmaakt wanneer de Palestijnen zelf zich als een apart volk beschouwen. Het lijkt op het ogenblik ook een totale utopie, vredig samenleven in één land, wanneer de Palestijnse regering nu bestaat uit P.A.-leden en leden van Hamas – technocraten van Hamas weliswaar, maar vertegenwoordigers van een beweging die nog steeds het einde van de hele staat Israël nastreeft. Zoals het er nu uitziet, wordt het: Hamas op de Westoever, hetzij door onderhandelingen waardoor er misschien via verdragen nog enige controle is over ontwapening en dat soort dingen, ofwel Hamas op de Westoever via infiltratie en/of een derde Intifada. Tel uit je winst. Netanjahoe heeft duidelijk nooit geloofd in een vreedzame uitkomst van onderhandelingen en doet daarom zijn best nog zoveel mogelijk nederzettingen neer te zetten, als buffer tegen een toekomstige Hamasstaat. Het lijkt ook op een self fulfilling prophecy: het ‘we staan helemaal alleen, de wereld zal ons niet steunen’ wordt langzamerhand werkelijkheid. Dat kan ik Netanjahoe niet helemaal kwalijk nemen, want dit wantrouwen zit door eeuwen van vervolging en afslachting ingebakken in de Joodse genen. Zelfs nog voor de Sjoa, getuige de zin: ‘in iedere generatie waren er die tegen ons opstonden om ons te vernietigen’.

Als er al die jaren van vergeefse onderhandelingen maar meer aandacht was geweest voor de trauma’s van beide volken. De angst en het wantrouwen binnen de Joods-Israëlische bevolking is zo groot. En het wantrouwen en de woede binnen de Palestijnse bevolking evenzeer, al heeft die geen tweeduizend jaar oude wortels. Je merkt het niet zo in het dagelijks leven, maar de gevolgen van de Sjoa en van de Farhuds, de pogroms tegen Joden in Arabische landen (Irak bijvoorbeeld, Algerije en meer Noord-Afrikaanse landen) leven nog sterk onder de Israëli’s. Als je maar even dieper graaft, kom je die tegen. Ik herinner me een workshop ‘Familieopstellingen’, gefaciliteerd door de Nederlander Daan van Kampenhout, waar een jonge vrouw vroeg om een opstelling over haar probleem, dat ze niet zwanger kon worden. Er werden representanten voor de moeder en de grootmoeder opgesteld, en voor nog wat andere familieleden. De oma stond in de verte te staren, ze was niet echt aanwezig. Daardoor had de moeder niet echt een moeder gehad en kon zij voor de vrouw in kwestie eveneens geen goede moeder zijn. Wat duidelijk werd, was het zwarte gat waar de oma naar keek, de gruwelijke dood van vele familieleden en de rouw die niet heeft plaatsgevonden. In deze groepstherapievorm kan ‘het zwarte gat’ dan voor het eerst helemaal gevoeld worden, zodat het leven verder kan stromen. Ik heb verschillende workshops ‘Familieopstellingen’ meegemaakt en vaak kwam de Sjoa dan tevoorschijn als gigantische blokkade, juist bij jonge mensen, derde generatie-nà, waarvan je dat op het eerste gezicht niet zou denken. En soms, bij Mizrachi of Sefardi-deelnemers, kwamen ook de verhalen los over de pogroms tegen de Joden in Noord-Afrika of Azië.

Hoe het ook zij, er heerst hier niet zo’n teleurstelling over het afbreken van de onderhandelingen als bij de V.S. en Europa schijnt te heersen. De verwachtingen waren hier toch al niet hoog gespannen. “Je moet de kranten ook niet lezen, ik lees tegenwoordig alleen de human interest pagina’s,” zei een vrouw uit mijn (progressieve) sjoel. Rabbijn Arik Ascherman, het hoofd van Rabbis for Human Rights en eveneens lid van deze sjoel, wilde uit een andere motivatie het hoofd niet laten hangen. “Gewoon doorgaan, niet de moed opgeven.”

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
aug 2019Tisja beAv 2019 – “God on Trial”
aug 2019Ervaringen uit de diaspora
jun 2019Nechama Rivlin 1945-2019
mei 2019Bosbranden
mei 2019Songfestival
mei 2019Na de wapenstilstand
apr 2019Dovemansoren
mrt 2019Een ongewoon verhaal
mrt 2019Poerim in beeld
mrt 2019Stress hanteren en trauma’s kwijtraken
mrt 2019Lente in Amsterdam, winter in Jeruzalem
feb 2019Berichten uit de diaspora
jan 2019Overdenkingen na het overlijden van Amos Oz
dec 2018Een bezoek aan Tekoa
nov 2018Da'at Elyon
nov 2018Chaja Polak: ‘De man die geen hekel had aan Joden’
okt 2018Gesprek met Marceline Loridan-Ivens (2003)
sep 2018Ari Fuld z.l. – een sympathieke rechts-radicale settler
sep 2018Rosh Hasjana, goed en slecht nieuws
aug 2018Wel of niet (koosjer) vlees eten
jul 2018Tisja beAv – The joy of our heart has ceased, our dancing has turned into mourning
jul 2018In memoriam – Claude Lanzmann
jun 2018Pluralisme in Jeruzalem en Tel Aviv
mei 2018Pressurecooker Gaza ontploft
mei 2018Onnodige tragedie
apr 2018Israëls zeventigste verjaardag
apr 2018Lange, hete zomer
mrt 2018Een toevallig gevonden boek
mrt 2018Terugblik op Poerim
feb 2018Noodkreet
jan 2018Deportatie en verzet
jan 2018Doodstraf
dec 2017Rust en rumoer
nov 2017Meeliften op het dagboek van Anne Frank
okt 2017Noach, de zondvloed en (seksueel) geweld
okt 2017Vreugde van het water scheppen
okt 2017Een dinsdag in Jeruzalem
sep 2017New age, alt-right en antisemitisme
aug 2017De totale zonsverduistering
jul 2017De Kotel en de wet op bekering
jun 2017Geweld tegen Arabische vrouwen
mei 2017De zakenman en het fotomodel op bezoek in Jeruzalem
mei 2017Jom Hasjoa in Israël
apr 2017De maaltijd van de Moshiach
apr 2017Demonstreren in Jeruzalem
mrt 2017Weapons of the Spirit
mrt 2017Ana B’choach
feb 2017Emoties en de brit mila
jan 2017Een nieuwe koning in Egypte die Jozef niet had gekend
jan 2017Aanslag in Armon Hanatziv
jan 2017De rechtsstaat Israël
dec 2016Ellende en onheil
dec 2016Portefeuille
nov 2016Bosbranden
nov 2016Amerikaanse verkiezingen
okt 2016Sjana tova – van traditioneel tot vernieuwend
sep 2016Afscheid bij Crescas
sep 2016Prayer for the Soul and the Holy City
sep 2016Bariloche
aug 2016Gideon Levy
aug 2016Zomergasten en groene papegaaien
jul 2016Traditie en moderne ontwikkelingen
jun 2016In memoriam: Alegria
mei 2016Donkere wolken boven Zion?
mei 2016René Kahn – Tikoen Olam met behulp van psychofarmaca
apr 2016Overdenking bij de dood van Wim Brands
mrt 2016Denkflarden bij het samenstellen van sjlachmones
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem II – het French Hospice
mrt 2016Stervensbegeleiding in Jeruzalem
feb 2016Uitzichtloosheid in Gaza
feb 2016Separate but equal is not equal. Hebben vrouwen gewonnen, of de religieuze stromingen?
jan 2016Aanslagen op de Westoever
jan 2016Van Dis
dec 2015Het verschillende gebruik van messen
dec 2015Chanoeka 2015
nov 2015De oorlog van Gog en Magog
nov 2015Herdenking van de moord op Rabin
okt 2015Een bi-nationale staat voor twee volkeren
okt 2015De terreur van de lange messen
sep 2015Is er nog één Joods volk?
aug 2015Profetie
aug 2015Toch nog lichtpuntjes
jul 2015Tisja beAv 2015
jul 2015Een spook waart door Jeruzalem ...
jul 2015Tegengestelde verhalen - wat is waarheid
jun 2015Stedenband
jun 2015Licht en donker in Jeruzalem
mei 2015Catch the Jew! (Vang de Jood)
mei 2015Beth Mozes
apr 2015Tunnel of Hope
mrt 2015Angst en trauma hebben de verkiezingen gewonnen
mrt 2015Poeriem en Iran
feb 2015Nederlandse Joden, hier of daar
feb 2015Ibrahim Abu El-Hawa
jan 2015Verschillen in perceptie na de aanslagen in Parijs
jan 2015Journaal van te verwachten sneeuwstorm
jan 2015Het jaar 2014
dec 2014Chanoeka tussen Rechovot en Jeruzalem
dec 2014Welkom terug
nov 2014Door de Arabische sjoek
nov 2014Olijven plukken (2)
okt 2014Olijven plukken met Rabbis for Human Rights
okt 2014De goede oude tijd
okt 2014Onder de helm
sep 2014Rosj Hasjana 2014
sep 2014Berlijn en Jeruzalem
aug 2014Overwinning
aug 2014Staakt-het-vuren
jul 2014Oorlog en de as van de Rode Koe
jul 2014In Israël gebeurt in drie weken meer dan in Nederland in een jaar
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen - vervolg
jun 2014Hopen op het beste, het ergste vrezen
jun 2014Sjawoe’ot en de éénstaat oplossing
mei 2014Naar Tekoa
mei 2014Het Achterhuis voor tieners verklaard
mei 2014Anne Frank met luxe verwen-arrangement
apr 2014Jeruzalems begin en einde van Pesach
apr 2014Is er hoop na Kerry?
apr 2014De Holyland affaire
mrt 2014Nu al: pre-Pesachkoorts
mrt 2014Botsende klimaatzones en botsende belangen
feb 2014Diaspora-nieuws
feb 2014Ziekenfonds
jan 2014Landau over Sharon
jan 2014Afrikaanse asielzoekers in Tel Aviv
dec 2013Pre-Kersjt in Jeruzalem
dec 2013Een geurkaarsje voor Mandela
dec 2013Amos Oz, Chanoeka en Friedländer
nov 2013De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van Herinnering
nov 2013Filipijnen
nov 2013Bethlehem, de film
okt 2013Aviva Zornberg over de akeda
okt 2013De Kabbala van rabbijn Ashlag
sep 2013Wie verdient er nu de Nobelprijs?
aug 2013Scheermes en scheerkwast bij de hand houden
aug 2013Een relatief rustig eiland
aug 2013Gasmasker
jul 2013Tisja Be'Av
jul 2013Dertigste Jeruzalem Filmfestival
jul 2013Tel Aviv, stad van tegenstellingen
jun 2013Hitte
jun 2013Rosj Chodesj Tammoez
jun 2013'De vijand'
mei 2013Een echte seculiere sjabbatsfeer
mei 2013Onderduiken in de apenrots
apr 2013In dienst gaan
apr 2013Zon en zingeving in Israël
mrt 2013Kitniyot
mrt 2013Chamsin
mrt 2013Rabbi Menachem Froman, van Goesj Emoeniem tot Jerusalem Peacemaker
mrt 2013Conflict bereikt tuinhekje
feb 2013David Hartman - zichrono livracha
jan 2013The day after
jan 2013Ontregeld
jan 2013Lemaleh et hachalal
dec 2012Chanoeka in Nachlaot
nov 2012Oorlog met Gaza (2)
nov 2012Oorlog met Gaza
nov 2012New York
okt 2012Noach, de Zondvloed en zonne-energie
okt 2012Op de Machane Yehuda
sep 2012High Times – thuiskweek in Israël