sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 20 april 2018

Ik denk niet zo vaak meer aan de naoorlogse generatieproblematiek. Er is veel over geschreven en het is wetenschappelijk bewezen dat transgenerationeel trauma bestaat. We hebben erkenning gekregen, al is de WUV voor ons gesloten, maar er is naar ons geluisterd en velen van ons hebben elkaar kunnen helpen bij de verwerking van het doorgegeven leed van onze ouders.

Maar de oorlog houdt nooit op en natuurlijk dringt hij toch mijn bewustzijn weer binnen. Meestal doe ik nu wat mijn vader altijd deed en wat ik toen verschrikkelijk vond: niet achterom kijken en geheel modern in het nu leven. Maar wél nadat ik het verleden had verwerkt, dat is het verschil met onze ouders. Die konden dat niet, er was ook niets of niemand om hen daarmee te helpen.

Toch kom ik nog mensen tegen die hevig ontkennen dat zij last hebben van de naoorlogse problematiek. Zij hadden zulke aardige ouders, die hen nooit belast hebben met hun verleden. Nee, niks aan de hand toch? Dat wordt altijd een beetje té nadrukkelijk gezegd, en ik weet inmiddels dat dat meestal betekent dat zij het negeren of ontkennen.

En dan zijn er mensen die nu pas met de neus op de feiten worden gedrukt en het niet meer kúnnen ontkennen. Ivo Weyel schreef een boek over zijn vader, Oorlogszoon, en moest in het programma Buitenhof toch wel erkennen dat ook hij van de tweede generatie is.

Mei nadert en daarmee nog meer verhalen over de oorlog. Ik hoorde weer een aantal dramatische getuigenissen bij de onthulling van het monument voor de Joodse slachtoffers in Bloemendaal. De plaatsvervangend ambassadeur van Israël, Gideon Lustig, vertelde dat hij pas kort geleden van zijn moeder had gehoord dat haar broer, dus zijn oom, niet haar echte broer was, maar een neefje dat aan zijn grootmoeder was meegegeven om te worden gered.

Toevallig had ik net een mailtje van Hilde Pach gekregen dat zij een boek had vertaald met hetzelfde thema, Sonja’s zoon van Emuna Elon. Het boek speelt in Amsterdam, waar de hoofdpersoon op zoek gaat naar het verleden van zijn moeder en dat van hem. Hij ziet een filmpje in het Joods Historisch Museum waar zijn moeder op staat met een baby op de arm. Is hij dat? De hele familie zwijgt en pas heel laat krijgt hij het verhaal van zijn jeugd te horen.

Het is een boeiend boek met mooie beschrijvingen van het Amsterdam van nu en in de oorlog, heel herkenbaar voor Amsterdammers. Maar ik vind het bijzonder dat dit verhaal nu ook wordt gelezen in Israël, geschreven door een Israëlische, die de sfeer goed heeft getroffen, al ziet de hoofdpersoon overal Israëlische toeristen, waar ik meer Chinezen en Japanners zie.

Is de oom van Gideon Lustig Sonja’s zoon? Dat doet er niet toe, alle oorlogsverhalen lijken op elkaar én verschillen van elkaar. Ze moeten allemaal worden verteld.

Na de onthulling werden we uitgenodigd aan de tafel van een vriendin die ons verwende met soep en broodjes. Een van de aanwezigen, die ik al jaren in de supermarkt tegenkom maar alleen van gezicht kende, vertelde dat zij als baby had moeten onderduiken. Zij had tien jaar therapie nodig gehad om de oorlog te verwerken. Haar familie staat op het Bloemendaalse monument, net als twee verre (aangetrouwde) familieleden van mij, Eliseba Spanjaard-Groen en Rosa Spanjaard-van der Wijk. Moge hun nagedachtenis tot zegen zijn.

Delen |

Reacties

Jacques Noach

vrijdag 20 april 2018
Renée, nog een zeer recente aanvulling. :”De Joodse Bruiloft” de verborgen geschiedenis van Mini en Barend Boers. Als boek en de komende weken als vierdelige serie op zaterdag / zondag op NPO 2

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland