inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 6 september 2019

We zaten op een Zuid-Frans strandje. Er stond koel briesje, de golven kabbelden zachtjes en de krekels lieten van zich horen in de pijnbomen, een idylle. Dat vond een Fransman, die om een praatje verlegen zat, ook. Dat gebeurt steeds vaker, de Fransen zijn minder stug dan vroeger, er worden soms zelfs grapjes gemaakt. Hij vond het erg mooi hier, vraiment le paradis.

Het paradijs, ziet dat er zo uit? Misschien wel. Om alles wat er niet is: geen herrie, geen troep, geen drukte. Je zou er eeuwig willen blijven. Maar na een uur of twee stap je toch op, het zout en het zand prikken, je flesje water is leeg en je hebt wel zin in een glaasje rosé met wat olijven.

Vrijwillig het paradijs verlaten, wat zouden Adam en Eva daarvan gedacht hebben? Maar het paradijs bestaat niet op aarde, hoogstens voor een tijdje, dan komt er een luidruchtige familie vlakbij zitten, of zit het water vol kwallen.

Mijn moeder vond het altijd fijn om naar Genève te gaan, daar was het zo schoon en netjes. Ja, maar erg saai … Want het paradijs is een mooie fantasie, maar ook te perfect, en er gebeurt helemaal niets. Dat zou toch mindful moeten zijn, of zen? Maar ook dat kun je niet lang volhouden, want er moet altijd wat gebeuren, werken, boodschappen, huishouden, familie en vrienden zien, kortom: leven. Het is dus maar goed ook dat er geen aards paradijs is, we zouden nergens aan toe komen.

Wat mij ook steeds meer gebeurt, is dat ik op het strand over de Méditerranée uitkijk en bedenk dat er aan de overkant mensen zijn verdronken. Of misschien zelfs op het moment in diezelfde zee waarin ik zwem aan het verdrinken zijn. Zwemschaamte, toe te voegen aan vliegschaamte, vleesschaamte en dergelijke. Helemaal geen paradijs dus.

Reb Zalman z.l. zei: “Er is geen plaats op aarde zonder pijn.” Ook hier niet, al is het onzichtbaar. Hoe ga je daarmee om? Met Jom Kipoer erken je schuld aan fouten die je zelf niet hebt begaan en vraag je om vergeving voor de hele gemeenschap. Dat is één ding, maar natuurlijk moet je er ook iets tegenover stellen. In ieder geval stemmen op een politieke partij zonder vreemdelingenhaat, Vluchtelingenwerk steunen en wat er nog meer te bedenken valt.

Maar als je weer thuis bent, verlang je toch terug naar dat strandje, naar le paradis

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
sep 2019Een column over de column
sep 2019Le paradis
aug 2019Van tulband tot keppel
aug 2019Middenjoden
jul 2019Mulisch en zijn ouders
jun 2019Afscheid van Westerbork
jun 2019De 'verwarring' over vaderJoden
jun 2019Een tastbare herinnering?
mei 2019Noodzakelijke woede
mei 2019Het verleden haalt je in
mei 2019De “shit” in Westerbork
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland