inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 2 maart 2018

Maakte ik me druk over Carlebach (zie mijn vorige column), is daar nu weer Lucebert. Die schreef in de oorlog antisemitische brieven die er niet om liegen. Een jeugdzonde, zegt men. Dat zei men in de jaren ’70 van de vorige eeuw niet van Aantjes, die ook op die leeftijd bij de SS zat. Juffrouw Boas z.l. droeg me op een brief hierover naar NRC te sturen, die geplaatst werd.

Daar moet het altijd kort en krachtig, op deze plek heb ik wat meer ruimte om erover na te denken. Ik vind het goed dat er tegenwoordig meer aandacht voor antisemitisme is, al haast Chris van der Heijden zich weer om alles te nuanceren tot hij er bij neervalt. Grijs, grijs, grijs is alles voor hem. Dan hoef je geen afstand te nemen van je foute familie. Maar helaas, niet alles is grijs, er is ook gewoon zwart/wit.

Lucebert was fout en heeft na de oorlog gezwegen en mooie gedichten geschreven over de vrijheid, soms met subtiele verwijzingen naar de donkerte in hemzelf.

En dan moeten wij maar doen of er niets aan de hand is? “Goede kunst zingt zich los van de kunstenaar”, zegt het commentaar van NRC, “hij heeft zich gerevancheerd door zijn werk.” Nee, stel je voor, je maakt een mooi gedicht of schilderij en alles is vergeten en vergeven. Zo gemakkelijk gaat het gelukkig niet. Daarom zou het goed zijn als het werk van Lucebert voortaan in de context van zijn geschiedenis wordt gezet. Met een toevoeging aan zijn dichtregel “Alles van waarde is weerloos”: Vooral als er gezwegen wordt.

Net als bij #metoo is de kunst van foute Nederlanders voor mij besmet. Ik ben wel naar de tentoonstelling van Pyke Koch geweest in Utrecht, uit nieuwsgierigheid, niet om een esthetisch genoegen te beleven. Dat was er ook niet, zijn schilderijen zijn knap, maar koud en soms gewoon griezelig.

Het commentaar in de filmpjes van Ad van Liempt verhult meer dan het uitlegt. En wie komen we daar ook tegen? Een portret van een dame Van Boetzelaer. Dezelfde Van Boetzelaer van wie de dochter een omstreden boek over haar foute familie heeft geschreven? Dat wordt niet duidelijk op de tentoonstelling, maar ik zie op Wikipedia dat zij niet getrouwd was, dus nee. In ieder geval wordt er op de tentoonstelling niet gezwegen, al is het commentaar mager en vooral grijs.

Laten we alert blijven voor dit vergrijzen van de geschiedenis, die als we niet oppassen zó vaag wordt dat er geen contouren meer te zien zijn, zodat de foute daden uit het verleden oplossen in een wazig niets. We moeten blijven herdenken, dat zijn we verplicht aan de nagedachtenis van onze vermoorde familie.

Maar moet dat met een enorme muur, zoals die er komt in Amsterdam? Voor mij zijn er al genoeg plaatsen om te herdenken, zoals de al bestaande namenwand in de Hollandsche Schouwburg en verder het digitale monument. En het Auschwitzmonument in het Wertheimplantsoen, dat door die muur nota bene zou worden weggedrukt. Dat is gelukkig voorkomen door de buurtbewoners, die daar veel kritiek op kregen, alsof het ze alleen ging om NIMBY (not in my backyard). Nu komt de muur op een andere plaats, die ook niet ideaal is, een perkje langs de Wibautstraat.

En dan zouden we ook nog zelf moeten betalen om een naam erop te krijgen? Hallo, wat een gotspe. Die namen komen er sowieso, daar hoeven wij echt niets aan te doen, al lijkt het haast of het alleen met betaling kan.

Al met al een vreemde toestand, waar ik een naar gevoel aan overhoud.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland