sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 20 november 2015

In een documentaire zag ik hoe orthodoxe Joden vakantie vieren op de Veluwe. Een hotel werd gekasjerd en de rabbijn zorgde voor een eroev. Ook zag je hem bestek kasjeren in een beekje. De vraag was natuurlijk: waarom zoveel moeite? Zijn antwoord was duidelijk: er zijn halachische regels die we niet begrijpen, maar toch moeten we ze gehoorzamen.
Het deed me denken aan mijn jeugd. Als je iets niet mocht en vroeg waarom niet, zei mijn moeder: “Om toch”. Ik betrapte me er later op dat ik dat ook tegen mijn eigen kinderen zei, om een einde te maken aan een heilloze discussie én om mijn autoriteit als ouder te bevestigen. Vaak zei ik er dan nog bij: “Het is voor je eigen bestwil.” Mijn moeder wilde ook nog wel eens zeggen: “Dat begrijp je later pas.”

Daar moest ik aan denken toen ik de rabbijn in de weer zag met zijn messen en vorken. Het leek of hij gehoorzaamde zonder te weten waarom. 'Om toch'.
Dan is de Eeuwige de autoriteit die alles weet en handelt voor je eigen bestwil. Je hoeft geen moeilijke beslissingen te nemen en zelf verantwoordelijkheid te dragen.
Staat dat niet al in de Tora, als Mosjé naar beneden komt van de berg Sinai met de Tien Woorden: 'We zullen doen en we zullen horen' (Sjemot 24:3-7).
Ik zie de Eeuwige die het hardnekkige volk regels moet bijbrengen om een echte gemeenschap te worden en denkt: 'Never explain, never excuse (daar is de Nanny weer), Ik ben de Baas'.

Maar tegelijkertijd zie je hier psychologisch inzicht. Eerst doen, dan luisteren, zo leert een klein kind lopen, eten, fietsen. En wij als volwassenen ook, auto rijden, een smartphone bedienen, geen idee hoe het zit, maar ik kan het wel.

Toen Rabbijn Elisa Klapheck een paar jaar geleden voorstelde een nieuwe Hagada te maken, deed ze alsof dat iets vanzelfsprekends was. Wat een uitdaging! Ik wilde graag meedoen, samen met een aantal anderen. Maar uiteindelijk bleven Simone Meilof IJben en ik alleen in de redactie over. We moesten beslissingen nemen en waren verantwoordelijk voor het eindresultaat. Niet iedereen durfde die verantwoordelijkheid aan.
We gingen het doen. Niet zonder enige achtergrond, maar we stortten ons wel in het diepe. En we gingen vragen stellen, onderzoeken, vergelijken én luisteren. Naar elkaar en naar anderen die over Pesach, het verhaal van de slavernij en bevrijding, hebben nagedacht.
Al die wijzen vóór ons – van Hillel tot Levinas - hebben 'waarom' gezegd en zich niet laten afschrikken door 'om toch'. Dat gaf ons het vertrouwen dat wij dat ook konden en moesten doen. We ontdekten een rode draad in het verhaal: onze eigen verantwoordelijkheid. Wat was ons eigen aandeel in de slavernij en de bevrijding? Wat toen, wat nu?

Na 'om toch' begint het vragen en het zoeken naar een antwoord. Een eigen antwoord, gebaseerd op de traditie, maar zó dat het aansluit bij ons leven van nu. Dan pas kun je het je eigen maken en toepassen.

Mijn moeder had toch gelijk: 'Dat begrijp je later pas'.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland