sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 6 mei 2016

Hoe kunnen wij oordelen over de keuzes die mensen in de Tweede Wereldoorlog maakten, vraagt Greetje Hingstman in een ingezonden brief in de NRC van 2 mei. Daarom zouden we degenen die 'fout' waren, moeten vergeven, schrijft ze. Want ze maakten keuzes die voor hen klopten en die ze achteraf misschien anders hadden gemaakt.

Een vreemde redenering. Die mensen kozen voor een misdadig regime dat Nederland bezette en de Joden en andere minderheden vervolgde en vermoordde. Ze beseften dat misschien niet allemaal en konden de gevolgen van hun daden ook niet geheel overzien, maar ze heulden met de vijand. Zo waren ze direct of indirect verantwoordelijk voor het vermoorden van onschuldige mensen. Misschien deden sommigen het uit lijfsbehoud en niet om idealistische redenen, toch maakten ze een foute keuze.

Ook al leven wij nu in vrijheid, wij kunnen best oordelen over keuzes die in oorlogstijd gemaakt werden. We kunnen ze soms begrijpen, maar een keuze voor een gewelddadige dictatuur is nooit goed te praten.

Vergeven is voor mij daarom geen optie, daarvoor werkt de oorlog nog steeds te heftig door in de levens van de overlevenden, van mijzelf en mijn naoorlogse generatiegenoten en onze kinderen. Vergeven zit in onze traditie als een jaarlijks terugkerend ritueel met Jom Kipoer. “Ik moet wel vergeven, wil ik leven,” zei Martin Buber. Maar er zijn zaken die onvergeeflijk zijn.

Afstand nemen doe ik wel en ik probeer mijn leven niet te laten verzieken door wrok of haat, in navolging van mijn leraar rabbijn Yehuda Aschkenasy z.l., die zei niet te haten na Auschwitz.

Ik herdenk mijn vermoorde grootouders, tante en vele andere familieleden, niet alleen op 4 mei, en hoop dat we er in Nederland voor kunnen blijven zorgen dat mensen die foute keuzes maken niet de kans krijgen om anderen te onderdrukken en te vermoorden. Daar hebben we meer aan dan aan het vergeven van oorlogsmisdadigers.



NRC van 2 mei – opiniepagina:

Laten we ook vergeven
Het is weer bijna 4 mei. We herdenken inmiddels 71 jaar; terecht. Maar toch wringt er bij mij nog iets op die dag.
Nog steeds worden mensen (en hun nazaten) uit die tijd veroordeeld: zij die vanuit veler perspectief ‘fout’ waren. Zij die keuzes maakten die op dat moment voor hen klopten, om welke uiteenlopende redenen dan ook.
Keuzes die zij achteraf gezien misschien ook anders hadden gemaakt.
Maar hoe kunnen wij nu, vanuit ons comfortabele vrije bestaan, oordelen over de keuzes die in oorlogstijd worden gemaakt?
We hebben geen idee, ook niet hoe moedig – of juist niet – wij zelf zouden zijn.
Zou het niet mooi zijn om naast te herdenken, ook te vergeven? Dat zou getuigen van een groot hart. Ik nodig u graag uit …
Greetje Hingstman

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland