sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 27 januari 2017

Ik had weer eens een discussie over God. Dat gebeurt af en toe, en altijd begint het met een atheïst die mij wil overtuigen van zijn of haar gelijk. Vreemd, andersom doen gelovigen dat meestal niet, behalve de Jehova's dan. En zeker Joden niet. Maar die hebben ook geen geloof, bij ons gaat het om emoena, vertrouwen, wat in het Engels wel één woord heeft, faith, dat geloof én vertrouwen betekent.

Ik heb geen enkele behoefte anderen te overtuigen dat God wél bestaat. Dat kan ik niet bewijzen en dat wil ik ook niet. Voor mij is het trouwens niet God als aanduiding, dat is mij te persoonlijk, YHVH is abstracter. Of YAH, wat beter uit te spreken is.

Er wordt wel gezegd dat de hogepriester die in de Tempel één keer per jaar De Naam uitsprak, niet meer deed dan een diepe zucht slaken, een inademing en een uitademing, Ya-Ve. De adem als symbool van het leven, ons ingeblazen door YAH.
En ook 'de kleine stille stem' van Eliyahoe, 'het gefluister van een stille bries' (I Melachim-Koningen 19:13), die wij diep in ons kunnen horen, als we maar willen luisteren, ervaar ik. Voor mij is dat genoeg, meer kunnen we niet weten.

Maar ik kreeg toevallig Richard Dawkins’ boek The God Delusion in handen, in het Nederlands vertaald met de titel God als misvatting, terwijl delusion ‘waan’ betekent. Dat is duidelijker, want Dawkins ziet het ook zo.

Ik heb het boek alleen maar ingekeken, want de toon beviel me totaal niet. Ik dacht dat hij het atheïsme zakelijk en rationeel aan ons, die niet in zijn verhaal geloven, want religieus, zou uitleggen. Dan zou ik mij er best in willen verdiepen. Integendeel, hij gaat tekeer als een ware fanaat die zichzelf overschreeuwt om zijn eigen gelijk te bewijzen.

Toen er na de eerste druk veel commentaar kwam, met redelijke vragen als: waarom religie alleen zien als een geloof van fanatici die de bijbel letterlijk nemen, heeft hij een tweede versie geschreven met voorin zijn antwoord op zulke vragen. Daar zie je al hoe vreemd hij te werk gaat. Hij weet dat er vele liberale, gematigde gelovigen zijn, maar hun idee van God vindt hij niet belangrijk, nee, hij wil juist die anderen, met hun beeld van een persoonlijke, straffende God, overtuigen. Dat zal hem niet lukken, want niemand wil dat een ander zijn overtuiging belachelijk maakt.

Dat doet hij namelijk. Hoe kun je bijvoorbeeld geloven, vraagt hij, in een God die Lot zijn maagdelijke dochters laat aanbieden aan vreemden, die eigenlijk liever mooie jongens willen hebben? Dat vindt hij een schande, en een bewijs dat de bijbel niet deugt. Ja, het is inderdaad een schande, maar niet alleen iets van duizenden jaren geleden, het gaat in de kinderporno-industrie nu soms ook zo, vrees ik. De misdaden van de mens schrijft hij aan God toe, zonder het communisme en het nazisme te noemen, die het zonder God af konden.

Dawkins leest de bijbel zonder enige achtergrondkennis, zonder zich te verdiepen in de traditie van de Talmoed en latere bijbelkenners. Ik heb ook niet de hele Talmoed gelezen, maar naast schrijvers als Abraham Heschel, Reb Zalman en bijvoorbeeld de progressieve rabbijnen Rami Shapiro en Marc-Alain Ouaknin zijn er zoveel commentaren te vinden op Internet die achtergronden en diepere betekenissen uitleggen van elk woord in de Tora.

Iedereen is vrij zijn eigen interpretatie op de tekst los te laten, maar ik word niet overtuigd door iemand die verontwaardigd zo maar wat roept zonder enige kennis van zaken. Hij neemt de bijbel net zo letterlijk als de fundi's die hij aanvalt.

Ik weet nog precies hoe het was toe ik zelf atheïst was. Dat was gewoon logisch: wat je niet ziet, bestaat niet. En die God op een wolk, tja daar zat Zeus ook, en die bestond ook niet meer. Klaar.

Waarom ben ik dan toch gaan ervaren dat er meer is, dat alles één is en dat wij als mensen dat niet rationeel kunnen verklaren? Juist daarom, YAH is onkenbaar, oneindig en één, toen ik dat las in een boek over de Kabbala, dacht ik: oh, is dat alles, maar dat wist ik allang! Zo eenvoudig kan het zijn. Voor mij dan.

En toen ben ik gaan lezen en lernen, en ik zoek nog steeds bij alle woorden, verhalen en rituelen de betekenis die bij mij past. Dat zei rabbijn Yehuda Aschkenasy z.l. al meteen op de eerste lernavond: ‘We moeten de oude woorden vertalen naar nu, zodat jullie ze begrijpen’. Dat is een 'leerproces' (een echt Yehuda-woord) dat eeuwig doorgaat.

Dawkins is al klaar, ik begin pas.

PS: Op YouTube staat een filmpje waarin Richard Dawkins in debat gaat met een geweldige vrouwelijke rabbijn en een christelijk geestelijke die zijn uitspraken uitstekend weerleggen.

Delen |

Reacties

elly de kraker

vrijdag 3 februari 2017
Op youtube staan er ook een aantall debatten met Lord J Sacks , o.a. hier: https://www.youtube.com/watch?v=-7vZVMJMiv4 .De moeite waard!

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland