inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 23 december 2016

Er zijn nu twee films over de familie Asser, vader Eli, moeder Eefje en de drie kinderen Joosje, Hella en David: 'Echo's van een oorlog', van Joosje en David, die onlangs op tv was en 'Verlies niet de moed', van Hella, uit 2015.

De recensent van NRC vroeg zich af welk publiek belang ermee gemoeid was om deze familieruzie in het openbaar uit te vechten. Misschien dat een buitenstaander dat niet ziet, maar ik heb gefascineerd zitten kijken. Nooit zie je de sporen die de oorlog nalaat bij de naoorlogse generatie zo duidelijk in beeld. Een verscheurde familie, waar ieder op eigen wijze mee omgaat.

De jongste zoon bemoeit zich nergens mee en ontvlucht de spanningen in de Verenigde Staten, in een woestijnlandschap, dor en hard. De oudste dochter Joosje is de brave, die de krenkingen door haar jongere zus Hella (ze wordt genegeerd in Hella’s film en op de tentoonstelling van het familiearchief in Westerbork) met ingehouden woede ondergaat. Hella is de rebel die haar eigen sores uitgebreid openbaar maakt in boeken en haar film. Hella gumt haar broer en zus uit haar leven.

Deze familievetes komen niet alleen voor bij de familie Asser, in heel veel Joodse families zijn er ouders en kinderen, en kinderen onderling. die elkaar niet meer willen zien. Daarom zijn deze films zo verhelderend. De ouders konden door hun onverwerkte oorlogstrauma’s niet opvoeden, de kinderen zijn loyaal en lijden daaronder. En als er ergens een diepe, oude pijn wordt aangeraakt, is de reactie: wegwezen, breken, de ander nooit meer willen zien.

Psychiater Fedia Jacobs noemt dat in de film: schuldeloze schuld. Maar als daarvoor van beide kanten begrip is en acceptatie en het verdriet kan worden geuit, kan er vergeving zijn, zegt hij. Bij de familie Asser heeft iedereen zich ingegraven in het eigen gelijk en zie ik het niet meer goed komen.

Wat ik ook merkte tijdens het kijken was wéér de woede over de grote nalatigheid na de oorlog, er was geen opvang voor de overlevenden, er was kilte en men moest het zelf maar uitzoeken, nog afgezien van het antisemitisme dat nooit weggeweest was.

Heel vreemd was de houding van Dirk Mulder van het Herinneringscentrum Westerbork. Hij draaide erom heen toen hem werd gevraagd waarom het familiearchief van de Assers moest worden tentoongesteld op die plek, zonder toestemming van de overige familieleden. Uiteindelijk bleek dat het feit dat Hella een BN'er is voor publiciteit zorgde. Dat voelt niet kosjer. Hij had ook kunnen opletten dat de stamboom van de Assers compleet tentoon werd gesteld. Nu stonden er alleen de kinderen van Hella op en niet die van de andere zus en broer. Het is in Nederland zo dat de namen van nog levende familieleden niet ongevraagd openbaar mogen worden gemaakt. Maar er had in ieder geval toestemming kunnen worden gevraagd kunnen.

Kortom heel veel familiesores, maar daarom zijn deze films belangrijk. Kijk en zie wat mensen elkaar zonder het te willen aandoen. Maar zie naast de onmacht ook de onwil om verzoening en vergeving mogelijk te maken, nu, zoveel jaar later.

We zitten in de donkerste dagen van het jaar, vlak voor Chanoeka. De toekomst ziet er somber uit, maar net als rabbi Nachman zei: “Wanhoop nooit, het is verboden te wanhopen”, moet het motto uit de film van Hella: “Verlies niet de moed” ons toch helpen hoop te blijven houden. En vastberaden te zijn om er alles aan te doen dat we een democratische, vrije samenleving behouden.

Chanoeka sameach!

Delen |

Reacties

Joosje Asser

dinsdag 3 januari 2017
Geachte mevrouw Citroen,

Dank voor uw heldere recensie alleen wil ik hierbij graag een misverstand uit de weg ruimen:

Ik heb nooit geprobeerd de documentaire van mijn zus Hella tegen te houden wel had ik problemen met de tentoonstelling in Westerbork nadat ons familiearchief op oneigenlijke wijze en zonder overleg met mijn broer en mij daar werd ondergebracht.

Daarna heb ik aan de directie van Kamp Westerbork voorgesteld ons tenminste te betrekken bij het tentoonstellen van ons familiearchief, maar dat is met opzet niet gebeurd en erger nog mijn broer en ik waren bij de opening van de expositie ongewenst evenals bij de première van de documentaire van onze zus.

Met vriendelijke groet,

Joosje Asser

Manja Croiset

donderdag 4 mei 2017
Vertekende beelden in de media. Zoals o.a. film Hella beter, vals sentiment en pertinente onwaarheden.
De pers gekocht met roem en zo ook Dirk Mulder KZ Amersfoort, hij zegt het open en bloot.
Hoe moeten de media omgaan met de ongekroonde koningin van de Shoah die iedereen weg schmiert.
Ontroerend (Elsbeth Etty) over de doodzieke kleindochter. Misbruik maken van, publiek bespelen.
De Film Van de ouder zuster oprechter, ingetogener.
Manja Croiset schrijfster
https://nl.wikipedia.org/wiki/Manja_Croiset

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland