inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 30 maart 2018

Bijna Pesach en zoals elk jaar heb ik weer een paar nieuwe Haggadot besteld. Vreemd genoeg had ik de Haggada van de Engelse opperrabbijn Jonathan Sacks nog nooit bekeken. Het is een gedegen, eigenlijk saaie Haggada zonder illustraties, maar natuurlijk met allerlei aantekeningen die heel interessant zijn. Hij zegt het zelf: de tekst staat vast, maar iedereen maakt zijn eigen Haggada, dat gaat eindeloos door. Zo blijft het oeroude verhaal jong en levendig.

En rabbijn Sacks legt dingen uit die ik nooit eerder begreep. In psalm 37:25 (p. 196 van De Nieuwe Hagada) staat: “Ooit was ik jong, nu ben ik oud, maar nooit heb ik gezien dat een rechtvaardige in de steek werd gelaten of kinderen had die honger leden.” Er staat lo ra'iti, “ik heb niet gezien”, maar het betekent eigenlijk: ik heb gezien, maar ik stond er passief bij, ik deed niets om te helpen.

Het vers is dus een aansporing om naar je naaste 'om te zien'. 'Omzien naar', zo kun je het dus vertalen: nooit heb ik niet omgezien, of, zonder dubbele ontkenning: ik zag altijd om naar rechtvaardigen en gaf hun kinderen te eten. Met 'rechtvaardigen' als meervoud om zo inclusief mogelijk te zijn.

Achterin de Haggada staan nog een aantal essays van Sacks. Allemaal zeer de moeite waard.

Verder op aanraden van onze onvolprezen Raya Lichansky van de Crescas-nieuwsbrief een kort stukje van rechter Ruth Bader Ginsburg over de heldinnen van Pesach. Ze noemt ze allemaal: Jocheved, de moeder van Mosjé, en de vroedvrouwen Sjifra en Poeah, die alle drie niet gehoorzaamden aan het bevel van de farao om de Joodse pasgeboren jongetjes te doden. Dan Miriam, de zuster van Mosjé, als profetes en later leidster van de vrouwen tijdens de Uittocht. En ook Batja, de dochter van de farao, die Mosjé redde en stiekem opvoedde.

Deze vrouwen leidden het Joodse volk vanuit de duisternis van de slavernij naar het licht van de vrijheid. Daarom is het een mooi ritueel om op de seidertafel ook een glas voor Miriam neer te zetten:
“Het glas van Miriam symboliseert de kracht en moed van vrouwen. Voor ons is het vanzelfsprekend, maar nog lang niet overal kunnen vrouwen hun eigen keuzes maken. De weg naar de vrijheid is lang. Miriam steunt ons om andere vrouwen te helpen ook vrij te worden. Eliyahu's beker raken wij niet aan. Maar we drinken uit het glas van Miriam, het helende water uit Miriams bron.” (De Nieuwe Hagada p. 102).

Afgelopen zondag was ik bij een dubbellezing bij PaRDeS, waar tot mijn verbazing altijd weinig Joden op af komen, zo jammer! Er zijn zoveel interessante lezingen en workshops, dit keer een verhaal over de Joden in Egypte door Rachel Reedijk, en Mozes door de ogen van Freud van Rob Cassuto. Mooi om te horen in de week voor Pesach. Er zijn parallellen tussen teksten uit het oude Egypte over de zonnegod Aton, die (min of meer) als enige god werd aanbeden door de farao Achnaton, en Joodse teksten, onder andere psalm 104.

Freud dacht dat Mosjé eigenlijk een Egyptenaar was, die het monotheïsme van de farao had overgenomen. Dat valt te bezien, want er is zo weinig bekend over de Joden in Egypte. Toch denk ik dat een verhaal dat eeuwenlang is doorgegeven een kern van waarheid bevat. En daar gaat het om: de bevrijding uit de slavernij die leidde tot het Verbond dat werd gesloten op de berg Sinaï. Dat is het waard om te blijven vieren.

Tot slot kon ik het niet laten de door Dave Cowen geschreven Haggada van Trump te bestellen, een hilarisch verhaal, “the best Haggadah you have ever read” natuurlijk. Melania dekt de seidertafel met gouden bestek en sushi op de seiderschotel. Miriam wil nu eens een keer Bacardi rum in plaats van water en klaagt tegen Mosjé dat hij niet naar haar luisterde: “Kept mansplaining to me why we should go left, even though I knew we were going in a circle.” Plus de beker voor Elijahoe, “the man who is supposed to make the world great again.”

Laten we hopen dat farao Trump wordt overwonnen met “de sterke arm en de uitgestrekte hand” van Mosjé (Sjemot 4:17) en dat iedereen in vrijheid kan leven.

Chaq sameach!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland