inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 10 januari 2020

In mijn vorige column schreef ik over afwijzing en hoe traumatisch dat kan zijn. Je kunt zelfs fysieke pijn voelen als je op wat voor manier dan ook wordt afgewezen, zeggen wetenschappelijke onderzoeken. Vroeger betekende het een zekere dood als je uit de groep werd gestoten. Zelfs in de tijd van Spinoza kon het nog levensbedreigend zijn. Spinoza moest na zijn ban (die nu toch eindelijk eens zou moeten worden opgeheven) zijn eigen levensonderhoud regelen en dat was moeilijk zonder hulp van zijn mede-gemeenteleden.

Maar doordenkend kom ik erop dat wij op een of ander moment in ons leven allemaal worden afgewezen. Eén kind in het gezin wordt voorgetrokken, de anderen voelen zich afgewezen (Joseef kan erover meepraten, in zijn veelkleurige kleed).

Kinderen kunnen een medeleerling buitensluiten en later gebeurt dat ook nog vele malen. Ontslag, een liefdesrelatie die wordt verbroken, een vriend(in) die de vriendschap verbreekt.

Denk ook aan het verhaal in Sjemot (Exodus), toen wij vreemdelingen waren in Mitsrajiem, afgewezen en bedreigd door de plaatselijke bevolking onder leiding van de farao. We gingen op weg naar het Beloofde Land en onderweg bij de berg Sinaï werden we door het Verbond één volk. Eén volk met uitsluiting van alle anderen. Dat gaat tot op de dag van vandaag door; ik weet er alles van als 'patrilineaire' Jood. Maar zo worden de liberale Joden ook uitgesloten door de orthodoxen en die sluiten onderling ook weer allerlei groeperingen uit. Het blijft maar doorgaan.

Na de Sjoa werd dat nog versterkt door de grote trauma's die de overlevenden hadden opgelopen en waar geen aandacht voor was. Ouders verbraken het contact met hun kinderen, kinderen wilden hun ouders niet meer zien en ook broers en zussen onderling wezen elkaar af.

Wie komt er niet uit een gezin waar een familielid ontbreekt bij belangrijke gebeurtenissen als geboorte, huwelijk of overlijden?

Het is moeilijk om niet te vervallen in slachtoffergedrag wanneer je dat overkomt. Het verdriet uit zich vaak in woede tegen de afwijzer en zelfs tegen zijn of haar kinderen of andere familie, zodat het nog moeilijker wordt de onderlinge band weer te herstellen. Dat kan jaren duren, of door overlijden zelfs voor altijd verbroken blijven.

Toch zullen we dat moeten doen, uit de slachtofferrol stappen en proberen te herstellen wat er kapot is gegaan. Is het niet met de oudere generatie, dan toch onderling en met de jongste generatie, opdat het patroon van verstoten en verstoten worden kan worden doorbroken.

Ik herinner me nog goed dat ik in een dergelijke situatie verzuchtte: ik zit overal tussenin, iedereen trekt aan mij en wil zijn of haar gelijk bij mij halen of mij aan hun kant hebben. Na jaren kwam ik erachter dat ik het ook kon omdraaien: ik ben de spin midden in het web, ik kies zelf hoe ik met de problemen omga. Wil de een dit en de ander dat, mooi, laten ze het zelf regelen. Natuurlijk lopen er dingen fout waar anderen boos over worden. Je kunt het niet voor iedereen goed doen, maar ook hier geldt: neem je verantwoordelijkheid en zoek geen zondebok voor je eigen fouten.

Een slachtoffer laat zich door anderen manipuleren, als je dat door hebt, kies je voor autonomie en raak je niet meer zo snel van je stuk. Niet dat het niet meer gebeurt, maar je krabbelt sneller weer overeind.

Het enige wat wij kunnen doen, is elkaar blijven vasthouden en ons best doen om dit trauma niet door te geven aan de volgende generaties. Dat is soms moeilijk, het litteken van de afwijzing is er nog steeds, maar we blijven het proberen, vooral dankbaar dat er weer nieuwe generaties zijn.

Ledor wador …

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
feb 2020Ischa again
jan 2020Excuses ook voor ons
jan 2020Een seculiere religie?
jan 2020Afgewezen
dec 2019Vreugdevuren
dec 2019Cartoon
nov 2019Afgoden
nov 2019DOVO of Levenslicht 2
nov 2019Levenslicht voor dode Joden, Roma en Sinti (en de homoseksuelen)
nov 2019Over kritiek: “Doe er je voordeel mee”
okt 2019Vergeven
sep 2019De 'tegemoetkomingen' van de NS
sep 2019Een column over de column
sep 2019Le paradis
aug 2019Van tulband tot keppel
aug 2019Middenjoden
jul 2019Mulisch en zijn ouders
jun 2019Afscheid van Westerbork
jun 2019De 'verwarring' over vaderJoden
jun 2019Een tastbare herinnering?
mei 2019Noodzakelijke woede
mei 2019Het verleden haalt je in
mei 2019De “shit” in Westerbork
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland