inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 27 september 2019

Ik kon zelf niet bij de middag zijn die het Verbond Belangenbehartiging Vervolgingsslachtoffers (VBV) op 1 september jongst leden had belegd voor de uitleg van de NS-commissie Tegemoetkomingen. Maar ik heb van een aantal aanwezigen gehoord hoe het er daar aan toe ging. Met name Joosje Asser heeft mij bijgepraat. Ook waren er verslagen in de media, dus heb ik een goed beeld van wat er gebeurde. Dat was niet mis.

Het woord alleen al, 'tegemoetkomingen'. De NS komt de mensen tegemoet, die vragen om een terechte terugbetaling van de treinkaartjes die zij moesten kopen voor hun reis naar de ondergang. Vooruit dan maar, als jullie zo aandringen, dan zullen wij jullie een beetje tegemoetkomen. Nee, het mag vooral geen compensatie of schadevergoeding heten, met als argument dat geen enkel bedrag het leed kan vergoeden. Nee, stel je voor, daar kunnen we niet aan beginnen. En iederéén tegemoetkomen kan ook niet, dan is het hek van de dam. Laten we snel een regeling bedenken, vooruit, vanaf de datum dat we dit hebben bedacht, dan vallen er meteen heel veel mensen af, dat scheelt weer. Snel, waarom snel? Het moet toch een goed overwogen besluit zijn? Ja, maar er zijn nog maar weinig overlevenden over, en die zullen ook wel gauw dood gaan, dus die moeten we snel nog wat geven. Voor het gemak en de goedkoopte worden de oorlogskinderen dus maar even vergeten en de nabestaanden ook.

Door de snelheid zijn er vreemde en oneerlijke besluiten genomen zonder de belanghebbenden of hun vertegenwoordigers (VBV/Joods Maatschappelijk Werk) een stem te geven. Het doet me denken aan de keukenverkoper die mij onder druk zette: nu tekenen, anders gaat de deal niet door. Dat is verboden.

Bijzonder onnadenkend is ook de bepaling dat het oudste kind van de familie een aanvraag moet doen en verantwoordelijk is voor de onderlinge verdeling met jongere broers/zusters. Ook weer voor het gemak, maar kon men nu echt niet bedenken dat dit in Joodse families een heikel punt is? De familietrauma's splijten ontelbare gezinnen, kinderen spreken niet met ouders en omgekeerd, broers en zussen idem dito.

De door de NS samengestelde commissie, met Job Cohen als voorzitter, stelde zich op als de vertegenwoordiger van dé Joodse gemeenschap, zonder daarmee te communiceren en had dus ook géén idee van wat er allemaal speelt.

Dit had ik al allemaal van tevoren bedacht en op de bijeenkomst bleek dat het nog erger was. Onrechtvaardig en oneerlijk, de schrijnende voorbeelden werden de zaal in geslingerd en Job Cohen zat er beteuterd bij. Wat te denken van iemand die niet voor zijn zusje mocht claimen? Er was ook een man met een vader die een week voor de peildatum overleed en dus niets kreeg. Cohen zei dat hij hem na afloop nog zou spreken. Kreeg hij dan wel geld? En al die anderen dan? Wat een willekeur.

Ja, die peildatum van 27 november 2018, die schoot iedereen ook in het verkeerde keelgat. Nog meer willekeur. Joosje Asser verwoordde dat heel goed: waarom deze volstrekt willekeurige datum van de overeenkomst járen na de oorlog, toen de NS dan eindelijk over de brug kwam? Zij pleitte geheel logisch voor de begindatum vanaf de eerste trein die naar Westerbork vertrok. En waarom alléén naar Westerbork? De treinen reden verder naar Nieuweschans onder bewaking van de Nederlandse marechaussee en SS. Daar stonden zij uren op een rangeerterrein, dat speciaal hiervoor vergroot was, voordat er ter vervanging een Duitse locomotief kwam. Veel treinritten naar andere bestemmingen tellen niet eens mee. Op deze feiten gingen Cohen en de NS-vertegenwoordigster niet in.

Voorzitter Robert Berendsen van het VBV zei dat hij wel met de commissie heeft gesproken vóór de publicatie van het rapport, maar dat dat uitdrukkelijk geen bewijs mocht zijn dat het VBV het er mee eens was. Het was géén overleg geweest en hij was alleen gegaan om te laten zien dat de achterban er toe doet en erg verontwaardigd was dat men was buitengesloten.

Joosje Asser gaf alle lof aan Salo Muller, die deze overeenkomst met de NS in zijn eentje na jaren voor elkaar had gekregen, maar de NS stelde de laatste peildatum voor die ze maar konden bedenken. Zo werden families wéér uit elkaar gescheurd.

Waar was de directeur van de NS trouwens op deze middag? Er was verder ook niemand van de NS. Er konden alleen vragen worden gesteld, er was dus geen open discussie mogelijk, want alles was al geregeld. Dus kon er ook geen discussie zijn over de verschillende bedragen die de NS zelf had vastgesteld. Wie laat een dader nu zijn eigen schuld vaststellen, de omgekeerde wereld … Natuurlijk, het blijft hoe dan ook ingewikkeld om bedragen vast te stellen, maar liever minder en voor meer mensen dan zo. Het gaat immers niet om het bedrag, maar om erkenning van het leed voor iedereen. Dat is gerechtigheid. De NS noemde het een moreel gebaar, goed bedoeld dus, maar we weten hoe het gaat met goede bedoelingen …

Cohen moest na een uur weg voor dringender zaken, de zaal aangeslagen achterlatend. Er komt nog een gesprek met het VBV, waar blinde Maupie zeker bij aanwezig zal zijn.

Zie ook dit NRC-artikel.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jan 2020Excuses ook voor ons
jan 2020Een seculiere religie?
jan 2020Afgewezen
dec 2019Vreugdevuren
dec 2019Cartoon
nov 2019Afgoden
nov 2019DOVO of Levenslicht 2
nov 2019Levenslicht voor dode Joden, Roma en Sinti (en de homoseksuelen)
nov 2019Over kritiek: “Doe er je voordeel mee”
okt 2019Vergeven
sep 2019De 'tegemoetkomingen' van de NS
sep 2019Een column over de column
sep 2019Le paradis
aug 2019Van tulband tot keppel
aug 2019Middenjoden
jul 2019Mulisch en zijn ouders
jun 2019Afscheid van Westerbork
jun 2019De 'verwarring' over vaderJoden
jun 2019Een tastbare herinnering?
mei 2019Noodzakelijke woede
mei 2019Het verleden haalt je in
mei 2019De “shit” in Westerbork
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland