sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 30 september 2016

Ik ontmoette een ver familielid en als vanzelfsprekend hadden we het over onze ouders. Zij had ook een zwijgende vader en had weinig tot niets gehoord over het jodendom. Ja natuurlijk, naoorlogse generatie.

Ik ga terug naar eind jaren tachtig van de vorige eeuw, toen ik voor het eerst aarzelend en met veel voorbehoud een praatgroep van Joods Maatschappelijk Werk voor de tweede generatie binnenstapte. Waarom? Ik las de oproep en dacht dat ik daar misschien wel iets aan kon hebben. Na een rondje kennismaken was mijn twijfel voorbij. De verhalen van mijn mede-gespreksgroepers waren míjn verhalen, hun ervaringen leken op de mijne, sommige erger, andere minder zwaar. Wat was het bijzonder om dat mee te maken. Het was heftig; er werd wel eens een traan gelaten en soms sleepte ik mij erheen, maar uiteindelijk was het alleen maar verrijkend en zijn er heel wat trauma's verwerkt en geheeld. Niet alleen die van mij. Op de Woudschotenconferenties begin jaren negentig ontmoette ik vele andere naoorlogse generatiegenoten en daar hoorde ik hetzelfde.

Later, toen ik bij Beit Ha’Chidush de contactpersoon was en vaak werd gebeld, hoorde ik dezelfde verhalen. Wat was degene aan de andere kant van de telefoon opgelucht te horen dat hij of zij niet de enige was met problemen rond hechting, commitment, schuldgevoel naar de ouders (je kon het nooit goed genoeg doen) en al die andere zaken die bij de naoorlogse generaties horen.

Hoezo? Jij hebt de oorlog toch niet meegemaakt?, hoorde je dan toch nog vaak van de oudere generatie (zie mijn eerdere columns). Niet zeuren dus. Maar dan wist ik: jawel, wij hebben heel wat mee gekregen, de transgenerationele trauma’s zijn wetenschappelijk bewezen en die moeten worden herkend en erkend.

Tot zover alles prima in orde, dacht ik. Totdat ik iemand tegenkwam die mij vreemd aankeek toen ik vertelde over mijn gespreksgroep (die in kleinere vorm, als vriendengroep, nog steeds bestaat). Ik vroeg waarom ze dat zo raar vond. Ze is iemand die uit Amsterdam komt, een grote vriendenkring heeft van vooral orthodoxe en liberale Joden. Ze vertelde dat het in haar omgeving not done was om je naoorlogs te noemen, en zeker niet om daarmee problemen te hebben. Ze had ze wel eens zien zitten, zo’n groepje bij broodjeszaak Sal Meijer of zo, en ze vond ze dan losers. Al haar vrienden dachten dat trouwens.

Hè? Ik een loser? Ik zielig? Ik dacht het niet. Zij ook niet, haastte ze zich te benadrukken. Maar die anderen, ja, die wel.

Nu is het zo dat er vooral in orthodoxe kring minder naoorlogse trauma’s zijn, omdat men elkaar had en een hechte club vormde. De ‘randjoden’, zoals JMW ze noemde, hadden niet zo’n opvang en moesten het allemaal alleen uitzoeken.

Maar om dan zo denigrerend te doen over degenen die wel hulp zochten; ik vond het schokkend. Of eigenlijk niet. Ik heb langdurige ervaring met de afwijzing van patrilineaire Joden in Nederland. Nog steeds is de vanzelfsprekende houding om, zoals in de Verenigde Staten en Engeland, Joden met één Joodse ouder zonder problemen te verwelkomen, hier zeldzaam. Maar om mensen af te wijzen om de trauma’s die álle naoorlogse Joden in meer of mindere mate hebben opgelopen, is schrijnend. Want vertel mij niet dat de moord op zeer veel familieleden op geen enkele manier je leven beïnvloedt. Dan loop je weg voor de realiteit, zoals veel overlevenden deden en nog steeds doen. Daar zijn veel redenen voor en vele daarvan begrijp ik. Maar anno 2016 zouden de anderen, mijn leeftijdgenoten en hun kinderen en zelfs ook hun kleinkinderen, die realiteit wel eens onder ogen mogen zien. De trauma’s werken door, of je het nu wilt of niet.

We zijn nu 25 jaar verder, en gelukkig zijn er nog steeds JMW-praatgroepen. Ik vertelde erover aan mijn verre familielid. Ik hoop dat ze er naartoe gaat. Want je bent geen loser als je je problemen aanpakt. Integendeel.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland