Corona

Ook Crescas past het programma aan. De bijeenkomsten worden tot nader bericht geschorst en de langlopende cursussen worden via een online platform verzorgd. Wij blijven u informeren over de overige lezingen en cursussen via de nieuwsbrief en mail. Onze online aanbod blijft natuurlijk beschikbaar!

inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 6 maart 2020

In de trein was een jonge vrouw hardop in een voor mij onbekende taal aan het bellen in de stiltecoupé. Ik wees op het nauwelijks zichtbare STILTE SILENCE op het raam (NS, doe er wat aan!), maar ze reageerde niet. Ik vroeg in het Nederlands of ze ergens anders wilde gaan zitten en toen maar in het Engels. Nog reageerde ze niet. Wat spreek je dan, vroeg ik, Frans, Duits? Ja, Deutsch. Wéér geprobeerd, toen liep ze kwaad weg en mopperde iemand anders dat ík zoveel lawaai maakte.

Deze vrouw was donker van huid, en ik kreeg het gevoel dat ze zich racistisch voelde aangevallen, wat het nog ingewikkelder maakte.

In mijn boekenclub ging het toevallig over het slachtoffergevoel van minderheden, naar aanleiding van het citaat van Toni Morrison: “Slavernij is een open wond, die nooit dichtgaat.” Iemand vond dat te ver gaan; ze vroeg zich af of je maar eindeloos het verleden erbij moest halen, of het niet beter was om het af te sluiten en vooruit te kijken. Dat hoor ik vaker, van yoga-aanhangers die 'in het nu' leven, tot de foute carnavalvierders in Aalst die de Sjoa al zo lang geleden vinden dat ze er wel zieke grappen over konden maken.

Maar het verleden kun je niet wegpoetsen als er jou onwelgevallige dingen zijn gebeurd. Misschien dat Joden dat beter begrijpen, omdat het doorgeven van verhalen en tradities het Jodendom bij uitstek bepalen. Straks met Pesach vieren we onze bevrijding uit de slavernij weer, al is die duizenden jaren geleden. Daarom begrijp ik de uitspraak van Toni Morrison ook zo goed. Ze zegt: “Healing means embracing rather than evading the past. It means assessing with a clear eye how the past effects the present. This is hard.”
En: “De wond kan alleen helen als je zelf je verantwoordelijkheid neemt.” Het hedendaagse racisme toont aan dat de wond van de slavernij nog niet is geheeld.

Niet toevallig gaat de Haggada daar ook over. Voor mij is dat vanzelfsprekend geworden, maar in de huidige tijdgeest is het belangrijk dat steeds te blijven benadrukken, zodat de wond zichtbaar blijft. Het mag een litteken worden, maar niet verdwijnen, niet vergeten worden. In de VS geldt dat voor de slavernij, maar ook hier blijft het nodig, gezien het racisme en antisemitisme dat overal aanwezig is.

Dat de vrouw in de trein haar kleur als excuus gebruikte om niet naar mij te luisteren en boos te worden, laat zien dat niet iedereen zijn of haar eigen verantwoordelijkheid erkent. Maar om iedereen die zich gekwetst voelt door zwarte pietkarikaturen of door beelden van Joden als mieren van overgevoeligheid te betichten, is gevaarlijk. Vooruitkijken prima, en het nu mag ook niet worden vergeten, maar zoals de oude tegeltjeswijsheid zegt: “In het verleden ligt het heden, in het nu wat komen zal.”

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
apr 2020En weer wordt het Pesach
mrt 2020Nu
mrt 2020Een open wond
feb 2020Ischa again
jan 2020Excuses ook voor ons
jan 2020Een seculiere religie?
jan 2020Afgewezen
dec 2019Vreugdevuren
dec 2019Cartoon
nov 2019Afgoden
nov 2019DOVO of Levenslicht 2
nov 2019Levenslicht voor dode Joden, Roma en Sinti (en de homoseksuelen)
nov 2019Over kritiek: “Doe er je voordeel mee”
okt 2019Vergeven
sep 2019De 'tegemoetkomingen' van de NS
sep 2019Een column over de column
sep 2019Le paradis
aug 2019Van tulband tot keppel
aug 2019Middenjoden
jul 2019Mulisch en zijn ouders
jun 2019Afscheid van Westerbork
jun 2019De 'verwarring' over vaderJoden
jun 2019Een tastbare herinnering?
mei 2019Noodzakelijke woede
mei 2019Het verleden haalt je in
mei 2019De “shit” in Westerbork
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland