inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 22 december 2017

In the New Yorker stond een interessant stuk over het ontmenselijken van je vijand. Dat is de volgende gangbare gedachte: als je iemand of een groep niet meer als mens ziet, kun je die isoleren, martelen, vermoorden. Joden als varkens, zwarten als kakkerlakken, de lijst is lang. Ongedierte moet je verdelgen. De antropoloog Claude Lévi-Strauss zei al: menselijkheid stopt bij de grens van de stam of het dorp.

Maar, zegt de filosoof David Livingstone Smith in zijn boek Less Than Human - Why We Demean, Enslave and Exterminate Others, het is juist omgekeerd.

Als je dat leest, word je op het verkeerde been gezet, maar dat is goed, er moeten mensen zijn die de boel omdraaien om heldere inzichten te krijgen.

Wat doe je met vijanden? Die wil je vernederen. Een mens kan zich vernederd voelen, kakkerlakken niet, daarom doe je dat. Je ziet de Ander als mens, anders heeft het geen zin om te vernederen. Smith geeft het voorbeeld van Oostenrijkse Joden die de straat moesten schoon schrobben na de annexatie door Hitler in 1938. En denk ook aan het kaalscheren van de ‘moffenhoeren’. De mensen die toekeken, wilden dat zij zouden lijden en zich vernederd zouden voelen.

“Het sadisme van het behandelen van mensen als ongedierte ligt juist in de erkenning dat zij dat niet zijn.” Want: de medemens kan jóu ook vernederen en verdelgen, dat is het gevaar. Daarom wil jij de machtigste zijn en verneder je.

We waren het niet meer zo gewend van onze leiders, maar sinds Trump ligt dat anders. Hij vernedert degenen van wie hij denkt dat ze zijn tegenstanders zijn: zwarten, mensen van indiaanse afkomst, gehandicapten, de lijst is eindeloos. En de Joden? Met zijn Joodse schoonzoon houdt hij zich in, maar hij sympathiseert wel met groepen die gewoon antisemitisch zijn.

Ik las op de Huffington Post-website dat zij achter een handleiding van een erkende antisemiet waren gekomen. Hoe betrek je zoveel mogelijk mensen bij je club? Ik citeer niet, het is te gruwelijk voor woorden en het brengt mensen maar op een idee.

Het is het verdacht maken, afzonderen, isoleren, vernietigen, het bekende hellend vlak, dat tot de ondergang leidt. In Egypte hadden we Mosjè die ons uit de benauwenis van de slavernij voerde, nadat we in opperste wanhoop om hulp van God hadden geroepen. Maar we deden het ook zelf, met moed, kracht en vertrouwen. Dat hadden de Makkabeeën ook, toen ze erets Jisraeel bevrijdden van de hellenistische overheersing en de Tempel reinigden. En er was acht dagen licht.

Vrijheid om te denken zoals je wilt en je religie in vrijheid te beleven, daar heb je wel een wonder voor nodig. Maar vooral moed, kracht en vertrouwen. En ook medemenselijkheid. De Ander is geen object waar je naar willekeur gebruik van kunt maken, maar een weerloos schepsel dat een appel doet op onze verantwoordelijkheid, dát bedoelde Levinas.

Vernederen zegt vooral iets over de dader.

Laten we hopen dat 2018 een warm en licht jaar wordt.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland