In de nieuwsbrief stonden per abuis verkeerde data voor de lezingen van Bart Wallet. De informatie op de website in inmiddels gecorrigeerd. In het cursusoverzicht staan nu de juiste data:

inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

zondag 6 oktober 2019

De hele week dacht ik al na over vergeving, het is immers de tijd van het jaar ervoor. Rabbijn Jonathan Sacks maakt het heel eenvoudig in vijf punten:


1. Vraag je af: waarom zegt iemand dit? Is hij/zij altijd zo tegen iedereen? Zo ja, dan kun je afstand nemen.
2. Pijn is een emotie die niet te controleren is. Die kun je helen door: goed te slapen, veel te bewegen en de tijd te nemen.
3. Je kunt ook de confrontatie aangaan en vragen: begreep je hoe erg je mij kwetste?
4. Je mag boosheid toelaten, erkennen dat je kwaad bent.
5. Ten slotte, bedenk: over mijn leven beslis ik zelf, dat laat ik niet door een ander bepalen. Dan kun je loslaten. Dát is vergeven.

Dat is mooi duidelijk. Maar een vriendin zei: ho ho, die pijn moet je eerst wel toelaten, je eigen maken, anders blijft die ergens in je lichaam vastzitten. Want kwetsen doet ook fysiek pijn, dat is wetenschappelijk bewezen.

Zelf bedacht ik dat je vooral moet erkennen of je zelf fout zat en geen smoesjes moet verzinnen, en dat je vooral niet de schuld alleen aan de ander moet geven. Want diep van binnen weet je het best, alleen stop je het weg, ontken je het of overschreeuw je het. In sjoel op Jom Kipoer het ‘Asjamnoe’ zingen helpt, je noemt alle misdragingen op en jij alleen weet welke op jou slaat. En de Eeuwige natuurlijk.

Marjoleine de Vos schreef over vergeven in NRC. Zij worstelt ermee en vraagt zich af wat vergeven eigenlijk is: iemand niet langer iets nadragen? Ze heeft als atheïste geen kader en moet het zelf uitzoeken. Dat is prima, ik wil niemand bekeren, maar uitgaand van het Joodse gedachtegoed heb je al veel handvaten om het probleem aan te pakken. Daarbij kun je er zelf altijd nog meer bij bedenken, maar je hoeft niet alles zelf te verzinnen.

Alleen iemand iets niet langer nadragen, is te kort door de bocht, vind ik. Dan blijft het aangedane leed bestaan. Het gaat dieper. Je erkent de fouten van de ander en je eigen gekwetstheid, maar neemt er afstand van voor jezelf, niet voor de ander.

In dat geval gaat het niet om heel ernstige misdragingen, terwijl bijvoorbeeld de MeToo-slachtoffers terecht vragen om erkenning en genoegdoening. Of zij de dader willen vergeven is aan henzelf, maar alleen als ze het kunnen en het hen helpt om verder te gaan. Ik dacht dat er in het christendom een verplicht erbarmen was (zie het ‘Onze Vader’), maar gelukkig las ik bij de EO dat er ook dominees zijn die dat nuanceren. Weer een vooroordeel beslecht …

Marjoleine de Vos stelt ook de vraag of je jezelf mag vergeven als de ander dat niet heeft gedaan. Dan leg je het probleem bij de ander en stel je je afhankelijk op. Die ander moet er zelf mee in het reine komen. Je hebt het geprobeerd, de ander weigert en dan is het uiteindelijk een zaak tussen jou en YAH, de Eeuwige, of hoe je het ook wilt benoemen.

In het oude machzor van Beit Ha'Chidush stond een hele reeks van wijze citaten over vergeven, helaas zonder bronvermelding. “De zoetste wraak is om te vergeven” was er een van.

Het nieuwe jaar is begonnen, de appeltjes met honing waren weer zoet; de sjofar heeft ons weer opgeroepen tot bezinning en inkeer en we hebben onze 'zonden', misstappen, in het water gegooid. De Uilenburgergracht lag er vol mee. Tot de meeuwen kwamen, die ze meenamen.

Nu wachten we tot het ‘Kol Nidré’ weer klinkt en dan kunnen we ons een etmaal overgeven aan … helemaal niets. Je hebt nagedacht, het goed gemaakt of niet en dan mag je luisteren naar het ‘Avinoe Malkénoe’ en de andere prachtige gebeden. De buitenwereld bestaat één dag per jaar even niet. Tot de sjofar weer klinkt en het nieuwe jaar echt begint.

Sjana tova!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
mei 2020NS en rouw
mei 2020Ik kan het niet*
mei 2020Bevrijding
apr 2020Afscheid in tijden van corona
apr 2020En weer wordt het Pesach
mrt 2020Nu
mrt 2020Een open wond
feb 2020Ischa again
jan 2020Excuses ook voor ons
jan 2020Een seculiere religie?
jan 2020Afgewezen
dec 2019Vreugdevuren
dec 2019Cartoon
nov 2019Afgoden
nov 2019DOVO of Levenslicht 2
nov 2019Levenslicht voor dode Joden, Roma en Sinti (en de homoseksuelen)
nov 2019Over kritiek: “Doe er je voordeel mee”
okt 2019Vergeven
sep 2019De 'tegemoetkomingen' van de NS
sep 2019Een column over de column
sep 2019Le paradis
aug 2019Van tulband tot keppel
aug 2019Middenjoden
jul 2019Mulisch en zijn ouders
jun 2019Afscheid van Westerbork
jun 2019De 'verwarring' over vaderJoden
jun 2019Een tastbare herinnering?
mei 2019Noodzakelijke woede
mei 2019Het verleden haalt je in
mei 2019De “shit” in Westerbork
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland