inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 24 augustus 2018

Ik herlas Goise nijd en joods narcisme van Evelien Gans z.l., en was even terug in de tijd waar ik ook over schreef in mijn vorige column, de jaren negentig. Het boek, meer een verzameling artikelen, verscheen in 1994. Het was een heftige tijd en men maakte zich zorgen over de vraag of het antisemitisme weer in opkomst was. Theo van Gogh met zijn vreselijke hetze tegen Leon de Winter en Evelien zelf, het al dan niet antisemitische toneelstuk van Fassbinder (Het vuil, de stad en de dood), de wanhoopsactie van Jules Croiset, die zijn eigen ontvoering ensceneerde, Chris van der Heijden met zijn boek Grijs verleden, het hield niet op.

En dat zonder de sociale media van nu; alles ging per column en ingezonden brief en af en toe een televisieoptreden. Maar het was niet minder agressief en tegelijk zo overzichtelijk. Er waren een paar provocateurs die wild om zich heen sloegen en de anderen die daar tegen protesteerden. Allemaal witte Nederlanders, mannen meestal. Behalve Evelien dan, die zich dapper verweerde en daar behoorlijk last mee kreeg. Zij legt in het boek rustig maar haarfijn uit waar die mannen in de fout gingen en dus antisemitisch waren, ondanks hun verzekering dat ze alleen maar wilden provoceren.

En dat Joodse narcisme? Trots én kwetsbaarheid noemt ze als dé eigenschappen van Joden door de eeuwen heen. Dat geldt voor alle minderheden, maar de Sjoa heeft ze sterk benadrukt. Daarnaast heeft Evelien het over het zwelgen in het slachtofferschap dat toen vooral aan de tweede generatie werd toegeschreven, met name door Lea Dasberg, die ons opriep vooral niet te zeuren en alleen maar vooruit te kijken, wat zijzelf natuurlijk als de beste kon. In de jaren '90 was dat ook nog wel vanzelfsprekend, Jood zijn is zielig was het motto. Het is aan Joods Maatschappelijk Werk te danken dat velen dat gevoel los konden laten en na het herkennen en erkennen van hun problemen inderdaad vooruit konden kijken en het positieve van het Jodendom konden gaan ontdekken. Hoewel dat soms ook weer doorschoot, zoals Nicolienne Wolf van JMW ooit zei: als we een cursus Joods punniken zouden aanbieden, kwamen ze ook nog …

Terugkijkend op die tijd heb ik zelfs een beetje heimwee, het was allemaal zo Hollands, er was geen Facebook waar het antisemitisme zijn gang kan gaan, er waren geen Arabische schotelantennes, geen BDS, geen populistische partijen. Maar Evelien Gans stelde toen al nauwgezet aan de kaak hoe sluipend en geniepig het antisemitisme voortwoekert.

Het is onze taak dat te blijven doen, om de herinnering aan haar tot zegen te maken.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
apr 2019Duisternis
apr 2019Op reis door zware tijden
mrt 2019Yehuda's woorden
mrt 2019“We zijn allemaal ménsen”
feb 2019Antisemiet op een Israëlische scootmobiel
feb 2019Sommetjes
feb 2019Westerbork again
jan 2019Het 'Oude' Testament
jan 2019Een nieuw jaar met nieuwe inzichten
dec 2018Nivellering door goedbedoelde intentie
dec 2018Identiteit, een citroen met veel pitjes
nov 2018Als ik het niet doe ...
nov 2018Een enerverende week
okt 2018Integriteit
okt 2018De zionisten
sep 2018Kijken in de orthodoxe ziel
sep 2018Chesed we-emet
aug 2018Evelien
aug 2018De pijn van het er niet bij horen
jul 2018Nog een Rebbe
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland