sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 18 maart 2016

Er zijn er vele honderden in de VS, een paar in Engeland, Duitsland, voor zover ik weet één in Frankrijk en Israël, en geen enkele in Nederland. Ik heb het over werkelijk vernieuwende en inspirerende rabbijnen. Eén van die weinigen was afgelopen weekend in Nederland bij PaRDeS: de Franse rabbijn Marc Alain Ouaknin, bekend van een aantal interessante boeken, waaronder het in het Nederlands vertaalde 'De Tien Geboden'.

Onder zijn gehoor veel Christenen en een paar Joden en welgeteld één Nederlandse rabbijn, Hannah Nathans. Het was vrijdagmiddag, misschien hadden alle andere rabbijnen in Nederland het te druk met de voorbereiding van de sjabbat. Maar ik vind het ongelooflijk en beschamend dat een beroemde rabbijn zo genegeerd wordt. Het kan aan het gebrek aan publiciteit hebben gelegen, ik zag het zelf ook toevallig pas één dag van te voren op de website van PaRDeS. Het kan aan de opvattingen van Ouaknin liggen, die behoorlijk progressief zijn. De orthodoxe rabbijnen komen dan natuurlijk niet, maar de liberale? Wat is dat toch, die desinteresse voor alles en iedereen die wat anders zegt dan men gewend is? En juist daarover ging het verhaal van Ouaknin.
Hij sprak over de Vreemdeling, de Ander, en toonde aan dat die essentieel is in de Tora. Als je van gematria houdt: de getalswaarde van Ger (vreemdeling) en Bara (schept) is hetzelfde en de Schepping (en dus de Vreemdeling) is het begin van de Tora. Zo belangrijk is het dat wij de Vreemdeling nodig hebben om gescherpt te worden door andere interpretaties, om niet stil te blijven staan in onze ontwikkeling, onze Schepping.
En waren wij niet zelf vreemdeling in Mitzrajiem, het land van benauwenis? Empathie voor de Ander, daar gaat het natuurlijk ook om, dat wij de vreemdelingen als mens blijven zien en niet benoemen in termen als 'tsunami', waarmee de ontmenselijking begint.

Ik was blij dat rabbijn Ouaknin er was, want ik had nog een prangende vraag over de Crescas Debatterij van een week eerder, die over de acceptatie van homoseksuelen in Joods Nederland ging. Ik was gevraagd voor het panel om uit te leggen hoe de sidoer van Beit Ha'Chidush (waarvan ik redacteur was) met dit 'probleem' was omgegaan. Heel simpel: er was geen probleem, het is geen issue binnen BHC.

Op de foto bij het verslag in het NIW van deze week kijk ik heel sip. Dat is niet voor niets, want ik luister naar een verhaal van de orthodoxe rabbijn Wim van Dijk, die het bestaat om te beweren dat homoseksuelen als groep niet bestaan. Hij zag alleen de mens. “Niemand is perfect,” zei hij ook nog. Dat lijkt prachtig, maar het klopt niet. Het is arrogant en kwetsend en het is hetzelfde als het don't ask don't tell principe uit het Amerikaanse leger, ook zo'n hypocriete manier van omgaan met mensen, die je niet gelijkwaardig vindt. Maar dat is ook niet zo. Want, zegt van Dijk: “Gelijkwaardigheid bestaat niet, de vrouw staat boven de man.” Ik was zo perplex dat ik nauwelijks reageerde. Niemand verder, men nam het voor kennisgeving aan, schouderophalend, met het idee: zo denken orthodoxen nu eenmaal. Ja, maar dat is wel in strijd met onze grondwet en de Universele verklaring van de Rechten van de Mens. We zijn allen vrij en gelijk. Dat is nog geen realiteit, maar daar moeten we wel naar streven om de wereld te helen, zodat de Messias, voor mij het symbool van de hoop, kan komen.

Mijn verbijsterende zwijgen leek op toestemming en daarom wilde ik graag van rabbijn Ouaknin weten hoe je op dergelijke opvattingen moet reageren. Je kunt niet in discussie gaan, want er is geen discussie.
Hij zei: “De orthodoxie is schizofreen. Tegenover de Talmoed is men open, alle meningen staan er tegenover elkaar, er is niet één waarheid, maar tegenover de wetten is men gesloten, star. Het enige wat je kunt doen, is vragen stellen: hoezo, waarom, waar staat dat in de Tora en wat zijn de interpretaties ervan?”

Daar kwam ik niet aan toe op die middag, maar ik betwijfel of er voor de orthodoxie ooit andere interpretaties acceptabel zijn, al staan ze al eeuwen in de Talmoed. Die worden voor het gemak genegeerd. Dat doen progressieve Joden ook met bepaalde discriminerende en kwetsende geboden, maar juist om voor gelijkwaardigheid te zorgen.

Gelukkig had ik na deze enerverende ervaring een mooie middag met een Franse vreemdeling, die uitdaagde tot vragen stellen, verder denken dan je gewend bent en zo geïnspireerd sjabbat te gaan vieren. Maar ik was één van de zeer weinigen in Joods Nederland die de moeite had genomen om te komen luisteren.

Delen |

Reacties

Eva van Sonderen

zondag 20 maart 2016
Het is ook niet handig om een interessante rabbijn als Ouakhnin (zelf modern-orthodox voorzover ik hem heb gevolgd) een lezing te laten geven op vrijdag middag, en nogal wiedes dat de meeste Nederlandse rabbijnen die kille's bedienen, dan hard bezig zijn met de dienst die ze die avond zullen leiden. Handiger om zo iemand uit te nodigen op zondagmiddag of -avond, of desnoods motzei sjabbat. overigens vind ik Zvi Marx een inspirerende Nederlandse rabbijn, of is hij geen rabbijn (zonder gemeente)?

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland