sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 27 mei 2016

Op één van de JMW-conferenties voor de naoorlogse generatie kwam ik jaren geleden in gesprek met een Nederlandse intellectueel. Een ouderwets woord tegenwoordig, maar ik vind het nog steeds een eretitel, een titel die je niet alleen via een universitaire studie kunt bereiken. Het gaat om veel meer: eruditie, betrokkenheid, een kritische houding. Ze zijn er natuurlijk nog wel, maar gaan vaak ten onder in de straatvechtersmentaliteit van de huidige media, de goede uitgezonderd.

Deze generatiegenoot bekende, een beetje besmuikt, dat hij lid was van een orthodoxe gemeente. Ik was verbaasd. Hij, links, progressief, atheïstisch zelfs? Ja, maar hij wilde Joods begraven worden.

Ik hoor het ook van andere kennissen. Ze willen begraven worden bij hun familie, tenminste bij degenen die voor of na de oorlog wel een graf hadden gekregen. Daarom waren ze lid van een club, waarvan ze de ideeën niet ondersteunden, ja zelfs tegenspraken, in theorie en in de praktijk.

Op een familiedag bezochten we een keer Muiderberg. Daar liepen we met meer dan vijftig familieleden verspreid over de begraafplaats, op zoek naar onze voorouders. Ik vond Lena Citroen, mijn bet-overgrootmoeder, gestorven in 1871 op 44-jarige leeftijd bij de bevalling van haar 15e kind. Vlakbij haar was het graf van de voorvader van één van mijn neven. Deze neef, een krasse bijna honderdjarige, zei het Kaddiesj voor alle familieleden, ook voor degenen die geen graf hadden, maar naamloos in de vernietigingskampen waren vermoord. Het was een ontroerende ervaring, alsof ze alsnog een rustplaats hadden gekregen.

Bij Lena was geen plaats meer, maar op het grasveld verderop nog wel. In de buurt van Henriette Boas en andere bekende namen. En nog meer misjpoge, (oud)tantes en ooms, (achter)nichten en neven, en ouders van vrienden.

Maar wat moest ik daarmee? De beheerders van de begraafplaats willen mij, kind van alleen een Joodse vader, er niet bij hebben en ik zie mij niet een uitputtende gioer doen, alleen om op Muiderberg begraven te worden. Dan zou ik moeten afzien van al mijn ideeën en opvattingen over mijn soort jodendom. En dan nog zou ik niet geaccepteerd worden.

Waar is de Joodse begraafplaats waar je zelf mag kiezen of je er wilt liggen en met wie? Want na de dood kun je ook nog gescheiden worden van je niet-Joodse familie.

De intellectueel was het met mij eens, maar ja, Joods begraven worden telde voor hem zwaarder dan de vrouwen discriminerende, ondemocratische regels van de club waar hij lid van was. Zo blijven die in stand. Iedereen wil het anders, maar niemand doet er wat aan.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland