sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Renée Citroen

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

vrijdag 20 januari 2017

Alles is tegenwoordig 'ook maar een mening': conclusies van integere wetenschappers, analyses van nadenkende en onbevooroordeelde schrijvers, commentatoren en columnisten. Dat hoor je vaak, veel te vaak en dat wil je graag ontkrachten, nuanceren, rectificeren.

Maar er lijkt niet te communiceren met mensen die wél één waarheid aanhangen en alles wat daar tegenin gaat negeren of ontkennen.

Ik hoorde op de radio een Nederlandse vrouw die in de Verenigde Staten woont en op Trump had gestemd. Zij ontkende alle berichten over zijn connecties met Rusland en zijn eventuele seksuele escapades. Daar was ze niet in geïnteresseerd en voor de rest had ze zich er ook niet in verdiept…

Ik stond vroeger bij het schoolhek op mijn kinderen te wachten en hoorde dan andere moeders in volle overtuiging beweren dat de herfstvakantie (of kerst- of crocusvakantie) op vrijdag begon. In mijn onschuld zei ik dan dat ik in het stencil van school (het was nog het emailloze tijdperk) had gelezen dat het echt op zaterdag pas vakantie was. Dan werd ik raar aangekeken en niet geloofd. Ze hadden toch gehoord dat …

Sindsdien weet ik dat 'ze' feiten van iemand die hoger opgeleid is, niet willen geloven, omdat ze denken dat je ze dom vindt, ook al is dat totaal niet je bedoeling. Juist als je meer weet, ontdek je dat je nog heel weinig weet. Als journalist heb ik ook geleerd om als je iemand trof die iets niet wist, altijd te vragen of ze iemand kenden die het wél wist. Zo kwam je uit bij de persoon die je het beste kon helpen.

De Joodse gewoonte om vragen te stellen en zeker altijd wedervragen te stellen, gaat ook niet altijd op. Ook in Joodse kring kwam ik deze achterdocht voor meer kennis en ervaring tegen. Logische en redelijke verklaringen wekken weerstand op.

In haar boek Woede en vergeving vertelt Martha Nussbaum hoe de oude Grieken een oplossing vonden voor het veranderen van de verderfelijke gewoonte van eerwraak en vergelding, die generaties lang familieverhoudingen verwoestte. De wraakgodinnen die de woede en rancune aanwakkerden, werden niet gestraft, maar juist met veel eer behandeld. Zij kregen een ereplaats onder de grond (dat was dus blijkbaar een gunst), als zij beloofden voortaan hun wraak te stoppen en voor verzoening te zijn. Zij kregen een nieuwe naam: de Eumeniden, de Welwillenden. Zo kon de Griekse maatschappij er een worden van verzoening, en werd de vicieuze cirkel van woede en wraak doorbroken. Ze werden niet gewoon alleen maar opgesloten, omdat dan hun slechtheid bleef bestaan, maar ze moesten werkelijk veranderen om mee te kunnen draaien in de nieuwe maatschappij.

Zou dat ook in onze maatschappij kunnen? De woedenden willen gehoord worden, zegt men altijd. Maar dat is het niet alleen, ze willen gelijk krijgen en hun zin doordrijven.

Zie je Wilders al voor je die belooft verzoenend en tolerant te zijn? Ik hoorde Buma zeggen dat hijzelf in een gesprek tijdens de crisis het landsbelang voorop stelde. Wilders zei dat hij alleen aan zijn eigen kiezers (dus zichzelf) dacht. Ik ben bang dat als je hem veel eer geeft hij die gebruikt om nog meer zijn eigen gelijk te bewijzen. Hij weet deep down heus wel dat hij ongelijk heeft, maar het komt hem beter uit om mensen in hun gelijk te bevestigen in zijn eigen belang, dat van de macht.

De Eumeniden waren voor rede vatbaar, de mannen die nu aan de macht zijn of willen komen, niet.

Maar om niet al te pessimistisch te zijn denk ik ook aan Job, de man die alles verloor en God vroeg waarom. Het antwoord was dat een mens dat niet kan weten. Maar Job voelde zich gehoord en kon zo zijn ellende dragen. Laten we hopen dat de 'ongehoorden' van tegenwoordig ook iemand willen geloven die naar hen luistert, zonder hen beloften te doen die nooit waar te maken zijn.

PS
Dé waarheid bestaat niet, maar je kunt er wel naar streven door hoor en wederhoor toe te passen, feiten te checken en niet zomaar wat te beweren. Gelukkig zijn er nog genoeg media en journalisten die de principes van het handboek voor de journalist wel volgen: wie, wat, waar, wanneer, hoe en waarom. Begin daar maar mee, dan gaat het in principe goed. Maar niet altijd.

In mijn column over de film van Joosje Asser zei ik dat zij ook had geprobeerd de film van haar zus Hella tegen te houden.

Dat is niet zo, mijn excuses voor een niet gecheckte bewering. Er blijkt maar uit dat je als journalist (wat ik nog steeds ben, een journalist gaat niet met pensioen) niet zorgvuldig genoeg kunt zijn, ook in een column, die 'ook maar een mening' is.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
jun 2018Het gebeurde wéér
jun 2018Ze lieten me huilend achter
jun 2018Een grijs wereldbeeld
mei 2018Van de Baal Shem Tov tot Susannah Heschel
mei 2018Een reis naar onszelf
apr 2018Waarheid
apr 2018Monument
mrt 2018De beste Pesach ooit
mrt 2018Lijden of genieten
mrt 2018Identiteit, Volendam of de wereld
mrt 2018Zwart/wit of grijs?
feb 2018Carlebach, wat te doen?
jan 2018Besnijdenis 2
jan 2018Een straatnaam
jan 2018Jodendom nu
dec 2017Medemenselijkheid
dec 2017Universele verklaring
nov 2017Dilemma's
nov 2017“Op de achtergrond sluimert het”
okt 2017Raar nieuws
okt 2017JMW toen en nu
okt 2017De brug
sep 2017Tesjoewa
sep 2017Het is altijd erger dan je dacht
sep 2017Westerbork, of all places
aug 2017De schaduw van twijfel
aug 2017Troost en rust
aug 2017Je verzint het niet
jul 2017Een seider voor de vierde juli
jun 2017Psalm 23
jun 2017Besnijden of niet?
mei 2017Geduld en empathie
mei 2017“De kinderen van de vermoorden”?
mei 2017Verbazing en afgunst
apr 2017Culturele toe-eigening
apr 2017Behulpzaam overlappen
apr 2017Tzafun – Wat verborgen is
mrt 2017Morandi
mrt 2017Juffrouw Boas
mrt 2017De flat
mrt 2017Besnijdenis
feb 2017Poerim toen en nu
feb 2017Daar gáán we weer
feb 2017Inburgeren
jan 2017Atheïsme
jan 2017Waarheid
jan 2017Flauw
dec 2016Familieruzie
dec 2016Roofkunst
dec 2016VaderJoden again
nov 2016Sjoelbezoek
nov 2016De mag/moet-cultuur
okt 2016Joodse identiteit – Geen woorden maar daden
okt 2016Vergeven
sep 2016Losers
sep 2016Afscheid
sep 2016Welkom bij de club
sep 2016Sterke vrouwen
aug 2016Terug naar vroeger?
aug 2016Schoonfamilie
aug 2016Antisemitisme 2.0
jun 2016De toon
jun 2016Psalm 81
mei 2016Joods begraven
mei 2016Antisemiet of niet?
mei 2016Vergeven?
apr 2016Altijd weer Pesach
apr 2016Pestjochies
mrt 2016De Vreemdeling
mrt 2016Behoudend
feb 2016Familie als Hotel California?
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
okt 2015Stilte in Joods Nederland